I SA 1769/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Joanna Banasiewicz Sędziowie NSA - Anna Łukaszewska-Macioch WSA - Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant - Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2004 r. sprawy ze skargi A. spółka z o.o. z siedzibą w ... na decyzję Ministra Kultury z dnia ... lipca 2003 r., nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia 6 kwietnia 1998 r. oddala skargę. I SA 1769/03 UZASADNIENIE Minister Kultury decyzją z dnia ... lipca 2003 r. nr ... utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia ... maja 2003 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia ... kwietnia 1998 r. (bez numeru). Orzeczeniem tym komisja zatwierdziła tabele wynagrodzeń za wykorzystanie ról aktorskich, realizacji reżyserskich i scenograficznych z tytułu nadania drugiego i nadań następnych oraz nadań równoczesnych i integralnych drogą radiową, telewizyjną satelitarną, kodowaną i kablową , przedłożonych do zatwierdzenia przez Związek Artystów Scen Polskich ZASP. W uzasadnieniu decyzji podano, że Związek Artystów Scen Polskich ZASP. przedłożył do zatwierdzenia Komisji Prawa Autorskiego tabele wynagrodzeń za wykorzystanie ról aktorskich, realizacji reżyserskich i scenograficznych z tytułu nadania drugiego i nadań następnych oraz nadań równoczesnych i integralnych drogą radiową, telewizyjną satelitarną, kodowaną i kablową Po rozpatrzeniu złożonego wniosku, Komisja Prawa Autorskiego, w dniu ... kwietnia 1998 r. zatwierdziła przedłożone tabele wynagrodzeń. W dniu ... kwietnia 2003 r. "A." Spółka z o.o. z siedzibą w ... złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności w/w orzeczenia komisji - w części dotyczącej tabeli 9,10,11 - jako wydanego z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem skarżącej komisja zatwierdziła tabele obejmujące pole eksploatacji, na którym S. nie zarządzało prawami. Decyzją z dnia ... maja 2003 r. nr ... Minister Kultury odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia ... kwietnia 1998r. zatwierdzającego tabele wynagrodzeń Związku Artystów Scen Polskich ZASP. Minister uznał, że A." Spółce z o.o. z siedzibą w ... nie przysługuje- z uwagi na brak interesu prawnego- przymiot strony w rozumieniu art.28 kpa, a tylko strona może wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia. Przedmiotowa spółka w dniu ... czerwca 2003 r. złożyła wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy w zakresie stwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji Prawa I SA 1769/03 Autorskiego z dnia ... kwietnia 1998 r. Podnosiła, że jako operator kablowy na mocy art.43 ustawy o radiofonii i telewizji ma normatywny obowiązek rozprowadzania programów , dlatego też orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego mają bezpośredni wpływ na sferę jej obowiązków. Po rozpoznaniu sprawy Minister Kultury decyzją z dnia ... lipca 2003 r. nr ... utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia ... maja 2003 r. Uznał on, że skarżący nie jest stroną postępowania, z uwagi na brak po jego stronie interesu prawnego, a zatem nie może wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności. Interes prawny jest kategorią normatywną mającą swe źródło w przepisach prawa materialnego. Żądanie uznania spółki za stronę postępowania nie ma podstawy w żadnym przepisie prawa materialnego. Spółka uzasadnia swój interes przepisem art.43 ustawy o radiofonii i telewizji, a przepis ten mówi jedynie o kolejności wprowadzania programów do sieci kablowej i nie ma on żadnego znaczenia dla oceny posiadania przymiotu strony w postępowaniu o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń. Orzeczenie komisji nie nałożyło na skarżącą spółkę żadnego obowiązku ani uprawnienia o charakterze prawnym ,w związku z tym stwierdzenie nieważności tego orzeczenia nie wpłynie na zakres jej obowiązków lub uprawnień. Spółka nie ma żadnego interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny w tym, aby niektóre pozycje z tabeli wynagrodzeń ukształtowane zostały na odpowiednim poziomie. Decyzję powyższą zaskarżyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego "A." Spółka z o.o. z siedzibą w ... wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi podniosła i rozwinęła pogląd , że wbrew treści zaskarżonej decyzji ma ona przymiot strony w przedmiotowym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wnosił o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył , co następuje: W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsza skarga stała się - na zasadzie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr. 153 poz.1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Podkreślić należy, że sąd administracyjny , stosownie do przepisu art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz.1296), jest powołany do kontroli legalności decyzji wydanej w sprawie administracyjnej, co oznacza , że może decyzję uchylić bądź stwierdzić jej nieważność wyłącznie w przypadku naruszenia przy jej wydaniu przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że niniejsza skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa materialnego jak i procesowego. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności może wystąpić tylko strona postępowania. Stroną - jak to określa art. 28 kpa, jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zasadnie organ odwoławczy poszukiwał istnienia owego interesu w przepisach prawa materialnego regulującego daną dziedzinę prawa, którego przepisy stanowią podstawę prawną decyzji. Ten kierunek wykładni wynika zarówno z doktryny prawa administracyjnego jak i bogatego orzecznictwa sądowego w tej materii. Ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904/ w art. 104 ust. 3 upoważniła Ministra Kultury do udzielenia zezwolenia organizacjom zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi, którymi są stowarzyszenia zrzeszające twórców, artystów wykonawców, producentów lub organizacje radiowe i telewizyjne, których statutowym zadaniem jest zbiorowe zarządzanie i ochrona powierzonych im praw autorskich, jeżeli dają rękojmię należytego zarządzania powierzonymi prawami. Zezwolenia takie udzielane są na wniosek właściwych stowarzyszeń w postępowaniu administracyjnym kończącym się decyzja administracyjną. W orzecznictwie sądowym ukształtował się pogląd, iż stroną takiego postępowania jest tylko to stowarzyszenie, które wystąpiło z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi lub pokrewnymi. Interesu prawnego w rozumieniu art. 28 kpa, w prowadzonym na wniosek strony postępowaniu o udzielenie zezwolenia na zbiorowe zarządzanie określonymi przez ustawę prawami, nie posiada ten podmiot, którego postępowanie nie dotyczy i które nabyło analogiczne prawa i obowiązki na podstawie odrębnego aktu /wyrok NSA z 22 lutego 2000 r. I S.A. 2043/98 nie publ./. Organizacja, która uzyskała zezwolenie na zbiorowe zarządzanie może przedstawić Komisji Prawa Autorskiego do zatwierdzenia tabele wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem. Komisja dokonuje zatwierdzenia lub odmawia zatwierdzenia przedstawionych tabel w postępowaniu, do którego mają odpowiednie zastosowanie przepisy kpa /art.108 ust.3 i 4/ ustawy o prawie autorskim. Odpowiednie zastosowanie przepisów kpa oznacza więc, iż będą mieć w nim m.in. zastosowanie także przepisy określające pojęcie strony. W myśl art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w tym postępowaniu posiada niewątpliwie organizacja występująca z wnioskiem o zatwierdzenie tabel. Potwierdza to treść art. 105 ust. 1 ustawy ustanawiającego domniemanie, że organizacja zbiorowego zarządzania jest uprawniona do zarządzania i ochrony w odniesieniu do pól eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem oraz, że ma legitymację procesową w tym zakresie. Legitymacja ta dotyczy także postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Ograniczając legitymację do postępowania administracyjnego należy przede wszystkim rozważyć cechy i cele tego postępowania. Przedmiotem postępowania administracyjnego są zawsze sprawy indywidualne rozstrzygane w sposób władczy decyzją administracyjną przez powołany do tego na podstawie przepisów materialnoprawnych organ administracji. Indywidualny charakter sprawy oznacza, że dotyczy ona imiennie określonego podmiotu oraz konkretnych jego praw lub obowiązków (Kodeks postępowania administracyjnego - Komentarz autorstwa prof. B. Adamiak i prof. J. Borkowskiego, Wydawnictwo CH Beck Warszawa, 1996 str. 11, 452-454 ). Jeżeli celem postępowania administracyjnego jest rozstrzygnięcie o prawach i obowiązkach konkretnego podmiotu w drodze decyzji administracyjnej i nawiązanie stosunku materialnoprawnego, to w sprawach uregulowanych w art. 108 ust. 3 ustawy z 4 lutego 1994 r. cel ten zostaje osiągnięty tylko w odniesieniu do organizacji zbiorowego zarządzania występującej z wnioskiem o zatwierdzenie tabel. W niniejszej sprawie przymiot taki posiadał tylko Z. . Na podstawie tabel zatwierdzonych z jego wniosku powstają uprawnienia aktorów reżyserów i scenografów do uzyskania konkretnego wynagrodzenia za eksploatację z tytułu nadań wykonań drogą radiową, telewizyjną satelitarną, kodowaną i kablową, którymi zarządza to S. Zasadnie Minister nie uznał za stronę A. Sp. z o.o., która jest jedynie podmiotem korzystającym z ich wykonań. Podmioty będące użytkownikami są zainteresowane faktycznie wysokością ustanowionych stawek, lecz konkretyzacja ich uprawnień czy obowiązków nie odbywa się na płaszczyźnie prawa administracyjnego /ściśle prawa autorskiego, które odwołuje się do postępowania administracyjnego/ jak to ma miejsce w sytuacji organizacji zbiorowego zarządzania. Również zatwierdzone tabele wynagrodzeń nie stwarzają dla użytkowników żadnych konkretnych uprawnień ani obowiązków. Prawny stosunek użytkowników związany z zatwierdzonymi tabelami powstaje dopiero z chwilą korzystania z utworu lub z chwilą zawarcia umowy. Jednakże materialnoprawną podstawą takiego stosunku nie będzie norma prawna zamieszczona w art. 108 ust. 3 powołanej ustawy, lecz umowa cywilnoprawna lub działanie, z którym łączą się skutki prawne. Dopiero na skutek takich działań będą miały zastosowanie do podmiotów, korzystających z utworów, stawki wynagrodzeń, objęte zatwierdzonymi tabelami. Taki charakter stosunku użytkowników do materii regulowanej ustawą o prawie autorskim w zakresie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń pozwala określić interes tych podmiotów jako interes faktyczny /materialny, finansowy/ nie upoważniający jednakże do udziału w tym postępowaniu jako jego strona. Innymi słowy podmiotom korzystającym z wykonań nie przysługuje przymiot strony w rozumieniu art. 28 kpa w sprawach o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń za korzystanie z utworów lub artystycznych wykonań, objętych zbiorowym zarządzaniem, załatwianych orzeczeniami Komisji Prawa Autorskiego na podstawie art. 108 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych /Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 904/. Prawidłowo więc Minister Kultury uznał , iż skarżącej Spółce nie przysługiwał przymiot strony i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia ... kwietnia 1998 r. jako, że z wnioskiem wystąpił podmiot do tego nieuprawniony. Decyzja organu jest więc zgodna z prawem, co prowadziło do oddalenia wniesionej skargi na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi .