I SA 1869/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Krystyna Kleiber (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2004 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy z dnia [...] grudnia 2002 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody Mazowieckiego na rzecz J. S. kwotę 270,- (dwieście siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1869/03 UZASADNIENIE Decyzją Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. Prezydent Miasta Stołecznego Warszawy po rozpatrzeniu złożonego przez J.S. w dniu 7 października 1998 r. wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w Warszawie przy ul. [...], oznaczoną jako hip. [...] o powierzchni [...] odmówił jego przyznania. W uzasadnieniu wyjaśnił co następuje. Nieruchomość położona w Warszawie przy ul. [...], oznaczona jako hip. [...] o powierzchni [...]. znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada 1945 r.) grunty nieruchomości warszawskich – w tym grunt przedmiotowej nieruchomości – przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. – na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz.U. Nr 14, poz. 130) – na własność Skarbu Państwa. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Powiatowego dla Warszawy [...] z dnia [...] kwietnia 1957 r., nr [...], współwłaścicielami nieruchomości opisanej jako działka nr [...] o powierzchni [...], hip. [...], byli F.S. i A.S., niepodzielnie po połowie. Zgodnie z informacją przekazaną przez Wydział Skarbu Państwa i Przekształceń Własnościowych Mazowieckiego Urzędu Wojewódzkiego przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2002 r. znak [...] dawni właściciele nie złożyli wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości w trybie art. 7 powołanego wyżej dekretu z dnia 26 października 1945 r. W dniu 7 października 1998 r. J.S. wystąpił o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Prawo do występowania z roszczeniem wnioskodawca udowodnił poprzez dostarczenie: 1. Prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. Wydział Cywilny z dnia [...] maja 2002 r., sygn. akt. [...] na mocy, którego spadek po F. S. w całości nabyła siostra A.S.; 2. Prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L.Wydział Cywilny z dnia [...] sierpnia 1986 r. na mocy którego spadek po A.S. w całości nabył J.S.. Kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy reguluje obecnie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane tylko za: 1) gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po dniu 5 kwietnia 1958 r.; 2) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., lub 3) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21 listopada1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Aktualnie nieruchomość oznaczona jako hip. [...] stanowi część działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] stanowiącej własność Skarbu Państwa i od dnia [...] grudnia 1955 r. znajduje się we władaniu [...] "R." S.A. Nieruchomość ta objęta była lokalizacją szczegółową nr [...] wydaną przez Prezydium Rady Narodowej m. st. Warszawy Stołeczny Zarząd Architektury i Budownictwa z dnia [...] grudnia 1956 r. Przy piśmie z dnia 21 sierpnia 2002 r. [...] "R." S.A. przesłało kopie protokółu z dnia [...] czerwca 1956 r. stwierdzającego oddanie do użytku w dniu [...] grudnia1955 r. budynku nr [...] – wybudowanego wraz z drogę dojazdową na gruncie objętym obecnie roszczeniem o odszkodowanie. Z ogólnego planu zabudowy m.st. Warszawy zatwierdzonego przez Ministerstwo Robót Publicznych dnia [...] sierpnia 1931 r. wynika, że nieruchomość położona przy ul. [...] znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę luźną, 2 kondygnacje, do 9 m wysokości i 30% powierzchni zabudowy. Z powyższego wynika, że chociaż grunt oznaczony hip. [...] mógł być przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne, to jednak dawni współwłaściciele utracili faktyczną możliwość władania przedmiotową nieruchomością przed dniem 5 kwietnia 1958 r. W sytuacji gdy jedna z podstawowych przesłanek ustalenia odszkodowania nie została spełniona odszkodowanie nie przysługuje. Odwołanie od tej decyzji do Wojewody Mazowieckiego złożył spadkobierca właścicieli nieruchomości J.S., wnosząc o jej uchylenie i uwzględnienie wniosku o przyznanie mu odszkodowania. Zdaniem J. S. organ pierwszej instancji nie przeprowadził wnikliwego postępowania wyjaśniającego, a w szczególności nie wyjaśnił dlaczego decyzja o lokalizacji szczegółowej, na którą powołuje się "R." nosi datę [...] grudnia 1956 r., a decyzja o przekazaniu działki jest datowana [...] lutego 1957 r. podczas gdy kserokopia protokołu oddania budynku nr [...] oddanego jakoby do użytku w grudniu 1955 r. jest datowana jeszcze wcześniej [...] czerwca 1956 r. Wyjaśnił też, że nie dostał kserokopii dokumentów do wglądu i nie został przesłuchany. Decyzją Nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. Wojewoda Mazowiecki po rozpatrzeniu odwołania J.S. od wydanej z upoważnienia Prezydenta m.st.Warszawy decyzji Nr [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. utrzymał ją w mocy, podkreślając w uzasadnieniu, że powołana w rozstrzygnięciu decyzji nieruchomość [...] przy ul. [...] została przejęta na rzecz Skarbu Państwa w trybie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279). W sprawie odszkodowania za przedmiotowy grunt ma aktualnie zastosowanie przepis art. 215 powołanej w rozstrzygnięciu ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. W myśl ust. 2 odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość przysługuje za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu wymienionego w ust.1 mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Użyte w art. 215 ust. 2 sformułowanie "pozbawiony faktycznej możliwości władania" odnosi się do stanu faktycznego działki. Chodzi tu zatem o taką sytuację, w której poprzedni właściciel zostaje definitywnie pozbawiony możliwości jakiegokolwiek korzystania z działki, co następowało zazwyczaj w chwili jej rzeczywistego zajęcia w związku z realizacją inwestycji państwowych. Przesłanka wskazana w art. 215 może być ustalona jedynie na podstawie dowodów potwierdzających fakt i datę zajęcia pod inwestycję, ogrodzenia terenu, rozpoczęcia budowy itd. Organ pierwszej instancji po analizie materiału dowodowego uznał, że w stosunku do przedmiotowej nieruchomości jedna z podstawowych przesłanek ustalenia odszkodowania nie została spełniona. Następcy prawni byłych właścicieli utracili faktyczną możliwość władania nieruchomością przed 5 kwietnia 1958 r. a dokonana przez organ orzekający ocena materiału dowodowego jest więc prawidłowa. J.S. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy: - poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych zgłoszonych przez stronę w szczególności przesłuchania skarżącego na okoliczności położenia spornej działki i nie ustosunkowanie się do sprzeczności w przesłanych przez [...] "R." dokumentach podnoszonych w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji; 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, że przedmiotowa działka została przekazana we władanie podmiotowi państwowemu przed dniem 5 kwietnia 1958 r. wnosząc o - uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej przez nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny będąc z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwym z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 152, poz. 1571 z późn. zm.) do rozpoznania niniejszej skargi – zważył: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły prawa, i to przynajmniej w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie tej organ naruszył przepisy art. 7 i 77 kpa zakreślające zasadę zbierania z urzędu wszelkich dowodów celem ustalenia istoty sprawy. Tak więc nie rolą skarżącego ani też [...] "R." było dostarczenie dokumentacji dotyczącej przedmiotowej działki, lecz obowiązkiem Prezydenta m.st. Warszawy, uzyskanie jej. Dokumentacja dotycząca przekazania szeregu działek w tym działki skarżącego w zarząd [...] "R." pozostaje nie tylko w posiadaniu tego podmiotu, co wynika z pisma z dnia [...] stycznia 2000 r., ale również w jednostce administracji publicznej, która objęła dokumenty Prezydium Rady Narodowej m.st. Warszawy. Przepis art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami jako warunek przyjmuje, iż faktyczne władztwo nad nieruchomością ustało po dniu 5 kwietnia 1958r. i zgodnie z orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego data ta ma wskazać na utratę faktycznego władania, a nie teoretyczną, wynikającą z dokumentacji prawnej – wyrok z dnia 20 grudnia 1988 r., sygn. akt IV SA 945/88. Wyjaśnienia wymaga więc data faktycznego pozbawienia władztwa byłych właścicieli przedmiotowej działki. Pozostaje też otwarta sprawa gruntu działki należącej do A. i F.S. na obecnych mapach. W aktach organu znajduję się również dokumentacja dotycząca działki należącej do A.S. o różnym numerze geodezyjnym lecz tożsamym adresie – ul. [...]. Jest oczywiste, że obecne oznaczenie działki jest inne, nie mniej skoro organ odmówił odszkodowania za działkę – winien ustalić w którym miejscu obecnej nieruchomości podmiotu gospodarczego działka ta się znajduje i od jakiej daty objęta była zarządem tegoż podmiotu. Ustaleń tych nie dokonał organ pierwszej instancji. Wojewoda Mazowiecki pomimo tych braków utrzymał decyzję Prezydenta m.st. Warszawy w mocy. Z tych względów na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) decyzję należało uchylić, a stosownie do art. 152 stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 cytowanej ustawy.