I SA 1946/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) NSA Joanna Runge - Lissowska Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2004 r. sprawy ze skargi B. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2002 r., nr [...]; 2) zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. C. kwotę 30 (trzydzieści) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 1946/02 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 136 ust. 1 i 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. C. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] maja 2002 r., nr [...] w sprawie odmowy zwrotu nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], stanowiącej wywłaszczoną działkę nr [...] o pow. [...] m2 ( obecnie część działki nr [...] ) na rzecz B. C. - spadkobierczyni po byłej właścicielce nieruchomości J. L. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji odwoławczej podniesiono, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26.02.2002 r. Sygn. akt I.S.A. 1907/00 uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...].08.2000 r., nr [...] oraz poprzedzającą decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...].06.2000 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu nieruchomości na rzecz B. C. w związku z brakiem pełnego materiału dowodowego w sprawie tj. m. in. decyzji o lokalizacji inwestycji szczegółowej nr [...] z dnia [...]12.1962 r. jak również dokumentu potwierdzającego rodzaj drogi ( ulicy ) oraz braku sprecyzowania przez organ jak przebiegają linie rozgraniczające ul. [...] w stosunku do działki będącej przedmiotem zwrotu. W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku ustalono, iż nieruchomość położona w P. przy ul. [...], stanowiąca działkę nr [...] o pow. [...] m2 ( obecnie część działki nr [...]) została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa za odszkodowaniem decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w W. - Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej z dnia [...]10.1972 r., nr [...]" pod urządzenie ulicy [...] w P.". Z załączonej do akt sprawy decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] wydanej w dniu [...]12.1962 r. przez Wydział Budownictwa, Urbanistyki i Architektury P. w P., której termin ważności został przedłużony do dnia [...]12.1973 r. ( pismo Wydziału Budownictwa, Urbanistyki i Architektury P. w P. z dnia [...].11.1970 r., nr [...] ) wynika, iż ustalona została lokalizacja szczegółowa budowy drogi publicznej tzw. małej obwodnicy przy ul. [...] na odcinku od ulicy [...] do drogi do warsztatów M. Z pisma Architekta Miasta P. z dnia [...]04.2002 r., nr [...] oraz załączonej mapy z wrysowaną linią rozgraniczającą ul. [...] wynika, że linia ta od strony południowo - zachodniej tj. nieruchomości oznaczonej nr działki [...], będącej własnością B. C. pokrywa się z granicą wywłaszczonej działki. Zatem grunty będące przedmiotem wniosku o zwrot nieruchomości znajdują się w liniach rozgraniczających ul. [...], tj. w pasie drogowym. Fakt podnoszony przez skarżącą w protokole z zapoznania z materiałem dowodowym w dniu [...]07.2002 r. dotyczący terminu realizacji chodnika i oświetlenia nie może mieć wpływu na rozstrzygnięcie sprawy zwrotu, gdyż nie przesądza o zbędności terenu na cel wywłaszczenia. Ponadto ul. [...] jest ulicą zbiorczą, w obrębie skrzyżowania z ul. [...] o dwóch jezdniach po [...] pasy ruchu (jezdnie po 10, 5 m ). Według obowiązujących przepisów rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia [...]03.1999 r. ( Dz. U. z 1999 r. Nr 43, poz. 430 ) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie - szerokość ulicy " zbiorczej " o dwóch jezdniach po dwa pasy ruchu " nie powinna być mniejsza niż 30 m, natomiast w obrębie skrzyżowania", szerokość ulicy powinna być odpowiednio zwiększona jeżeli przewiduje się umieszczenie w tej ulicy większą ilość pasów ruchu, torowiska tramwajowego, ścieżek rowerowych, pasów lub zatok postojowych, pasów zieleni wysokiej lub urządzeń odwodnienia powierzchniowego ", ponadto " rozmiary terenu potrzebnego na węzeł, skrzyżowanie ul. " Z " z ulicą kl. "L" lub "D" powinny być stosowane narożne ścięcia linii rozgraniczających nie mniejsze niż 5 m x 5 m. Zgodnie z uchwałą nr [...] Rady Miast P. z dnia [...] listopada 1999 r. w sprawie opinii dotyczącej przebiegu dróg powiatowych na terenie miasta P. ul. [...] została zaliczona do dróg powiatowych. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy P. – decyzja Wojewody P. z dnia [...] grudnia 1991 r., nr [...] ( księga wieczysta kw [...]). Wojewoda [...] uznał, że przedmiotowa działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia, wobec czego nie można mówić o jej zbędności w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła B. C. Skarżąca domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji i orzeczenia zwrotu części wywłaszczonej działki [...], która nie została dotychczas wykorzystana na cel wywłaszczenia, jakim była budowa ulicy [...]. Ulicę wybudowano i położono chodnik szerokości jednej płyty, pod pozostałą częścią wywłaszczonej działki umieszczono media dla powstającego osiedla mieszkaniowego. Po przeszło 10 latach poszerzono chodnik i taki stan trwa niezmiennie do chwili obecnej. Definicje dróg i powoływane przez organy przepisy nie są dowodami na to, ze cała wywłaszczona działka została zagospodarowana na cel zgodny z wywłaszczeniem, podobnie jak nie są dowodem przywoływane linie rozgraniczające działki. Z decyzji o lokalizacji szczegółowej wynika co mogło być wykonane na wywłaszczonej działce, została wykonana tylko jezdnia, chodnik oraz latarnie między jezdnią o chodnikiem. Pozostała część to rosnąca dziko trawa, a pod nią media dla osiedla, a nie pas zieleni, jak twierdzą organy. Skarżąca podniosła, że zgodnie z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami inwestycja, dla której została wywłaszczona nieruchomość winna być zrealizowana w ciągu 7 lat, co nie ma w sprawie miejsca odnośnie części wywłaszczonej działki, o zwrot której wnosi, to jest co do obszaru między chodnikiem a działką nr [...] stanowiącą własność skarżącej. Zgodnie z orzecznictwem sądowym cel wywłaszczenia powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z nieruchomości. Wojewoda [...] w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowodministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Oceniając w sprawie niniejszej legalność zaskarżonej decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie związany jest oceną prawną wyrażoną w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2002 r., sygn. akt 1907/00 (art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające (...). Oceną tą były także związane organy administracji publicznej rozpatrujące ponownie, po powołanym wyroku, wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości (art. 30 obowiązującej wówczas ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.). Wskazując braki w materiale dowodowym, które wymagały uzupełnienia, sąd uznał, że twierdzenie, iż cała działka nr [...] znajduje się w obowiązujących liniach rozgraniczających ul. [...] nasuwa wątpliwości wobec braku sprecyzowania przez organ jak te linie rozgraniczające przebiegają. Sąd podkreślił, że zbędność nieruchomości na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu należy ocenić przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości, bowiem cel decyzji o wywłaszczeniu powinien być identyczny ze sposobem dalszego korzystania z tej nieruchomości. Cel ten musi być rozumiany ściśle, zwrot nieruchomości jest dopuszczalny nie tylko gdy nie zrealizowano zamierzonej inwestycji, ale również, gdy inwestycję wykonano, ale jest ona wykorzystywana bądź przeznaczona na inny cel niż określony przy wywłaszczeniu – "tak stało się w rozpoznawanej sprawie (sieć kanalizacyjna, energetyczna i gazowa oraz węzeł cieplny)". Stwierdzając, że w aktach sprawy brak jest danych w oparciu o co wytyczono linie rozgraniczające ulicę [...], sąd podkreślił, że wywłaszczenia dokonano nie z uwagi na usytuowanie działki w liniach rozgraniczających, lecz z uwagi na budowę ulicy [...] - decyzja o szczegółowej lokalizacji inwestycji z [...] grudnia 1962 r. W świetle powyższych wytycznych i materiału dokumentacyjnego sprawy skargę uznać należało za uzasadnioną. Organy rozpatrujące po raz kolejny wniosek B. C. z dnia [...] marca 1999 r. winny szczegółowo odnieść się do żądania zwrotu wskazanej przez skarżącą części wywłaszczonej nieruchomości, która nie została zdaniem skarżącej wykorzystana na cel wywłaszczenia, t.j. pod budowę ulicy. Istnienie bądź nie w tym zakresie przesłanek zwrotu przewidzianych w art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000 r., Nr 46 poz. 543 ze zm.) powinno być wykazane w sposób nie budzący wątpliwości. Skoro ustalone zostało na jaki cel nieruchomość została wywłaszczona, to należy szczegółowo rozważyć w jaki sposób i w jakim czasie została ona zagospodarowana (w części, jakiej dotyczy wniosek o zwrot) – mając na uwadze wytyczne zawarte w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2002 r. i podtrzymywane przez skarżącą twierdzenie, iż nie cała wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana na cel wywłaszczenia, na poparcie którego złożone zostały do akt sprawy zdjęcia, które według skarżącej przedstawiają sporny teren. Rozważania organów, sprowadzające się do przytoczenie treści przepisów i stwierdzenia, że skoro urządzona została ul. [...] wchodząca w skład sieci dróg powiatowych, to działka (cała) została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia są w świetle wskazanych wyżej okoliczności niewystarczające i naruszają art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a.. Na marginesie zauważyć należy, że aktualny stan prawny nieruchomości przyjęto w oparciu o kserokopię odręcznej " notatki służbowej z badania KW [...]". Dokumentacja sprawy dotycząca tej kwestii winna zostać uzupełniona. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 200 i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji wyroku.