I SA 1839/03
WyrokWSA w Warszawie2005-01-20
Skład orzekający: Ewa Dzbeńska, Anna Lech, Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o stwierdzeniu nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w trwały zarząd, wydana na podstawie komunalizacji nieruchomości, jest prawidłowa, jeśli w momencie wydania pierwotnej decyzji Skarb Państwa był wpisany jako właściciel nieruchomości, a późniejsza umowa zamiany przeniosła własność z powrotem na Skarb Państwa?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wojewody, stwierdzając, że organy obu instancji nie zbadały należycie całego materiału dowodowego. W szczególności, w momencie wydania decyzji o oddaniu nieruchomości w trwały zarząd, Skarb Państwa był wpisany jako właściciel nieruchomości na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków, co podważało podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z powodu niewłaściwości organu opartej na komunalizacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1998 r. o oddaniu nieruchomości w trwały współzarząd Sądowi Wojewódzkiemu i Prokuraturze Wojewódzkiej. Wojewoda stwierdził nieważność tej decyzji, uznając, że organ był niewłaściwy, ponieważ nieruchomość została skomunalizowana. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący, Sąd Okręgowy i Prokuratura Okręgowa, zarzucili naruszenie prawa, wskazując m.in. na wpis Skarbu Państwa jako właściciela w księdze wieczystej w momencie wydania pierwotnej decyzji oraz późniejsze przeniesienie własności z powrotem na Skarb Państwa.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie NSA Anna Lech (spr.) Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 stycznia 2005 r. sprawy ze skarg Prezesa Sądu Okręgowego w L. i Prokuratora Okręgowego w L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w trwały zarząd 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 roku, nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
I SA 1839/03
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...], nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L., nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. o oddaniu Sądowi Wojewódzkiemu i Prokuraturze Wojewódzkiej w [...] w trwały współzarząd zabudowanej nieruchomości położonej w L., przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2.
W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan sprawy:
ostateczną decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego w L. orzekł o oddaniu Sądowi Wojewódzkiemu i Prokuraturze Wojewódzkiej w [...] w trwały współzarząd zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2. Jednocześnie zostały ustalone opłaty roczne za trwały zarząd.
Pismem z dnia 11 października 2001 r. Prezydent Miasta L. wystąpił do Wojewody [...] o stwierdzenie z urzędu nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1998 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 1 i 2 kpa z uwagi na to, że organ rządowej administracji ogólnej zadysponował nieruchomością stanowiącą z mocy prawa własność Gminy Miasta L., co zostało potwierdzone ostateczną decyzją o jej komunalizacji.
Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. Wojewoda [...] stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1998 r.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. Wojewoda [...] stwierdził nabycie z mocy prawa przez Gminę Miasto L. z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Orzekając o przekazaniu przedmiotowej nieruchomości w trwały zarząd Kierownik Urzędu Rejonowego w L. zadysponował zatem nieruchomością nie będącą własnością Skarbu Państwa, a więc naruszył przepis art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Okoliczności tej nie zmienia fakt, że na podstawie umowy zamiany z dnia 18 listopada 2002 r. przedmiotowa nieruchomość stała się własnością Skarbu Państwa.
Od decyzji organu wojewódzkiego z dnia [...] kwietnia 2003 r. Sąd Okręgowy w L. i Prokuratura Okręgowa w L. złożyły odwołanie, podnosząc, że w sytuacji, gdy nie została rozstrzygnięta sprawa komunalizacji, gmina nie była legitymowana do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia podlegającego komunalizacji. Podniesiono także, że w związku z przeniesieniem przez Gminę Miasto L. prawa własności spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa umową z dnia [...] listopada 2002 r., postępowanie nadzorcze powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że:
podstawę prawną do oddania spornego gruntu w trwały zarząd stanowiły przepisy rozdziału 5 działu II ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.
W dacie wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. przekazywanie w trwały zarząd gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa należało do rejonowych organów rządowej administracji ogólnej, zaś w odniesieniu do gruntów stanowiących własność gmin właściwy był zarząd gminy (art. 45 ust 1 w związku z art. 4 pkt 9 ustawy o gospodarce nieruchomościami).
