I SA 1833/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie NSA Jan Paweł Tarno NSA Anna Łukaszewska-Macioch /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi J. i J. małż. M. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. I SA 1833/02 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy na wniosek J. i J. małż. M., utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], którą orzekł, na podstawie art. 157 § 3 kpa, o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1994 r. nr [...] o zwrocie na rzecz A. M. wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: Decyzją z dnia [...] grudnia 1994 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w B. orzekł o zwrocie na rzecz A. M. części wywłaszczonej nieruchomości położonej w B. przy ul. [...] obejmującej działki nr [...] o pow. 351 m2 oraz działki nr [...] o pow. 570 m2. Od tej decyzji odwołał się Zarząd Miasta B. oraz w części dotyczącej działki nr [...] o pow. 351 m2 J. i J. M.. W sprawie odwołania Zarządu Miasta B. Wojewoda [...] wydał decyzję z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B., natomiast w sprawie odwołania J. i J. M. Wojewoda [...] wydał w dniu [...] czerwca 1995 r. postanowienie nr [...] stwierdzające, na podstawie art. 134 kpa, niedopuszczalność odwołania, podając w uzasadnieniu, że odwołujący się nie mają przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym zwrotu nieruchomości na rzecz A. M.. Na to postanowienie Wojewody [...] J. i J. M. wnieśli skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie, który wyrokiem z dnia 5 marca 1996 r. SA/Lu1449/95 oddalił skargę, stwierdzając w uzasadnieniu, że skarżący nie legitymowali się w dacie orzekania o zwrocie żadnym tytułem prawnym do nieruchomości. Umowa dzierżawy, na podstawie której dzierżawili działkę nr [...] wygasła z dniem 1 września 1992 r., tj. z upływem terminu, na jaki została zawarta. Fakt zaś zagospodarowania działki, dokonany zresztą wbrew zastrzeżeniom umowy, nie może stanowić o ich interesie I SA 1833/02 prawnym, a jedynie o interesie faktycznym. O statusie strony nie przesądza też ich udział w postępowaniu administracyjnym, gdyż istotną cechą strony jest to, że jest ona podmiotem własnych praw (interesów prawnych) lub obowiązków, które podlegają skonkretyzowaniu w postępowaniu administracyjnym. Skarżący nie byli podmiotem własnych praw lub obowiązków, które podlegałyby konkretyzacji w sprawie o zwrot działki, zatem organ zasadnie odmówił im przymiotu strony. J. i J. M. pismem z dnia 19 czerwca 2001 r. zwrócili się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1994 r. o zwrocie na rzecz A. M. przedmiotowej nieruchomości oraz utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. Wobec odmowy podjęcia przez organ postępowania nadzorczego z urzędu, J. i J. M. zwrócili się z wnioskiem z dnia 19 lipca 2001 r. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], na podstawie art. 157 § 3 kpa, odmówił wszczęcia postępowania nadzorczego; stwierdził bowiem, że J. i J. M. nie mogą skutecznie żądać wszczęcia postępowania w sprawie nieważności w/w decyzji ostatecznej, ponieważ nie mają interesu prawnego opartego na wynikającym z przepisu prawa materialnego prawie lub obowiązku. Organ powołał się na wyrażoną w tej kwestii ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 5 marca 1996 r. SA/Lu1449/95. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy J. i J. M. wskazali, że złożyli dwa wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji: jeden dotyczący decyzji o zwrocie nieruchomości, a drugi dotyczący decyzji o komunalizacji tej nieruchomości, gdyż nie wiedzieli, że ta druga sprawa należy do właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. W sprawie nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości wnioskodawcy powołali się na postanowienie Naczelnika Miasta B. z dnia [...] grudnia 1982 r. o oddaniu im w użytkowanie spornej działki, którą następnie dzierżawili na podstawie zawartych umów dzierżawy. Z tego wynika, zdaniem skarżących, że nabyli oni prawo do wieczystego użytkowania działki będąc I SA 1833/02 jej posiadaczami w dobrej wierze przez okres 10 lat. Ponadto na sporną działkę ponieśli nakłady w związku z wybudowaniem urządzeń obsługujących budynek położony na sąsiedniej działce. Rozstrzygnięcie zawarte w kwestionowanych decyzjach Wojewody [...] i Kierownika Urzędu Rejonowego w B. w przedmiocie zwrotu nieruchomości jest więc dla skarżących krzywdzące i naraża ich na znaczne straty i koszty, zwłaszcza że wcześniej też byli wywłaszczeni. