I SA 192/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Kamińska (spr.), Sędziowie NSA Ewa Dzbeńska, asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka, Protokolant Anna Milicka - Stojek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2004 r. sprawy ze skargi J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji w Warszawie z dnia [...] grudnia 2002 r., nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę . I SA 192/03 UZASADNIENIE W dniu [...] stycznia 2003r. wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga J. G. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] grudnia 2002r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] listopada 2002r. nr [...], stwierdzającą nieważność decyzji nr [...] z dnia [...] lipca 2001 r., wydanej przez Komendanta Powiatowego Policji w S. w sprawie przyznania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. J. G., będący funkcjonariuszem w Komendzie Powiatowej Policji w S., decyzją z dnia [...] września 1991r. nr [...] otrzymał przydział lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] (obecnie ul. [...]) w miejscowości M., o powierzchni użytkowej [...] m2 ([...] m2 powierzchni mieszkalnej ), zgodnie z przysługującymi normami zaludnienia - w przydziale lokalu uwzględniono żonę skarżącego, W. G., oraz przyszłe dziecko. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2001 r., skierowanym do Komendanta Powiatowego Policji w S. J. G. wystąpił o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w M., stanowiącego odrębną nieruchomość, którą skarżący nabył na własność wraz z udziałem w gruncie. Decyzją z dnia [...] lipca 2001 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w S. przyznał J. G. wnioskowaną pomoc w kwocie [...] zł, przyjmując, że zainteresowany ma prawo do [...] norm zaludnienia, a wysokość kwoty przypadającej na jedną normę wynosi 2.980 zł. W wyniku kontroli, przeprowadzonej przez zespół Inspektoratu Komendy Wojewódzkiej Policji w B., Komendant Wojewódzki Policji w B. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności powołanej wyżej decyzji i decyzją z dnia [...] listopada 2002r. nr [...] stwierdził jej nieważność z uwagi na rażące naruszenie prawa. W uzasadnieniu podniesiono, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 z póź. zm.) pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego przysługuje policjantowi, jeśli nie otrzymał on lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. Kupno większego lokalu mieszkalnego oraz przekazanie dotychczas zajmowanego mieszkania do dyspozycji Policji, w myśl obowiązujących przepisów, nie ma znaczenia w sprawie przyznania pomocy finansowej. Dlatego wydanie decyzji przyznającej J. G. pomoc finansową wbrew obowiązującym przepisom prawa stanowi jego rażące naruszenie. Od tej decyzji J. G. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji w Warszawie, stwierdzając, że wcześniej zajmowany lokal nie miał podstawowych urządzeń sanitarnych ani nie odpowiadał obecnie posiadanym przez niego normom zaludnienia. Ponadto lokal ten został zwrócony do dyspozycji Policji, dlatego decyzja o przyznaniu pomocy finansowej nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ odwoławczy decyzją z dnia [...] grudnia 2002r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, nie znajdując podstaw do jej uchylenia. W uzasadnieniu wyjaśniono definicję rażącego naruszenia prawa oraz wskazano, że art. 88 ust. 1 ustawy o Policji przyznaje policjantowi w służbie stałej prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Stwierdzono też, że prawo to realizowane jest w formie rzeczowej -przez przydział lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, bądź w formie finansowej - przez przekazanie środków finansowych na uzyskanie przez policjanta mieszkania we własnym zakresie. Podniesiono również, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji pomoc finansowa przysługuje policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale. Z tego względu brak było podstaw do przyznania skarżącemu pomocy finansowej, a decyzja wydana wbrew przepisom ustawy w sposób rażący narusza prawo. Organ wskazał też na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego wyjaśniające znaczenie powołanego artykułu oraz zaznaczył, że w zaskarżonej decyzji wskazano nieprawidłową podstawę prawną, gdyż w dniu wydania decyzji nr [...], tj. w dniu [...] lipca 2001 r. obowiązywało Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 września 1997r. w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego lub domu przez policjantów (M.P. Nr 76, poz. 709), a nie Zarządzenie z dnia 17 października 2001 r., które weszło w życie dopiero z dniem 01 grudnia 2001 r. Od powyższej decyzji Komendanta Głównego Policji J. G. wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, z wnioskiem o uchylenie jej w całości. W uzasadnieniu stwierdził, że konsekwencją uznania, że decyzja o przyznaniu mu prawa pomocy została wydana z rażącym naruszeniem prawa będzie konieczność zwrotu otrzymanych pieniędzy, które wydał już, będąc w dobrej wierze, na cele mieszkaniowe, a z uposażenia służbowego nie jest w stanie spłacić otrzymanej kwoty. Ponadto -zdaniem skarżącego - organy rozpatrujące sprawę nie ustosunkowały się do faktu zwrotu Policji przydzielonego wcześniej mieszkania, a sposób interpretacji przepisów pozbawił go faktycznej możliwości skorzystania z prawa pomocy rzeczowej czy finansowej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał wcześniejszą argumentację, nie znajdując podstaw do zmiany stanowiska. Sąd zważył, co następuje: W związku ze zmianą struktury sądownictwa administracyjnego, skarga choć złożona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie bowiem z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) - sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 01.01.2004r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przede wszystkim przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ organy orzekające w sprawie nie naruszyły prawa, przeciwnie - prawidłowo zastosowały przepisy regulujące przyznanie pomocy finansowej policjantom na uzyskanie mieszkania. Generalna zasada, wynikająca z art. 88 ust. 1 ustawy z dnia 06 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 7, poz. 58 z póź. zm. ) stanowi, że policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jednak zasada ta została ograniczona przez normy art. 94 ust. 1 oraz art. 95 ust. 1 tej ustawy. Z prostego zestawienia powołanych przepisów wynika, że policjantowi nie przysługuje pomoc finansowa na cel oznaczony w art. 94 ust. 1 ustawy, jeżeli ma on zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w sposób określony w art. 95 ust. 1 pkt. 1- 4 ustawy ( wyrok NSA z dnia 09 stycznia 2002r. w sprawie I SA 708/00, publ. LEX nr 81657 ). Z zebranego w sprawie materiału wynika, że J. G. otrzymał przydział lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] (obecnie [...]) w M., znajdującego się w dyspozycji organów policji, na podstawie decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] września 1991 r, wydanej przez Komendanta Policji w S. Orzeczenie to wydane zostało zgodnie z obowiązującymi normami zaludnienia. Następnie w dniu [...] czerwca 2001 r. skarżący złożył wniosek w sprawie przyznania pomocy finansowej w celu zakupu lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul [...] w M. Lokal ten -zdaniem strony - był zgodny z aktualnym stanem liczebnym jego powiększonej rodziny. J. G. uznał, że miał prawo ubiegać się "przy pomocy Policji" o lokal zgodny z nabytymi normami zaludnienia, zwłaszcza, że zobowiązał się do oddania przydzielonego mieszkania, co faktycznie uczynił. Jednak w czasie kiedy skarżący złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej nie obowiązywało już Zarządzenie nr 41 z dnia 09 marca 1993r. (Dz. U. MSW nr 2, poz. 40), zgodnie z którym pomoc finansowa mogła być przyznana osobie uprawnionej, jeśli zwolniła ona dotychczas zajmowany lokal i przekazała go do dyspozycji jednostki organizacyjnej resortu spraw wewnętrznych. I chociaż formularz wniosku wypełniony przez skarżącego nadal zawierał powyższe zobowiązanie możliwość uzyskania pomocy finansowej w przypadku przekazania przydzielonego mieszkania została prawnie wyłączona. Ponadto, jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 marca 2000r. w sprawie I SA 563/99, publ. LEX nr 53768, o ile w art. 95 ust. 1 pkt. 2 ustawy o Policji jest mowa, iż "nie przydziela się" lokalu mieszkalnego policjantowi posiadającemu lokal mieszkalny "odpowiadający co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej" - co wskazuje na możliwość poprawienia na drodze przydziału warunków mieszkaniowych - o tyle w art. 94 ust. 1 ustawy jest wyłączona możliwość uzyskania pomocy finansowej przez sam fakt otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Prawo funkcjonariusza Policji do otrzymania lokalu mieszkalnego na podstawie omawianej ustawy realizowane jest przede wszystkim przez przydzielenie takiego lokalu, a dopiero, gdy przydziału nie dokonano, policjantowi przysługuje pomoc finansowa. Pomoc ta jest zatem konsekwencją niezrealizowania uprawnienia policjanta do otrzymania lokalu mieszkalnego. Dlatego też przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu lub domu możliwe jest tylko w sytuacji, gdy policjant spełnia warunki do uzyskania przydziału lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej, lecz lokalu takiego nie otrzymał. Natomiast jeśli policjant otrzymał już przydział do lokalu i ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe w miejscowości pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej, to nie spełnia on warunków do uzyskania prawa pomocy finansowej, gdyż zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji pomoc finansowa przysługuje policjantowi, który nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale ( uchwała 7 sędziów NSA z dnia 29 marca 1999r. w sprawie OPS 1/99, publ. ONSA 1999 nr 3 poz. 77 ). W związku z powyższym należy stwierdzić, że uprawnienie do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę, lub w pobliskiej miejscowości, przysługuje jedynie temu policjantowi w służbie stałej, który nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, tzn. nie otrzymał lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale, nie posiada on sam lub jego małżonek w miejscowości, w której pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej lokalu mieszkalnego, odpowiadającego co najmniej przysługującej mu powierzchni mieszkalnej, domu jednorodzinnego lub domu mieszkalno -pensjonatowego, a także nie zbył on sam lub jego małżonek własnościowego prawa do spółdzielczego lokalu mieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość albo domu. Podobnie prawo do otrzymania pomocy finansowej, będące jedynie zastępczą formą realizacji prawa policjanta do lokalu mieszkalnego, przysługuje wyłącznie w sytuacji, gdy policjant w służbie stałej nie ma zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, a uprawnienie do lokalu mieszkalnego nie zostało zrealizowane w formie rzeczowej. Zarzut skarżącego, że organy orzekające w sprawie nie ustosunkowały się do kwestii zwrotu dotychczas zajmowanego lokalu nie jest uzasadniony, ponieważ w decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu pomocy finansowej organ wyraźnie stwierdza, iż "przekazanie dotychczas zajmowanego mieszkania do dyspozycji Komendy Powiatowej Policji w S., w myśl obowiązujących przepisów, nie ma prawnego znaczenia w sprawie pomocy finansowej". W tej sprawie Sąd nie badał również podstaw i przesłanek ewentualnego zwrotu przyznanej i wypłaconej skarżącemu kwoty, ponieważ nie było to przedmiotem tego postępowania, a jedynie - jak już zaznaczono to na wstępie - zgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Zasadnie zatem organa administracji uznały, iż decyzja z dnia [...].07.2001 r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Z tych względów Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). .