Stosownie do przepisu art. 18 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz.191 ze zm.) nabycie z mocy prawa przez gminy prawa własności mienia ogólnonarodowego (państwowego) określonego w art.5 ust 1 ustawy wymaga potwierdzenia przez wojewodę stosowną decyzją deklaratoryjną. Wprawdzie dopiero od chwili wydania takiej decyzji gmina może skutecznie powoływać się na swoje prawo i skutecznie rozporządzać nabytym mieniem, nie oznacza to jednak, że przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej rejonowy organ rządowej administracji ogólnej był upoważniony do rozporządzania mieniem, które z dniem 27 maja 1990 r. stało się mieniem właściwej gminy. Przysługujące gminie od dnia 27 maja 1990 r., prawo własności nie może być bowiem ograniczone przez czynności rozporządzające dokonane przez inny organ po dniu 27 maja 1990 r., a przed dniem wydania decyzji komunalizacyjnej. Byłoby to sprzeczne z treścią art.140 kc, który upoważnia jedynie właściciela do rozporządzania rzeczą, a czynnością rozporządzającą jest niewątpliwie oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste.
Z powyższego wynika, że decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] grudnia 1998 r. wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, jest więc obarczona wadą określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Prawidłowo zatem Wojewoda [...] stwierdził zaistnienie w sprawie wyżej wymienionej przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r.
Stanowisko to jest zgodne z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w analogicznych sprawach ocenił, że nastąpiło naruszenie przepisów o właściwości powodujące nieważność decyzji, bez względu na trafność merytorycznego rozstrzygnięcia (np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2001 r. sygn. akt I SA 2500/99, z dnia 18 września 2002 r., sygn. akt I SA 415/01, z dnia 12 lutego 2003 r., sygn. akt I SA 1597/01 i z dnia 13 lutego 2003 r. sygn. akt I SA 1599/01).
Kwestia zaś późniejszego nabycia przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy zamiany z dnia [...] listopada 2002 r. nie ma znaczenia w niniejszym postępowaniu nadzorczym, skoro w trybie art.156 § 1 kpa ocenia się legalność decyzji administracyjnej w świetle stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie wydania badanej decyzji. Okoliczność ta ma natomiast znaczenie dla dopuszczalności uregulowania istniejącego obecnie stanu posiadania na przedmiotowej nieruchomości.
Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast złożyły skargę: Sąd Okręgowy w L. i Prokuratura Okręgowa w L.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie prawa, a w szczególności:
1) przepisów art. 156 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 43 ust 5, art. 45 ust 1 oraz art. 4 pkt 9 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami w wersji tekstu pierwotnego, opublikowanego w Dz. U. Nr 115, poz. 741, przez niesłuszne przyjęcie, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w L. w dacie wydania decyzji nr [...], to jest w dniu [...] grudnia 1998 r. nie był organem właściwym do oddania państwowym jednostkom organizacyjnym w trwały współzarząd nieruchomości przy ul. [...] w L. i tym samym spełniona została przesłanka do stwierdzenia nieważności wymienionej decyzji, podczas gdy wobec nie rozpoczęcia w 1998 r. procesu komunalizacji nieruchomości na rzecz Gminy L., ujawnienia w księdze wieczystej KW nr [...], prowadzonej w Sądzie Rejonowym w L. [...] Wydziale Ksiąg Wieczystych Skarbu Państwa jako właściciela nieruchomości, tylko i wyłącznie wyżej wymieniony organ był właściwy do rozpatrzenia wniosku Sądu i Prokuratury w L. o oddanie im nieruchomości w trwały współzarząd.
2) Przepisu art. 105 § 1 kpa, polegające na niesłusznym uznaniu, iż w toczącym się postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r., wobec ponownego przeniesienia własności na rzecz Skarbu Państwa w drodze zawarcia umowy zamiany z dnia [...] listopada 2002 r., w połączeniu z okolicznością, iż wobec braku decyzji komunalizacyjnej w 1998 r., organ wykonawczy Gminy L. nie był właściwy do wydania decyzji w przedmiocie zagospodarowania nieruchomością na rzecz państwowych jednostek organizacyjnych, nie zaistniała przesłanka bezprzedmiotowości postępowania i konieczność jego umorzenia.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r.
W uzasadnieniu skargi podnieśli, że zaskarżoną decyzją Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, dalej określony jako Prezes Urzędu, utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] kwietnia 2003 r., stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z [...] grudnia 1998 r. o oddaniu skarżącym - państwowym jednostkom organizacyjnym -w trwały współzarząd nieruchomości położonej w L. przy ul. [...].
Podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, Prezes Urzędu uznał, iż Kierownik Urzędu Rejonowego w L. nie był uprawniony do rozporządzania w 1998 r. mieniem, które z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r., na podstawie przepisu art.5 ust 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisów wprowadzających ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabyła gmina. Na powyższe stanowisko nie miał wpływu fakt, wydania przez Wojewodę L. decyzji o komunalizacji nieruchomości dopiero w dniu [...] kwietnia 2001 r., a więc ponad dwa lata od czynności urzędu rejonowego, jak również późniejsze nabycie przez Skarb Państwa własności przedmiotowej nieruchomości na podstawie umowy zamiany z dnia [...] listopada 2002 r.