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy poprzednio wydaną decyzję. W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ podtrzymał w całości argumentację uzasadnienia decyzji z dnia 10 stycznia 2002 r. J. i J. M. złożyli do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na ostateczną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w której wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżący podali, że złożyli dwa wnioski o stwierdzenie nieważności decyzji; jeden o uznanie za nieważną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1992 r. dotyczącej komunalizacji działki nr [...] i drugi o uznanie za nieważną decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. o zwrocie w/w działki byłej właścicielce oraz utrzymującą ją w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie czekając na rozpatrzenie wniosku dotyczącego decyzji komunalizacyjnej przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji wydał decyzję przedwcześnie uznając, że skarżący nie posiadają przymiotu strony postępowania. Tymczasem - w przekonaniu skarżących - ocena dokonana przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji przywróci im prawo strony postępowania administracyjnego oraz prawo do nabycia spornej działki. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Co do zarzutu rozpoznania sprawy przed podjęciem rozstrzygnięcia przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji organ podniósł, że ocena przesłanek wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. nie jest uzależniona od postępowania prowadzonego przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, gdyż postępowanie to dotyczy innej materii. I SA 1833/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie właściwy do rozpoznania skargi stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Skarga nie mogła być uwzględniona, ponieważ zaskarżona decyzja, jak również utrzymana nią w mocy decyzja organu z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...]nie naruszają prawa. Organ zgromadził niezbędny materiał dowodowy, właściwie go ocenił i wydał prawidłowe rozstrzygnięcie. Należy podkreślić, że stosownie do treści art. 157 § 2 kpa prawo żądania wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej służy stronie. Zgodnie zaś z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozstrzygniętej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. Skarżący nie posiadali interesu prawnego w postępowaniu, które dotyczyło zwrotu nieruchomości na rzecz byłej właścicielki. Nie byli stroną postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...], którą organ ten utrzymał w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w B. z dnia [...] grudnia 1994 r. o zwrocie na rzecz A. M. części wywłaszczonej nieruchomości. Odwołanie skarżących od tej decyzji zostało uznane za niedopuszczalne postanowieniem Wojewody [...] zdniu [...] czerwca 1995 r. nr [...], a wniesioną przez nich skargę Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie oddalił wyrokiem z I SA 1833/02 dnia 5 marca 1996 r. SA/Lu1449/95 stwierdzając, że J. i J. M. nie legitymowali się w dacie orzekania o zwrocie żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, a zatem nie można mówić o ich interesie prawnym w sprawie o zwrot nieruchomości. To oznacza, że J. i J. M. nie mogą także skutecznie żądać stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej o zwrocie byłej właścicielce części wywłaszczonej nieruchomości. Odmawiając wszczęcia postępowania nadzorczego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast dokonał prawidłowej oceny złożonego przez skarżących wniosku. Zasadnie też organ powołał się na ocenę prawną wyrażoną w uzasadnieniu cyt. wyżej wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Lublinie z dnia 5 marca 1996 r. SA/Lu1449/95. Ocena ta, w zakresie interesu prawnego skarżących, była dla organu wiążąca stosownie do art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 z późn. zm.). Sąd nie podzielił też poglądu skarżących, iż decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast była przedwczesna, gdyż nie zostało zakończone postępowanie administracyjne z ich wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1992 r. dotyczącej komunalizacji działki nr [...]. Postępowanie dotyczące kontroli legalności decyzji w przedmiocie komunalizacji nie ma żadnego wpływu na wynik sprawy, którego przedmiotem jest ocena wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji o zwrocie nieruchomości. Skoro zaskarżona decyzja nie naruszyła prawa, skarga nie mogła być uwzględniona. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.