I SA 1908/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig-Maciszewska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Joanna Runge-Lissowska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2004r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami oddala skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...], na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [..] września 2002 r., nr [...] orzekającą o odmowie nadania M. S. licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. W uzasadnieniu przedstawiono co następuje: M. S. wystąpił [..] września 1999 r. z wnioskiem o nadanie licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami na podstawie art. 232 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.). W dniu [...] maja 2002 r. Państwowa Komisja Kwalifikacyjna do spraw uprawnień i licencji zawodowych w oparciu o złożone przy wniosku dokumenty, przeprowadziła postępowanie kwalifikacyjne, które zakończyło się wynikiem negatywnym. Na podstawie opinii Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] września 2002 r. orzekł o odmowie nadania M. S. licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Pismem z [...] października 2003 r. M. S. wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy, kwestionując powyższą decyzję, a następnie nadesłał uzupełniającą wniosek dokumentację. W dniu [...] marca 2003 r. M. S. został zawiadomiony o wyznaczeniu terminu postępowania kwalifikacyjnego na dzień [...] kwietnia 2003 r. i ponownie poinformowany o możliwości uzupełnienia wniosku dokumentami mogącymi wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy. Na postępowaniu kwalifikacyjnym w dniu [...] kwietnia 2002 r. Państwowa Komisja Kwalifikacyjna stwierdziła, że określenie zawodu "pośrednik w obrocie nieruchomościami" i wprowadzenie obowiązku uzyskania uprawnień zawodowych dla osób chcących uprawiać zawód pośrednika w obrocie nieruchomościami nastąpiło przepisami ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też uzyskanie uprawnień w tym zakresie obliguje do wykonywania działalności odpowiadającej zdefiniowanym przez ustawę pojęciom pośrednictwa. Zatem dotychczasowa działalność osób, które ubiegają się o nadanie licencji na podstawie art. 232 ust. 1 ustawy musi odpowiadać tym pojęciom, bowiem nie może być żadnej różnicy pomiędzy statusem osoby wykonującej działalność w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami przed dniem wejścia w życie tej ustawy i po tej dacie. Art. 180 ustawy o gospodarce nieruchomościami określa model działalności w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami odnoszący się do okresu po wejściu w życie ustawy. Stanowi też jednocześnie podstawę oceny przez Komisję Kwalifikacyjną takiej samej działalności w okresie ponad pięciu lat przed 1 stycznia 1998 r. Zgodnie z przyjętymi zasadami czynności określone w ust. 1 powołanego artykułu pośrednik powinien wykonywać osobiście lub przy pomocy osób działających pod jego nadzorem (ust. 2), powinien działać w oparciu o umowę pośrednictwa ( ust. 3), z tytułu realizacji czynności zawartych we wskazanej umowie powinien otrzymywać wynagrodzenie (ust. 4 i 5) Osoba pośrednika nie może zależeć od stron obrotu nieruchomościami, z umowy wynika, że działalność ta nie dotyczy działań właścicielskich. Państwowa Komisja Kwalifikacyjna stwierdziła, że w aktach sprawy brak dokumentów potwierdzających wykonywanie przez zainteresowanego działalności w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Załączone rachunki z lat 1991-1994 dotyczą sporządzania umów, a nie wykonywania usług pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Natomiast przedłożone przez stronę oświadczenia klientów nie zostały potwierdzone umowami o pośrednictwo oraz rachunkami z tytułu pobranej prowizji od zrealizowanych umów. Strona nie przedłożyła również zaświadczeń stowarzyszeń zawodowych pośredników o aktywnej działalności gospodarczej M. S. w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami. Wyciąg z ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miasta Z. Nr ew. [..] z dnia [...] grudnia 2001 r. nie poparty bezpośrednimi dowodami wykonywania działalności pośrednictwa nieruchomościami przez zainteresowanego nie dowodzi faktycznego wykonywania działalności w tym zakresie, a świadczy jedynie o tym, że strona taką działalność mogła wykonywać. Wobec powyższego Państwowa Komisja Kwalifikacyjna utrzymała swoje stanowisko wyrażone w protokóle z dnia [...] maja 2002 r. Postępowanie zakończyło się wynikiem negatywnym. Mając na uwadze negatywną opinię Komisji z dwóch postępowań kwalifikacyjnych w dniach [...] maja 2002 r. i [...] kwietnia 2003 r. utrzymano w mocy zaskarżoną decyzję. W skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego M. S. domagał się stwierdzenia nieważności lub uchylenia powyższej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r., nr [...] oraz zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił, iż decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [..] lipca 2003 r., nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem przepisów art.7 i 77 k.p.a. w związku z art. 232 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 115, poz. 741 ze zm.) W szczególności nie wyjaśniono, jakie okresy, które wskazał we wniosku o przyznanie licencji zawodowej podlegają zaliczeniu do okresów wykonywania usług w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami, a zwłaszcza czy okresy te wynoszą łącznie 5 lat licząc do dnia wejścia w życie wymienionej ustawy. Z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a. nie podano w uzasadnieniu, które okresy są zaliczone do okresów praktyki i które nie i dlaczego. Mimo przedłożenia rachunków bezzasadnie nie zaliczono do okresu praktyki lat 1991-1994. Zdaniem skarżącego kwestionowana decyzja narusza art. 180 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Błędny jest pogląd, że artykuł ten określa model pośrednictwa odnoszący się do okresu po wejściu w życie ustawy, jak i wcześniejszego. Czynności pośrednictwa są zdefiniowane w art. 180 ust. 1 i tylko te przepisy mogą być brane pod uwagę, dalsze ustępy tego artykułu odnoszą się do okresu po wejściu w życie ustawy. Dlatego winny być uwzględnione wszystkie wcześniejsze okresy wykonywania czynności, o jakich mowa w art. 180 ust. 1 ustawy – w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego odnoszące się do zlecenia oraz prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia, a także w oparciu o umowę o pracę. Podniesiono ponadto, że Państwowa Komisja Kwalifikacyjna zgodnie z art. 232 ust. 2 ustawy władna jest do orzeczenia o zwolnieniu, o jakim mowa w ust. 1 pkt 3, przepisy nie wymagają natomiast zasięgania opinii Komisji, oraz że skarżącemu nie doręczono jakiegokolwiek postanowienia w tej sprawie. M. S. zarzucił w skardze przewlekłość prowadzonego przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postępowania w jego sprawie, które trwało aż 4 lata. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i ustosunkowując się do zarzutów skarżącego. Podniesiono – z powołaniem się na dokumentację znajdującą się w aktach sprawy – że głównym powodem długiego czasu rozpatrywania wniosku było nie wniesienie przez skarżącego opłaty za postępowanie kwalifikacyjne. W piśmie z dnia [...] marca 2004 r. pełnomocnik skarżącego podniosła dodatkowo, że w przypadku skarżącego Komisja winna rozpatrywać jedynie kwestie dotyczące zwolnienia go z obowiązków o których mowa w art. 232 ust. 1 pkt 3, na co wskazują unormowania zawarte w Regulaminie Działania Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej. Odmowa zwolnienia z w/w obowiązków winna mieć formę postanowienia, o jakim mowa w art. 123 i następnych k.p.a. Komisja nie była uprawniona do prowadzenia w tej sprawie postępowania kwalifikacyjnego, a mimo to je przeprowadziła, nie zapewniając zainteresowanemu możliwości czynnego udziału w postępowaniu. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja i poprzedzającą ją decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2002 r. nie naruszają przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w sposób, który uzasadniałby ich uchylenie lub stwierdzenie nieważności. Zdaniem sądu – odmiennym od poglądów strony skarżącej – postępowanie w sprawie nadania licencji zawodowej w zakresie pośrednictwa w obrocie nieruchomościami z zastosowaniem art. 232 ust 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami toczy się w dwóch etapach. Pierwszy stanowi domenę Państwowej Komisji Kwalifikacyjnej, która przeprowadza postępowanie kwalifikacyjne kończące się wynikiem pozytywnym lub negatywnym dla zainteresowanego. W drugim etapie – w oparciu o stanowisko Komisji, które ma charakter wiążący Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nadaje licencję zawodową lub wydaje decyzję odmawiającą jej nadania. Ocena przedstawionych przez stronę dokumentów mających potwierdzać spełnienie przez nią warunków ustawowych do uzyskania licencji jest dokonywana w postępowaniu kwalifikacyjnym przez Państwową Komisję Kwalifikacyjną, działającą w oparciu o zasady określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 sierpnia 1998 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczących działalności zawodowej (Dz. U. Nr 115, poz. 745). Organ centralny uprawnień w tym zakresie nie posiada. Takie stanowisko wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2001 r., sygn. akt I SA 651/00 (lex nr 54552) i skład orzekający w sprawie niniejszej je podziela. Zauważyć należy, że nie zostało przez stronę skarżącą wykazane, by naruszono w sprawie przepisy postępowania w sposób uniemożliwiający zainteresowanemu czynny udział w postępowaniu, skutkujący możliwością istotnego wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Skarżący był wzywany do uzupełnienia dokumentacji, składał ją również z własnej inicjatywy ( niektóre dokumenty wielokrotnie). Odmienna od stanowiska skarżącego ocena ich znaczenia w świetle przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dokonana przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowa, została należycie wyjaśniona i umotywowana. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.