W ocenie skarżących, ustalenia dokonane przez organy pierwszej i drugiej instancji nie dawały podstawy do przyjęcia, że w sprawie zaistniały i zostały spełnione przesłanki zezwalające na stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art.156 § 1 pkt 1 kpa.
W 1998 r., kiedy skarżące państwowe jednostki organizacyjne wystąpiły do właściwego wówczas Urzędu Rejonowego w L. o oddanie w trwały zarząd nieruchomości, nie wszczęto postępowania komunalizacyjnego na rzecz gminy, a tym samym Wojewoda [...] nie wydał decyzji poświadczającej nabycie własności przez gminę. Skoro nadto, w dziale [...] księgi wieczystej nr [...] urządzonej dla powyższej nieruchomości jako właściciel wpisany był Skarb Państwa, a Kierownik Urzędu Rejonowego nie był uprawniony do przeprowadzenia postępowania komunalizacyjnego lub choćby zbadania w ramach zagadnienia wstępnego, czy takie postępowanie się toczy, trudno zaaprobować pogląd organów pierwszej i drugiej instancji, że naruszył on przepisy o właściwości.
W szczególności w zaskarżonych decyzjach nie wskazano w jakim trybie i na jakiej podstawie wymieniony organ miałby stwierdzić swoją niewłaściwość do załatwienia sprawy i odmówić uwzględnienia wniosku skarżących, wobec braku decyzji komunalizacyjnej w tej dacie.
Zgodnie z utrwalonym zapatrywaniem judykatury jak i doktryny prawa, decyzje komunalizacyjne w sprawie stwierdzenia nabycia mienia przez gminę z mocy prawa wydawane przez wojewodę, mają charakter deklaratoryjny, ale zawierają element konstytutywny. Gmina może bowiem dysponować mieniem komunalnym dopiero z chwilą, gdy decyzja ta stanie się ostateczna (tak np. Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 30 grudnia 1992 r., w sprawie III CZP 157/92- OSNC z 1993 r., z. 5, poz. 84 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 października 1992 r., w sprawie S.A./Kr 1461/92- nie publikowane).
W tych warunkach wskazać należy, że bez decyzji komunalizacyjnej gmina nie jest legitymowana do wypowiadania się na zewnątrz w stosunku do mienia podlegającego komunalizacji.
Istnienie rozbieżnych poglądów, w zakresie skutków nie wydania decyzji komunalizacyjnej na rzecz gminy dla rozstrzygnięcia kwestii właściwości organu administracji publicznej, dostrzegł Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale 7 sędziów z dnia 21 grudnia 2001 r., w sprawie OSA 6/01 (ONSA z 2002, nr 3, poz.94) stwierdził, że wojewoda nie może uznać się za organ niewłaściwy do rozpoznania sprawy o stwierdzenie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntów przez państwową osobę prawną na podstawie art. 200 ust 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.), jeżeli nie toczy się postępowanie w sprawie stwierdzenia nabycia tych gruntów na podstawie art.5 ust 1 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. W uzasadnieniu powołanego orzeczenia Naczelny Sądu Administracyjny wywiódł, iż nie jest możliwy do zaakceptowania pogląd, że w sytuacji, gdy nie została rozstrzygnięta sprawa komunalizacji mienia na rzecz gminy, nie ma organu właściwego w sprawie o uwłaszczenie przedsiębiorstwa. Oznacza to, że pomimo prawnych podstaw do wszczęcia postępowania strona zostałaby pozbawiona prawa do rozpoznania jej sprawy. Byłoby to szczególnie rażące w sytuacji, gdy postępowanie komunalizacyjne na rzecz gminy w ogóle nie zostało wszczęte.
Powyższy pogląd wypowiedziano wprawdzie w aspekcie uwłaszczenia przedsiębiorstwa, jednakże sytuacja rozpoznania sprawy w przedmiocie trwałego zarządu jest podobna, skoro przepisy art.43 i następne ustawy o gospodarce nieruchomościami uzależniają kwestię oddawania w trwały zarząd od własności nieruchomości.
Mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny i prawny, uznać należy, wywodzą dalej skarżący, iż brak było podstaw do stwierdzenia, że w dniu [...] grudnia 1998 r., to jest w dacie wydania decyzji kontrolowanej w trybie art. 156 § 1 kpa, nieruchomość przy ul. [...] w L. nie była własnością Skarbu Państwa. Nie było również możliwe w tej dacie uznanie gminy za organ uprawniony do dysponowania nieruchomością. Nie do przyjęcia jest również wniosek, że w okresie od 27 maja 1990 r. do dnia 5 kwietnia 2001 r., kiedy Wojewoda [...] stwierdził nabycie powyższej nieruchomości przez Gminę L., nie było organu uprawnionego do rozporządzania nieruchomością. Taka interpretacja przepisów prawa wyłączałaby możliwość racjonalnego gospodarowania mieniem.
Nie budzi wątpliwości fakt, że w razie późniejszego wydania decyzji komunalizacyjnej niezbędne było poszukiwanie właściwego trybu weryfikacji decyzji w przedmiocie oddania w trwały zarząd państwowej jednostce organizacyjnej nieruchomości, która okazała się własnością gminy. Z przytoczonych wyżej względów nie można jednak upatrywać podstawy prawnej takiego działania w przepisie art. 156 § 1 pkt 1 kpa.
W okolicznościach niniejszej sprawy, po wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu w trwały zarząd, jak wskazały organy pierwszej i drugiej instancji, doszło do ponownego przeniesienia własności przedmiotowej nieruchomości. Umową zamiany, zawartą w formie aktu notarialnego z dnia [...] listopada 2002 r., Miasto L. przeniosło własność nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] na Skarb Państwa. Stosownie do wniosku stron powyższej umowy, Sąd Rejonowy dla [...] w L. wykreślił z działu [...] KW nr [...] urządzonej dla tej nieruchomości Gminę L. i wpisał jako właściciela Skarb Państwa. Oznacza to, że do rozstrzygania w przedmiocie ustanowienia trwałego zarządu w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nadal pozostaje właściwy organ, do którego kompetencji przekazano działania w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa. Do 31 grudnia 1998 r. takim organem był Kierownik Urzędu Rejonowego, zaś po wejściu w życie przepisów ustaw wprowadzających reformę administracji publicznej, z dniem 1 stycznia 1999 r. stał się nim Prezydent Miasta L., wykonujący zadania zlecone z zakresu administracji rządowej.
Powyższa konstatacja prowadzi do wniosku, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Wojewody L., zapadły z naruszeniem także przepisu art. 105 kpa, stosownie do treści którego, postępowanie winno ulec umorzeniu, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe.
Zaistnienie podstaw do podjęcia decyzji w trybie art.105 §1 kpa, skarżący upatrują od daty zawarcia wskazanej umowy zamiany.
W stanie prawnym i faktycznym, ustalonym na datę orzekania przez organ pierwszej instancji nie istniały bowiem jakiekolwiek przyczyny do rozstrzygania co do istoty sprawy w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, ani do wyeliminowania z obiegu prawnego - i to ze skutkiem ex tunc - prawidłowego orzeczenia w przedmiocie trwałego zarządu, niekwestionowanego przez żadną z zainteresowanych stron.
Utrzymanie zaskarżoną decyzją powyższego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji, spowodowałoby potrzebę ponownego rozpatrzenia wniosku skarżących o przyznanie trwałego zarządu, w istocie przez ten sam co poprzednio organ, posiadający kompetencje w zakresie gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Wojewoda [...] prowadząc postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie musiał w istocie, dokonać wyboru, która z dwóch ostatecznych decyzji jest wadliwa, czy decyzja z dnia [...] grudnia 1998 r. Kierownika Urzędu Rejonowego w L. o oddaniu Sądowi Wojewódzkiemu w L. i Prokuraturze Wojewódzkiej w L. w trwały współzarząd działki nr [...] o powierzchni [...] m2, położonej w L. przy ul. [...], czy też decyzja Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. o nieodpłatnym nabyciu tej samej działki w trybie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) przez Gminę L.
Prezydent Miasta L. w piśmie z dnia 11 października 2001 r. wskazał, że decyzja z dnia [...] grudnia 1998 r. była wydana przez niewłaściwy organ, gdyż przedmiotowa działka została skomunalizowana.
W tej sytuacji Wojewoda [...] pismem z dnia 8 stycznia 2002 r. zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w trwały współzarząd zakładając, że decyzja z dnia [...] kwietnia 2001 r. o komunalizacji jest zgodna z prawem.
