I SA 1932/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech NSA Anna Łukaszewska-Macioch Protokolant Anna Fijałkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 sierpnia 2004 r. sprawy ze skargi Polskich Kolei Państwowych SA w W. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1932/02 U z a s a d n i e n i e Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2002 r., [...], stwierdził nabycie przez Gminę K. na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) nieruchomości o pow. 2525 m-, oznaczonej jako działka nr [...], położonej w jednostce ew. K. (kw [...]). Wojewoda uznał, że zgromadzone dokumenty jednoznacznie potwierdzają własność Skarbu Państwa tej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. i należenie do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Nieruchomość pozostawała jedynie w posiadaniu PKP. W odwołaniu od tej decyzji Polskie Koleje Państwowe SA zarzuciły wydanej decyzji naruszenie art. 5 ust. 1 w związku z art. 11 ust. 1 pkt 2 powyższej ustawy oraz art. 7 i 107 § 3 k.p.a. Nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. była w posiadaniu PKP i przed wydaniem decyzji komunalizacyjnej został złożony wniosek o uwłaszczenie tą nieruchomością na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 84, poz. 948). Wszystkie zgromadzone dokumenty potwierdzają posiadanie nieruchomości przez PKP przed dniem 27 maja 1990 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa decyzją z dnia [...] czerwca 2002 r., [...], umorzyła postępowanie odwoławcze przyjmując, że stanowisko odwołującego co do jego przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym nie jest trafne. Stronami takiego postępowania są Skarb Państwa i właściwa gmina. Inne podmioty mogą być stroną, jeżeli wykażą, że przysługuje im prawnorzeczowy tytuł do komunalizowanego mienia. Dla PKP taki tytuł nie wynika ani z długoletniego faktycznego władania nieruchomością, ani z dokonanych na niej nakładów. Na komunalizację mienia w trybie ustawy z 10 maja 1990 r. nie ma wpływu uwłaszczenie przedsiębiorstw na podstawie art. 2 ustawy z 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, gdyż miało to miejsce dopiero z dniem 5 grudnia 1990 r., ani tym bardziej późniejsze regulacje dotyczące mienia użytkowanego przez PKP. Wypis z księgi wieczystej [...] wskazuje, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. był Skarb Państwa. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego PKP wnosi o uchylenie decyzji Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i wskazuje, że złożony został wniosek o uwłaszczenie na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. Organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego na okoliczność posiadania przez PKP prawa zarządu przedmiotowej nieruchomości. Odpowiadając na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga jako uzasadniona podlega uwzględnieniu. Ustalenie interesu prawnego osoby uczestniczącej w postępowaniu administracyjnym następuje ostatecznie w wyniku konkretyzacji właściwego przepisu prawa materialnego. Łącznikiem między sferą stosowania prawa procesowego a prawem materialnym jest pojęcie interesu prawnego pojmowanego ogólnie jako obiektywna czyli rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. Interes prawny powinien być konkretny, indywidualny, dający się zaspokoić poprzez wydanie decyzji. Chodzi o interes prawny szeroko pojmowany, tzn. chroniony prawem powszechnie obowiązującym. Prawo do wnoszenia odwołań (art. 127 - 140 k.p.a.) jest rozwinięciem wyrażonej w art. 15 k.p.a. zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dla skutecznego wniesienia odwołania wystarczające jest przyjęcie tzw. subiektywnej wersji legitymacji procesowej strony, zatem skuteczne powinno być odwołanie wniesione na podstawie przekonania podmiotu, że decyzja organu pierwszej instancji dotyczy jego praw i obowiązków. Twierdzenie takie może być zweryfikowane tylko w sposób procesowy na podstawie zasad przewidzianych dla postępowania odwoławczego. Jeżeli twierdzenie takie nie zostanie pozytywnie zweryfikowane, to należy wydać decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 lipca 1999 r., sygn. OPS 16/98, ONSA 1999, z. 4, poz. 119). Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd stwierdza, że stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej co do zasady jest prawidłowe, jednak w tej sprawie nie mogło zostać zaakceptowane. Wydanie decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego wymaga analizy, czy rzeczywiście nie istnieją podstawy do uznania, że wnoszący odwołanie nie posiada przymiotu strony. Analiza taka powinna być przeprowadzona na podstawie akt sprawy i wykładni prawa. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa bez odwoływania się do materiału dowodowego i oceniając przymiot strony skarżącego tylko na podstawie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i pracownikach samorządowych stwierdziła, że w postępowaniu komunalizacyjnym stronami są Skarb Państwa i właściwa gmina. Decyzja komunalizacyjna Wojewody [...] z dnia [...] marca 2002 r. oparta na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny i stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 27 maja 1990 r. Wszelkie zatem zmiany tak stanu faktycznego jak i prawnego, które nastąpiły po tym dniu nie mogą mieć znaczenia prawnego (w tym również powołany przez skarżącą art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe"). W dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. obowiązywała ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138), której art. 16 przesądzał, że mienie PKP stanowi wydzielona część mienia ogólnonarodowego (ust. 1). Przepis ten w ust. 2 przewidywał natomiast, iż mienie PKP stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy oraz środki nabyte przez PKP w toku jego działalności. Dalej przepis ten stanowił, że PKP, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewnia jego ochronę oraz racjonalne wykorzystanie oraz, że PKP wykonuje wszelkie uprawnienia w stosunku do mienia będącego w jego dyspozycji, z wyjątkiem uprawnień wyłączonych w przepisach ustawowych. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa bez wyjaśnienia, czy wymienione wyżej przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r., odnoszące się do mienia skarżącego, nie mają wpływu na ocenę jego legitymacji w postępowaniu komunalizacyjnym, umorzyła postępowanie odwoławcze. Organ nie wyjaśnił statusu mienia pozostającego we władaniu skarżącej poprzez zbadanie, na jakiej podstawie pozostawało ono we władaniu skarżącej w dniu 27 maja 1990 r., szczególnie w sytuacji, gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa był regulowany ustawowo. Organ odwoławczy nie ocenił także znajdującej się w aktach sprawy karty inwentaryzacyjnej nieruchomości, z której wynika, że nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o powierzchni 2525 m-, pozostaje we władaniu Polskich Kolei Państwowych. Uznać zatem należy, że organ drugiej instancji naruszył przepisy art. 7, 28 i 77 § 1 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł, jak w sentencji.