I SA 1919/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Joanna Banasiewicz Sędziowie WSA - Daniela Kozłowska (spr.) WSA - Monika Nowicka Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi I. G., J. G. i T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności orzeczenia 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lutego 2002 r., [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu Decyzją z dnia [...] maja 1950 r., [...], Prezydent m.st. Warszawy odmówił ustanowienia prawa własności czasowej do nieruchomości położonej w Warszawie przy ul. [...] o pow. 500 m², oznaczonej jako działka nr [...], kw [...]. Minister Budownictwa nie uwzględnił odwołania poprzednich właścicieli i decyzją z dnia [...] listopada 1950 r., [...], zatwierdził powyższą decyzję Prezydenta m.st. Warszawy. I. G., następca prawny dotychczasowych właścicieli opisanej nieruchomości w dniu 3 kwietnia 2000 r. wystąpiła do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o stwierdzenie nieważności wymienionych wyżej orzeczeń. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lutego 2001 r., [...], stwierdził nieważność decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał m.in., że podstawę do odmowy uwzględnienia wniosku dotychczasowego właściciela o ustanowienie prawa do gruntu mogło stanowić jedynie ustalenie negatywnej przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). W związku z tym przed wydaniem decyzji organ powinien ustalić przeznaczenie nieruchomości w planach zagospodarowania przestrzennego. Takich ustaleń w aktach organu II instancji nie ma. Prowadzi to do wniosku, że decyzja z [...] listopada 1950 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z [...] maja 1950 r. o odmowie przyznania własności czasowej naruszają art. 44, 75 ust. 1 i 2 oraz art. 92 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 22 marca 1928 r. o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. RP Nr 36, poz. 341) oraz art. 7 ust. 2 dekretu z 1945 r., bowiem oparte zostały na opracowywanym planie, który nie miał mocy obowiązującej i nie mógł stanowić dowodu w sprawie. W związku z tym zachodzą przesłanki z art. 156 § 2 k.p.a. do stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Budownictwa. W konsekwencji do rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie pozostaje odwołanie od orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1950 r. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] czerwca 2001 r., [...], utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. Uzasadniając to stanowisko Prezes stwierdził, ze przedmiotowa nieruchomość stanowi mienie komunalne i wobec tego nie jest organem właściwym do badania w trybie nadzoru decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1950 r. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., której brak w aktach sprawy, uchyliło orzeczenie Prezydenta m.st. Warszawy i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2002 r., [...], powołując art. 157 § 3 k.p.a. odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1950 r. Zdaniem SKO istnieje przesłanka podmiotowa, tj. złożenie wniosku przez osobę uprawnioną. Nie istnieje jednak przedmiot wniosku – decyzja z [...] maja 1950 r. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 23 października 2000 r., sygn. OPK 11/00, SKO w Warszawie rozpatrzyło odwołanie od orzeczenia z [...] maja 1950 r., uchyliło to orzeczenie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Skoro nie istnieje w obrocie prawnym orzeczenie, którego stwierdzenia nieważności żąda strona, to należy odmówić wszczęcia postępowania. I. G., w terminie określonym do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w piśmie z dnia 26 kwietnia 2002 r. prosi o powiadomienie, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie będzie rozpatrywać tę sprawę. Z treści tego pisma zdaje się wynikać, że skarżącej chodzi o kwestie zabudowy przedmiotowego gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie potraktowało powyższe pismo jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., [...], powołując art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2002 r. W uzasadnieniu SKO podtrzymało stanowisko i ponownie stwierdziło, że wobec wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydenta m.st. Warszawy z [...] maja 1950 r. brak było podstaw do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. Oznacza to, że następcy prawni byłego właściciela "niejako wrócili do fazy początkowej", a ich wniosek o przyznanie własności czasowej, złożony w trybie art. 7 ust. 2 dekretu, oczekuje na załatwienie. Problem istnienia lub nie budynku na gruncie w dacie wejścia w życie dekretu, a zatem i jego własności będzie przedmiotem rozpoznania w postępowaniu o ustanowienie własności czasowej. Na tę decyzję I. G. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze tej podnosi problem istnienia budynku na przedmiotowej nieruchomości i uniemożliwienia przez ówczesne władze jego odbudowy. Podnosi także, że byli właściciele zostali pokrzywdzeni i nie dostali odszkodowania. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga okazała się uzasadniona, choć z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącą. Zgodnie z art. 157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. W sprawie zakończonej wydaniem zaskarżonych decyzji nie było wniosku strony o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1950 r. Za takie żądanie nie mógł być uznany wcześniejszy wniosek I. G. z dnia 3 kwietnia 2000 r., na podstawie którego Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wszczął postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Budownictwa z dnia [...] listopada 1950 r., a następnie decyzją z dnia [...] lutego 2001 r. stwierdził nieważność tego orzeczenia. Na skutek tej decyzji do rozpoznania pozostało odwołanie od orzeczenia Prezydenta m.st. Warszawy z dnia [...] maja 1950 r. Odwołanie to rozpatrzyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie i decyzją z dnia [...] lutego 2002 r. uchyliło to orzeczenie. Tak więc wspomniany wniosek I. G. z 3 kwietnia 2000 r. wszczął postępowanie w sprawie nieważności orzeczeń o odmowie przyznania własności czasowej i na jego podstawie wyeliminowane zostały z obrotu prawnego rozstrzygnięcia, które były przez skarżącą kwestionowane. Nie było więc podstaw prawnych do odmowy wszczęcia postępowania w oparciu o wniosek, który był podstawą wszczęcia wcześniejszych postępowań (przed Prezesem UMiRM oraz SKO w Warszawie) i został w ten sposób "skonsumowany". Wobec braku wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczeń, decyzje o odmowie wszczęcia takiego postępowania rażąco naruszają art. 157 § 2 k.p.a. W związku z powyższym Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).