I SA 1963/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch NSA Cezary Pryca /spr./ Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2004 r. sprawy ze skargi A. i R. małżonków L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] przedmiocie zwrotu nieruchomości 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] stycznia 2002 r. numer [...] Starosty Powiatu [...]; 2/ stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3/ zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżących kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 1963/02 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2002 roku numer [...] Starosty Powiatu [...] o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], a stanowiącej część działki gruntu oznaczonej poprzednio numerem [...], wchodzącej obecnie w skład działek gruntu oznaczonych numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] metrów kwadratowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że w oparciu o akt własności ziemi z [...] listopada 1975 roku numer [...] A. i R. małżonkowie L. stali się współwłaścicielami nieruchomości położonej w W., a składającej się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] o powierzchni [...] ha i [...] o powierzchni [...] ha. W dniu [...] września 1979 roku do Urzędu Dzielnicowego W. został złożony wniosek o wszczęcie postępowania wywłaszczeniowego skierowanego do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]., oznaczonej jako działka numer [...] o powierzchni [...] ha i stanowiącej przedmiot współwłasności R. i A. małżonków L. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wywłaszczenie nieruchomości jest niezbędne pod budowę osiedla mieszkaniowego U. zgodnie z decyzją lokalizacyjną z [...] grudnia 1976 roku numer [...]. Decyzja lokalizacyjna z [...] grudnia 1976 roku numer [...] dotyczy budowy zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej N., w tym ulicy [...] na odcinku od ulicy [...] do ulicy [...] Decyzją z dnia [...] marca 1980 roku numer [...] Naczelnik Dzielnicy W. działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości ( Dz. U. 10/74, poz.64 ze zmianami), orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa części nieruchomości o powierzchni [...] metry kwadratowe-działki numer [...], z ogólnej powierzchni [...] metry kwadratowe, położonej w W. przy ulicy [...], która to nieruchomość stanowiła przedmiot współwłasności I SA 1963/02 R. i A. małżonków L. oraz ustalił wysokość odszkodowania dla R. i A. małżonków L. za wywłaszczoną działkę gruntu w kwocie [...] złote. W uzasadnieniu organ administracji publicznej wskazał, że wywłaszczona część nieruchomości, zgodnie z treścią decyzji lokalizacyjnej z [...] grudnia 1976 roku numer [...], przeznaczona została pod budowę osiedla mieszkaniowego U. W dniu [...] listopada 1998 roku R. i A. małżonkowie L. wystąpili z wnioskiem o zwrot wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej, jako działka numer [...] o powierzchni [...] metry kwadratowe. Pismami z dnia [...] marca 1999 roku i z dnia [...] lipca 1999 roku Urząd Gminy W. poinformował Starostwo Powiatu [...], iż działka gruntu objęta treścią decyzji z [...] marca 1980 roku numer [...] Naczelnika Dzielnicy W., znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...]. Decyzją z [...] października 2000 roku numer [...] Starosta Powiatu [...] orzekł o zwrocie na rzecz R. i A. małżonków L. części nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], a stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, powstałą w wyniku podziału działki gruntu oznaczonej numerem [...] oraz odmówił zwrotu pozostałej części nieruchomości o powierzchni [...] metrów kwadratowych. Decyzją z dnia [...] września 2001 roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił w całości decyzję z [...] października 2000 roku numer [...] Starosty Powiatu [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] listopada 2001 roku numer [...] Starosta Powiatu [...] orzekł o zwrocie na rzecz R. i A. małżonków L. nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], a stanowiącej działkę gruntu oznaczoną numerem [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, która powstała po podziale działki gruntu oznaczonej numerem [...] zatwierdzonym decyzją z [...] maja 2000 roku numer [...] Burmistrza Gminy W. I SA 1963/02 Decyzją z dnia [...] stycznia 2002 roku numer [...] Starosta Powiatu [...] odmówił zwrotu R. i A. małżonkom L. nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], a stanowiącej część dawnej działki gruntu oznaczonej numerem [...], jako część działki ewidencyjnej oznaczonej numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] metrów kwadratowych. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] stycznia 2002 roku numer [...] Starosty Powiatu [...]. Na decyzję z dnia [...] lipca 2002 roku numer [...] Wojewody [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. i R. małżonkowie L. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podnieśli, że należąca do nich nieruchomość została wywłaszczona na cele budowy osiedla mieszkaniowego U., gdy tymczasem powołana w treści decyzji wywłaszczeniowej decyzja lokalizacyjna z [...] grudnia 1976 roku numer [...] dotyczyła budowy zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej N., a nadto podnieśli, że biorąc pod uwagę szerokość ulicy [...] to znaczna część wywłaszczonego gruntu pozostaje poza liniami rozgraniczającymi tę ulicę. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoja argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy I SA 1963/02 Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Ponadto należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.7 k.p.a., art.77 k.p.a. i art.80 k.p.a. zadaniem organu administracji publicznej jest podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w celu ustalenia stanu sprawy zgodnego z rzeczywistością. Oznacza to, że obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego pozostaje w ścisłym związku z obowiązkiem zgromadzenia pełnego materiału dowodowego. Zaniechanie przez organ administracji publicznej podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego, zwłaszcza gdy strona powołuje się na określone i istotne okoliczności, stanowi uchybienie przepisom postępowania administracyjnego i skutkuje o wadliwości decyzji. Ponadto należy stwierdzić, że z zasadą prawdy obiektywnej w ścisłym związku pozostaje także zasada swobodnej oceny dowodów. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest ocena wiarygodności i mocy dowodowej według własnej wiedzy, doświadczenia oraz wewnętrznego przekonania o wartości dowodowej poszczególnych dowodów i ich wpływie na ustalenie stanu faktycznego. Oczywistym więc jest, iż ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego i wyczerpujące wyjaśnienie przesłanek dokonanego rozstrzygnięcia powinny znaleźć pełne odzwierciedlenie w treści uzasadnienia decyzji. Stosownie do treści art.107 § 3 k.p.a. decyzja administracyjna winna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. I SA 1963/02 Uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Natomiast uzasadnienie prawne decyzji polega na wyjaśnieniu podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem konkretnych przepisów prawa. Zasady zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowane zostały w rozdziale 6 Działu III ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 115, poz.741 ze zmianami). Z treści przepisu art.136 ust.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że poprzedni właściciel lub jego następca prawny mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art.137 ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Natomiast przepis art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawiera ustawową definicję zbędności wskazując, iż nieruchomość wywłaszczona może być zbędna w sensie faktycznym, co ma miejsce wówczas, gdy pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (art.137 ust.1 pkt.1), albo w sensie prawnym, a więc wówczas, gdy utraciła moc decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji lub decyzja o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, a cel ten nie został zrealizowany ( art.137 ust.1 pkt.2). Niewątpliwie ustawa o gospodarce nieruchomościami wprowadziła zasadę, iż ustalenie jednej z ustawowych przesłanek zbędności nieruchomości na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nakazuje organowi administracji publicznej uznać tę nieruchomość za zbędną, a co za tym idzie stwarza to możliwość jej zwrotu na wniosek osoby uprawnionej. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że część działki położonej w W. i oznaczonej dawnym numerem [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych znajduje się w liniach rozgraniczających ulicy [...] na odcinku od [...] do ulicy [...]. W omawianym zakresie Starosta Powiatu [...] odwołuje się do treści pisma numer [...] Urzędu Gminy W. Wydział Geodezji i Gospodarki Gruntami z [...]lipca 1999 roku. I SA 1963/02 Jednak z treści tegoż pisma wynika tylko tyle, że w/w organ przesyła w załączeniu szkic z wykreślonymi liniami rozgraniczającymi ulicy [...]. Należało więc ocenić, czy powołane przez organ pismo wraz ze szkicem stanowi wystarczający dowód w zakresie określenia linii rozgraniczających ulicy [...] i określenia granic części dawnej działki numer [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych w stosunku do wskazanych wyżej linii rozgraniczających ulicy. Ponadto organ I instancji nie wskazuje jaka infrastruktura techniczna podziemna została zrealizowana na części działki numer [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, natomiast organ odwoławczy bez powołania konkretnych dowodów wymienia, iż w pasie drogowym ulicy [...] na odcinku ulica [...][...] wybudowano kanał deszczowy, sieć telefoniczną, elektroenergetyczną i cieplną, a także zrealizowano chodnik i ścieżkę rowerową oraz fragment jezdni na odcinku ulica [...]- ulica [...]. Jednocześnie podkreślić należy, że w ostatecznej decyzji z [...] listopada 2001 roku numer [...]Starosta Powiatu [...] wskazał, iż część wywłaszczonej działki oznaczonej numerem [...] ( z dawnej działki numer [...]) o powierzchni [...] metrów kwadratowych podlega zwrotowi z uwagi na to, iż grunt jest niezabudowany i niezagospodarowany. Nadto w/w decyzji organ administracji publicznej podniósł, że wywłaszczenie nieruchomości nastąpiło z przeznaczeniem pod budowę osiedla mieszkaniowego U. , a przeznaczenie tej nieruchomości na wymieniony wyżej cel określała decyzja lokalizacyjna z [...] grudnia 1976 roku numer [...]. W tym stanie rzeczy kwestią zasadniczą jest określenie celu, na który została wywłaszczona nieruchomość skarżących. W treści wniosku wywłaszczeniowego z [...] września 1979 roku wskazuje się co prawda na konieczność uzyskania nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego [...] ale powołuje się decyzję lokalizacyjną z [...] grudnia 1976 roku, która dotyczy realizacji zespołu ulic w rejonie dzielnicy mieszkaniowej [...]. Również w decyzji z [...] marca 1980 roku numer [...] Naczelnik Dzielnicy W. wskazuje, iż wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego U.. Z treści decyzji organu I instancji wynika, iż organ ten uznaje, że nieruchomość skarżących wywłaszczona została pod budowę ulicy [...], a wobec zrealizowania części inwestycji nie może podlegać zwrotowi. I SA 1963/02 Natomiast organ odwoławczy wskazuje, iż wywłaszczenie nastąpiło pod budowę osiedla mieszkaniowego wraz z ulicami i w tym zakresie odwołuje się do innej decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] grudnia 1976 roku numer [...], która nie była wskazana ani w treści wniosku o wywłaszczenie ani w treści decyzji wywłaszczeniowej. Oznacza to, że dopiero jednoznaczne określenie celu wywłaszczenia pozwala na ocenę, czy wywłaszczona nieruchomość stała się zbędna na ten cel ( w całości bądź w części) w rozumieniu art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1a i c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271) orzekł, jak w sentencji wyroku.