I SA 1894/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) asesor WSA Jerzy Siegień Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2002 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. W. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1894/02 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] maja 2002r., nr [...] na podstawie art.127 § 2 i 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania "W." spółka z o.o. od orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w We z dnia [...] września 1950r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej gruntu obecnie będącego własnością komunalną i w tej części przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podniesiono, co następuje: Zabudowana nieruchomość warszawska położona przy ul. [...], oznaczona Nr hip. [...], stanowiąca własność spółki "W." spółka z o.o. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz.279). W dniu 20 stycznia 1948r. były właściciel wystąpił z wnioskiem, przewidzianym w art.7 ust.1 dekretu z dnia 26 października 1945r. o przyznanie prawa własności czasowej do tego gruntu. Orzeczeniem administracyjnym Nr [...], z dnia [...] września 1950r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmówiło byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu wymienionej nieruchomości warszawskiej. W uzasadnieniu wskazano, że "zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...] jest przeznaczony pod zabudowę użyteczności publicznej i przydzielony do zagospodarowania inwestorowi publicznemu jako wykonawcy Narodowego Planu Gospodarczego". Do Kolegium w dniu 4 stycznia 2001r. wpłynął wniosek pełnomocnika Z. H. o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia administracyjnego, wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania do czasu ustanowienia kuratora dla spółki "W." spółka z o.o. W dniu 6 czerwca 2001r. złożono postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2001r. (sygn. akt [...]) ustanawiające R. N. kuratorem Spółki. W aktach sprawy znajduje się, nierozpoznane przez właściwy organ do chwili obecnej, odwołanie wniesione w dniu 6 października 1950r. przez spółkę "W." spółka z o.o. od orzeczenia administracyjnego nr [...] z dnia [...] września 1950r. Prezydium Rady Narodowej w W. odmawiającego byłemu właścicielowi przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej. Z akt sprawy wynika, że obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obrębie [...] – działki ewidencyjne nr [...], [...], [...],[...],[...],[...]-część) oraz w obrębie [...] - działka ew. [...]. Działki z obrębu [...]-nr [...], [...],[...],[...],[...] są własnością Gminy W., a działka numer [...]-część oraz działka [...] są własnością Skarbu Państwa. Na podstawie ustalonego stanu faktycznego zważono, co następuje: Postępowanie odwoławcze ma pierwszeństwo przed postępowaniem w trybie nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, a zatem skoro w sprawie zostało wniesione w terminie odwołanie od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1950r. konieczne jest jego rozpoznanie w trybie zwykłym w postępowaniu odwoławczym, co następuje w oparciu o stan faktyczny i prawny z daty wydania decyzji przez organ odwoławczy. Zgodnie z art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945r. gmina ma obowiązek uwzględnić wniosek dotychczasowego właściciela gruntu, jego następców prawnych lub osób prawa jego reprezentujących, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania (obecnie planu zagospodarowania przestrzennego). Z przepisu tego wynikał obowiązek organu administracji rozpatrującego wniosek nie tylko uzyskania informacji o przeznaczeniu określonej nieruchomości w planie zabudowania, lecz także obowiązek wnikliwego rozważenia czy istnieje możliwość realizowania nadal przez dotychczasowych właścicieli funkcji określonej w tym planie dla danej nieruchomości. Organ administracji aby odmówić byłemu właścicielowi prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości musi udowodnić, że korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela w żadnym wypadku nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według aktualnie obowiązującego planu zabudowy (zagospodarowania przestrzennego). Tymczasem, jak wynika z zaskarżonej decyzji oraz z akt sprawy, organ I instancji nie przeprowadził w tym zakresie postępowania dowodowego i nie udowodnił sprzeczności pomiędzy korzystaniem z gruntu przez dotychczasowego właściciela i przeznaczeniem gruntu zgodnie z obowiązującym planem. Jako przyczynę odmowy przyznania byłym właścicielom przedmiotowej nieruchomości wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że "zgodnie z opracowywanym planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej położonej przy ulicy [...] jest przeznaczony pod zabudowę użyteczności publicznej i przydzielony do zagospodarowania inwestorowi publicznemu jako wykonawcy Narodowego Planu Gospodarczego". Argument ten w świetle przedstawionego stanu prawnego nie mógł stanowić podstawy decyzji. Wydając zakwestionowane orzeczenie organ naruszył art. 7 ust. 2 powołanego dekretu, a także art. 7, 8, 9, 10 § 1 i 107 k.p.a. Opisana wyżej wadliwość decyzji pierwszoinstancyjnej uzasadniała jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Powyższą decyzję zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. W.. Skarżący zarzucił kwestionowanej decyzji nieważność, wskutek jej wydania z rażącym naruszeniem prawa, to jest art. 29 i art. 97 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na przeprowadzeniu postępowania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze pomimo braku po stronie odwołującej się Spółki zdolności do występowania w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony w czasie rozpoznawania sprawy przez ten organ. J. W. domagał się stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego nieważności zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2004r. pełnomocnik skarżącego wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji, uzupełniająco zarzucając, że nie została ona doręczona właścicielce lokalu nr [...] przy ulicy [...] K. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że organ związany był postanowieniem Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] maja 2001r., sygn. akt [...], którym ustanowiony został dla spółki "W." spółka z o.o. kurator w osobie R. N. Uczestnicy postępowania E. B., M. C., A. M. i Z. O. wnosili o uwzględnienie skargi. Pełnomocnik uczestnika postępowania "W." spółka z o.o. wnosił o oddalenie skargi. Pozostali uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się z dniem 1 stycznia 2004r. właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż z innych powodów niż zarzuty w niej podniesione. Zgodnie jednak z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Regulacja ta oznacza, że sąd ma obowiązek wziąć pod rozwagę z urzędu stwierdzone w sprawie uchybienia obowiązującym przepisom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. rozpatrując w 2002r. odwołanie od orzeczenia administracyjnego z dnia [...] września 1950r. winno ze szczególną starannością dokonać ustaleń co do kręgu podmiotów, będących stronami tego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa i zapewnić im możliwość czynnego udziału w postępowaniu odwoławczym. W sprawie niniejszej poza "W." przymiot taki, zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie sądowym, przysługuje właścicielom wykupionych lokali w budynku położonym w W. przy ulicy [...], którym przysługują jednocześnie udziały w użytkowaniu wieczystym gruntu nieruchomości warszawskiej, której dotyczy niniejsze postępowanie. Ustaleń w tym względzie nie można uznać za dokonane prawidłowo, bowiem organ oparł je na przekazanej, na żądanie organu, przez Przewodniczącego Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w W., liście osób, podczas gdy ustalenia te winny mieć podstawę w zapisach wieczystoksięgowych. Niezależnie od tego stwierdzić należy, że z przekazanych wraz z odpowiedzią na skargę akt administracyjnych wynika, że o wszczęciu postępowania nie zostały poinformowane na podstawie art. 61 § 4 kpa wszystkie osoby będące stronami w sprawie, a zaskarżonej decyzji nie doręczono R. D. i B. H., która jak wynika z ustaleń poczynionych w toku postępowania sądowego zmarła w dniu 31 stycznia 2000r., a więc w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją winni brać udział jej następcy prawni. Jak twierdził pełnomocnik skarżącego w postępowaniu pominięto także K. Z., której przysługiwały prawa strony. W świetle powyższego stwierdzić należało, że postępowanie odwoławcze zostało przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. przeprowadzone z naruszeniem art. 10 § 1 kpa, który to przepis ustanawia zasadę czynnego udziału strony w postępowaniu. Realizacja tej zasady należy do obowiązków organów administracji, a odstąpienie od niej nastąpić może tylko w przypadkach wskazanych w art. 10 § 2 kpa, co w sprawie nie miało miejsca. Naruszenie zasady czynnego udziału strony w postępowaniu jest kwalifikowaną wadą procesową, która stanowi podstawę wznowienia na wniosek strony postępowania. Sąd administracyjny badając zgodność z prawem zaskarżonej decyzji obowiązany jest ją uchylić, gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 §1 pkt 1 lit. b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Z powyższych względów koniecznym stało się uchylenie zaskarżonej decyzji. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu odwoławczym należy, po usunięciu wskazanych wyżej uchybień, rozpatrzyć z udziałem wszystkich stron odwołanie od orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] września 1950r. Z przedstawionych wyżej względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i c, art. 152 i art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.