Założenie takie nie było prawidłowe. Jeżeli bowiem właściwość organu do wydania jednej decyzji zależy od tego, czy druga decyzja nie narusza prawa, to obie decyzje muszą podlegać ocenie organu działającego z urzędu, co do występowania w każdej z nich przesłanek z art. 156 § 1 kpa, co pozwoliłoby wyeliminować z obrotu prawnego wadliwą decyzję.
Organ oceny takiej nie dokonał. Stwierdził jedynie, że decyzja o oddaniu działki w trwały zarząd wydana została przez organ niewłaściwy i nie dopatrzył się żadnych innych przesłanek stwierdzenia jej nieważności.
Wprawdzie stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r. należy do organu wyższego stopnia, jednakże gdyby organ, który ją wydał, to jest Wojewoda [...] zauważył rażące naruszenie prawa, to mógłby zawiadomić organ właściwy, a nie wszczynać postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o oddaniu nieruchomości w trwały współzarząd.
W okolicznościach tej sprawy taka ocena jest niezwykle istotna, gdy się weźmie pod uwagę następujące okoliczności:
w dniu 27 maja 1990 r. przedmiotowa działka była w zarządzie Przedsiębiorstwa Przemysłu [...] w W., którego organem założycielskim był Minister Przemysłu Spożywczego i Skupu, a zatem nie została spełniona przesłanka z art. 5 ust 1 powołanej ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 1994 r., nr [...] Wojewoda [...] uwłaszczył [...] Zakłady Przemysłu [...] "[...]" w L., oddając grunt położony w L. przy ul. [...] (obecni [...]) oznaczony jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 w użytkowanie wieczyste oraz przenosząc własność budynków posadowionych na tym gruncie, z której to działki po podziale powstała między innymi przedmiotowa działka [...].
Decyzją z dnia [...] października 2002 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, że decyzja uwłaszczeniowa między innymi w części dotyczącej działki [...] została wydana z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2003 r., sygn. akt 2999/02 oddalił skargę na tę ostatnią decyzję, a także Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 kwietnia 2004 sygn. akt OSK 41/04 oddalił skargę kasacyjną od wskazanego wyżej wyroku z dnia 2 lipca 2003 r. Oznacza to, że decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 2002 r. pozostała w obrocie prawnym.
Rażące naruszenie prawa, które organy wykazały w decyzji uwłaszczeniowej polegało na tym, że uwłaszczenie winno nastąpić na rzecz Przedsiębiorstwa Przemysłu [...] w W., a nie na rzecz [...] Zakładów Przemysłu [...] "[...]" w L., które nie istniały w dniu5 grudnia 1990 r. Zakład Przemysłu [...] "[...]" w L., jako następca prawny Przedsiębiorstwa Przemysłu [...] w W. użytkowanie wieczyste działki nr [...] wraz z budynkami i urządzeniami przekazały aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1998 r. na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 66 § 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) za zgodą Urzędu Skarbowego [...].
Kierownik Urzędu Rejonowego w L. oddał tę nieruchomość w trwały współzarząd Sądowi Wojewódzkiemu i Prokuraturze Wojewódzkiej w L. decyzja z dnia [...] grudnia 1998 r.
Zawarcie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1998 r. ocenione zostało przez organy jako nieodwracalny skutek prawny.
Ta okoliczność sprawy powoduje, że uznanie decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. o oddaniu przedmiotowej nieruchomości w trwały współzarząd za rażąco naruszające prawo z tytułu niewłaściwości organu., który ją wydał była co najmniej przedwczesna, gdyż nastąpiła przed wyjaśnieniem wszystkich okoliczności sprawy i przed dokonaniem oceny zgodności z prawem decyzji komunalizacyjnej Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2001 r., o co winien wystąpić z urzędu Wojewoda [...], zawieszając ewentualnie rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
W dniu wydania decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. o oddaniu w trwały współzarząd przedmiotowej nieruchomości Skarb Państwa wpisany był jako jej właściciel, co wynika z poświadczonego, skróconego odpisu z księgi wieczystej z dnia [...] grudnia 1998 r. wydanego przez Sąd Rejonowy w L. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych, lecz nie jako reprezentujący mienie ogólnonarodowe, lecz na podstawie umowy przeniesienia prawa użytkowania wieczystego i własności budynków powołanym wyżej aktem notarialnym z dnia [...] grudnia 1998 r.
W tej sytuacji nie można uznać, że właściwość organu do wydania decyzji o oddaniu przedmiotowej działki w trwały współzarząd była wadliwie ustalona.
Uznać zatem należy, że organy obu instancji nie zbadały całego materiału dowodowego w tej sprawie i nie dokonały należytej jego oceny, czym naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1, 107, 43 i 156 § 1 pkt 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.
Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło