I SA 1802/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber WSA Emilia Lewandowska Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. w W. na decyzję Krajowej Komisja Uwłaszczeniowej z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003r., nr [...]; 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1802/03 U z a s a d n i e n i e Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2003 r., [...] stwierdził, że z dniem 27 maja 1990 r. mienie państwowe, stanowiące nieruchomość położoną we W., oznaczoną jako działka nr [...] o powierzchni [...] m², opisaną w karcie inwentaryzacyjnej nr [...] – stało się z mocy prawa własnością Gminy Miejskiej W. Uzasadniając tę decyzję organ podał, że w toku postępowania ustalono, iż [...] Dyrekcja [...] Kolei Państwowych we W. została zobowiązana decyzją z [...] lipca 1988 r. Urzędu Miejskiego we W. do ponoszenia opłat z tytułu zarządu przedmiotowej nieruchomości. Decyzja o ustanowieniu opłat za zarząd nie była wystarczającym dowodem ustanowienia zarządu w sensie prawnym. Należy wobec tego uznać, że nieruchomość pozostawała w dniu 27 maja 1990 r. we władaniu [...] Dyrekcji [...] Kolei Państwowych we W. bez tytułu prawnego. Po rozpatrzeniu odwołania Polskich Kolei Państwowych S.A. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] maja 2003 r., [...], utrzymała w mocy decyzję Wojewody [...]. Z ustaleń organu I instancji wynika, że przedmiotowe mienie stanowi mienie państwowe (ogólnonarodowe), co potwierdzają wypisy z rejestru gruntów, karta spisu inwentaryzacyjnego, jak i poświadczenie ksiąg wieczystych. Użytkownikiem tego mienia były Polskie Koleje Państwowe, które okresowo ponosiły opłaty z tego tytułu, nie przedstawiły jednak decyzji o ustanowieniu zarządu nieruchomością. Wyłączeniu z komunalizacji podlega mienie, które bezpośrednio przed wejściem w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. znajdowało się pod zarządem innych niż Państwo, państwowych osób prawnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego istnienia zarządu nie można domniemywać, lecz musi on wynikać wprost z decyzji o jego ustanowieniu. Także wnoszenie opłat nie oznacza, że zarząd został ustanowiony. W postępowaniu komunalizacyjnym nie stosuje się przepisów § 4 ust. 1 rozporządzenia RM z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczących uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97). Nie można też podzielić stanowiska, że przedmiotowe mienie nie podlega komunalizacji, ponieważ założycielem przedsiębiorstwa był minister, a nie organ terenowy. Z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, że nawet wówczas niezbędna jest decyzja o ustanowieniu zarządu lub stosowna umowa cywilna. Gdy żadnego z tych dokumentów nie ma – nieruchomość podlega komunalizacji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Polskie Koleje Państwowe SA podniosły, że przedmiotowa nieruchomość została przekazana PKP w zarząd i użytkowanie na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 sierpnia 1949 r. w sprawie przekazywania nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 47, poz. 354) przed rokiem 1960. Przedmiotowe mienie w dniu 5 grudnia 1990 r. należało i służyło przedsiębiorstwu PKP, podporządkowanemu Ministrowi Komunikacji i jako takie podlegało wyłączeniu z komunalizacji, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, np. w wyroku sygn. I SA 1966/94. To stanowisko wynika także z ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 80, poz.720). Ustawa ta w art. 34a stanowi, że grunty o których stanowi jej art. 34 z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.). Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga jako uzasadniona podlegała uwzględnieniu. Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] marca 2003 r. wydana na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zatem zmiany tak stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego (w tym również powołany przez skarżącą art. 34 i 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"). W dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), której art. 16 przesądzał, że mienie PKP stanowi wydzielona część mienia ogólnonarodowego (ust. 1). Przepis ten w ust. 2 przewidywał natomiast, iż mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego działalności. Dalej przepis ten stanowił, że PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz, że PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa bez wyjaśnienia, czy wymienione wyżej przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., odnoszące się do mienia skarżącego, nie mają wpływu na ocenę prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji w przedmiocie komunalizacji nieruchomości, oznaczonej jako działka [...] we W., utrzymała w mocy tę decyzję. Zatem należało przyjąć, że orzekające w sprawie organy nie wyjaśniły statusu mienia pozostającego we władaniu skarżącej poprzez zbadanie, na jakiej podstawie pozostawało ono we władaniu skarżącej w dniu 27 maja 1990 r., szczególnie w sytuacji, gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa był regulowany ustawowo. Organy pierwszej i drugiej instancji nie oceniły także znajdującej się w aktach sprawy karty inwentaryzacyjnej nieruchomości, z której wynika, że nieruchomość zabudowana, oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...] m², pozostaje we władaniu Polskich Kolei Państwowych. Uznać zatem należy, że orzekające w sprawie organy naruszyły przepisy art. 7 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.