I SA 1785/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Łukaszewska – Macioch Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi Miasta [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., nr [...] ; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1785/02 UZASADNIENIE Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., nr [...], na podstawie art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. Nr 91 poz. 576 ze zm.) w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania Zarządu Miasta [...] od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 2001 r., znak [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji przedstawiono następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2000 r., znak [...] przekazał na rzecz Województwa [...] mienie Teatru Muzycznego i Filharmonii w [...], w skład którego wchodzi prawo własności nieruchomości gruntowej zabudowanej: 1. położonej w L., stanowiącej według danych ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy [...], działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] urządzona jest księga wieczysta KW nr [...], 2. położonej w L., stanowiącej według danych ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy [...], działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] urządzona jest księga wieczysta KW nr [...], 3. położonej w L., stanowiącej według danych ewidencji gruntów obręb [...], arkusz mapy [...], działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] urządzona jest księga wieczysta KW nr [...], 4. położonej w L., stanowiącej według danych ewidencji gruntów, obręb [...], arkusz mapy [...], działkę nr [...] o powierzchni [...] ha, dla której w Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w [...] urządzona jest księga wieczysta KW nr [...], Zarząd Miasta [...] pismem z dnia [...] maja 2001 r. zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej powyższą decyzją ostateczną, powołując się na art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach publicznych (Dz. U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224), zgodnie z którym Gminy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 2, przejmują od wojewodów do prowadzenia jako zadania własne instytucje kultury, wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę. Jednocześnie podniesiono w uzasadnieniu, że w skład przekazywanego mienia weszła działka nr [...] o powierzchni [...] m2, zabudowana Domem [...], zamieszkiwanym przez aktorów wszystkich [...] teatrów. Cztery mieszkania zajmowane są przez pracowników Teatru im. [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2001 r., znak [...] wznowił postępowanie w przedmiotowej sprawie, zaś decyzją z dnia [...] października 2001 r., znak [...] odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., przekazującej nieodpłatnie mienie Teatru Muzycznego i Filharmonii w [...] na rzecz Województwa [...]. W toku postępowania odwoławczego toczącego się na skutek odwołania wniesionego przez Zarząd Miasta [...], Minister Skarbu Państwa stwierdził, że sporna działka [...], objęta księgą wieczystą KW nr [...] jest zgodnie z załączonym odpisem z księgi wieczystej, własnością Skarbu Państwa. Na nieruchomości tej znajduje się oprócz Teatru Muzycznego i Filharmonii również Dom [...]. Cztery mieszkania w Domu [...] są w dyspozycji Teatru [...] na podstawie umowy najmu zawartej pomiędzy Administracją Obiektu Teatr i Filharmonia w [...], jako wynajmującym, a Teatrem im. [...] jako najemcą. Analizując argumenty Zarządu Miasta [...], a zwłaszcza przywołany w odwołaniu art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych, podkreślono, iż Gminy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 2, przejmują od wojewodów do prowadzenia jako zadania własne instytucje kultury, wpisane do rejestru prowadzonego przez wojewodę. Nie można uznać za instytucje kultury mieszkań zajmowanych przez aktorów Teatru [...]. Ponadto ustawa o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych została uchylona z dniem 31 grudnia 1998 r. na mocy art. 109 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. nr 133, poz. 872 ze zm.). Podniesiono także, że zgodnie z art. 145 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. nr 106, poz. 668 ze zm.), samorząd województwa, z zastrzeżeniem ust. 4 przejmuje z dniem 1 stycznia 1999 roku od ministrów i kierowników urzędów centralnych, do prowadzenia jako zadanie własne, instytucje kultury wpisane do prowadzonego przez nich rejestru i działające na obszarze danego województwa. W rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 8 grudnia 1998 roku w sprawie wykazu instytucji kultury (...), opublikowanym w Dz. U. nr 148, poz. 971 w załączniku pod pozycją Województwo [...] nr [...] została wpisana Państwowa Filharmonia w [...], a pod nr [...] Teatr Muzyczny w [...]. W związku z powyższym, zgodnie z art. 145 ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1998 roku, mienie państwowych jednostek kultury, przejętych do prowadzenia przez samorząd województwa, staje się z dniem ich przejęcia mieniem właściwej jednostki samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 47 ust. 1 ustawy o samorządzie województwa. Skoro w budynku położonym na przedmiotowej działce część mieszkań zajmowana jest na podstawie umów najmu lokali, które mają jedynie charakter zobowiązaniowy, to nie istnieją podstawy prawne do uznania, że Województwo [...] nie jest uprawnione do otrzymania wymienionego mienia. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosło Miasto [...], domagając się jej uchylenia jako niezgodnej z prawem, a w szczególności z przepisem art. 49 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie województwa (Dz.U. Nr 91 poz. 576 ze zm.). Strona skarżąca podniosła, że w skład mienia przekazanego nieodpłatnie na rzecz Samorządu Województwa [...] decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r. weszło prawo własności działki Skarbu Państwa oznaczonej w ewidencji gruntów m. L. nr [...] o powierzchni [...] m2, która jest zabudowana budynkiem Domu [...]. W budynku tym zamieszkują aktorzy wszystkich [...] teatrów w tym 4 mieszkania zajmowane są przez pracowników Teatru im. [...], który jest wpisany do rejestru instytucji kultury prowadzonego przez Gminę [...]. W dniu [...] grudnia 1993 r. między Wojewodą [...] a Prezydentem Miasta [...] zawarte zostało porozumienie, na podstawie którego Teatr im. [...] ujęty został w wykazie jednostek organizacyjnych przekazanych organom Gminy Miasta [...] w ramach tzw. programu pilotażowego – do prowadzenia jako zadanie własne (art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz o miejskich strefach usług publicznych (t.j. Dz. U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224). Decyzja o przekazaniu w całości mienia Teatru Muzycznego i Filharmonii Samorządowi Województwa [...], przy tożsamym charakterze mieszkań zajmowanych przez pracowników pozostałych teatrów (umowy najmu) ogranicza Gminie Miastu [...] w sposób istotny możliwość realizacji uprawnień wynikających z powołanej ustawy, a jednocześnie nakłada dodatkowe obciążenia związane z obowiązkiem zabezpieczania lokali mieszkalnych dla aktorów przejętego w ramach programu pilotażowego Teatru im. [...]. Dlatego zdaniem strony skarżącej ułamkowa część przedmiotowej nieruchomości powinna być wyłączona z przekazania na rzecz Samorządu Województwa [...], a następnie jako własność Skarbu Państwa przekazana Gminie Miasta [...]. Minister Skarbu Państwa w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że z uwagi na to, że działka nr [...] przekazana Województwu [...], na której znajduje się Dom [...] wchodziła w skład inwestycji centralnej pod nazwą "[...]" zasadne jest oddalenie skargi. Cywilnoprawne umowy najmu nie mogą stanowić przesłanki do wydania korzystnej decyzji administracyjnej na rzecz Gminy Miasta [...]. Uczestnik postępowania Województwo [...] wniosło o oddalenie skargi, bowiem nieruchomości położone w L. – działki nr [...], nr [...], nr [...] i [...] były związane z przejętą z dniem [...] stycznia 1999 r. przez Województwo [...] inwestycją centralną p.n. Budowa Teatru I Filharmonii w [...], a tym samym nieruchomości te służyły realizacji zadań instytucji kultury – Teatru im. [...] w [...], przejętej przez Gminę [...] do prowadzenia jako zadania własne na podstawie art. 2 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 24 listopada 1995 r. o zmianie zakresu działania niektórych miast oraz miejskich strefach usług publicznych (Dz.U. z 1997 r. Nr 36, poz. 224 ze zm.). Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, iż do rozpoznania właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych przyczyn niż zarzuty w niej podniesione. Oceniając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji Sąd obowiązany był wziąć pod rozwagę także uchybienia stwierdzone z urzędu. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skarg oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z § 2 tego artykułu sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w sprawie niniejszej. Organy administracji publicznej przeprowadziły postępowanie wznowieniowe w sprawie zakończonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2000 r., nr [...] z rażącym naruszeniem prawa. Wskazując na kolejne uchybienia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego na wstępie podnieść trzeba, ze wniosek o wznowienie postępowania złożony w dniu [...] maja 2001 r. w imieniu Miasta [...] podpisany został przez osobę nieuprawnioną i brak ten nie został w postępowaniu usunięty. We wniosku domagano się wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., zaś jak podano w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] maja 2001 r. postępowanie zakończone decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2000 r. wznowiono na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., przyjmując z urzędu, że stan podany w piśmie zawierającym żądanie wznowienia " wypełnia przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.", chociaż wznowienie postępowania z tej przyczyny nastąpić może tylko na żądanie strony (art. 147 k.p.a.). Ponadto nie dokonano żadnych ustaleń co do dochowania terminów do wniesienia podania o wznowienie postępowania określonych w art. 148 k.p.a. Wydanie w takim stanie sprawy postanowienia wznawiającego postępowanie i decyzji we wznowionym postępowaniu rażąco narusza przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpującą w przepisach prawa procesowego (W. Dawidowicz. Postępowanie administracyjne. Zarys wykładu, Warszawa 1983 r. s. 242). Wznowienie postępowania jako nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji administracyjnej, stanowiący jeden z wyjątków od zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych stosowany być musi rygorystycznie z zachowaniem wszelkich wymogów przewidzianych w przepisach. Skoro Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] października 2001 r., nr [...] z rażącym naruszeniem prawa, a Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy, to również ta decyzja dotknięta jest powyższą wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wobec podniesionych okoliczności należało orzec jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.