I SA 1995/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Włoskiewicz Sędziowie NSA Cezary Pryca NSA Janina Antosiewicz (spr.) Protokolant Anna Jurak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2004 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia na pierwszy rok studiów 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, 3) zasądza od Rektora Uniwersytetu [...] na rzecz P. M. kwotę 10 (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Rektor Uniwersytetu [...] decyzją [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., wydaną na podstawie art. 141 ust. 5 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z póz. zm.) i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpatrzeniu odwołania P. M. utrzymał w mocy decyzję Komisji Rekrutacyjnej Wydziału Prawa i Administracji z dnia [...] lipca 2003 r., odmawiającą przyjęcia na I rok studiów. W uzasadnieniu Rektor stwierdził, iż z testu pisemnego kandydat uzyskał 99 punktów (przy 101 potrzebnych do zakwalifikowania się na studia dzienne). Przeprowadzone badanie testu, który udostępniono stronie do wglądu wykazało, że korzystając z nieuwagi pracowników, znajdujących się na sali, P. M. poprawił odpowiedzi w dwóch pytaniach 100 i 120. Fałszerstwo wyszło na jaw, gdy dokonano porównania testu oryginalnego z odbitką kserograficzną, sporządzoną tuż po zakończeniu egzaminu. Rektor stwierdził, że o sfałszowanie dokumentu zostaną powiadomione odpowiednie organy. Skargę na powyższą decyzję wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. M. zarzucając naruszenie przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym i art. 7, 8 i 10 § 1 kpa. Egzamin zdawany [...].06.2003 r. był testem jednokrotnego wyboru, czyli do każdego pytania podane były trzy odpowiedzi i tylko jedna była prawidłowa. Zaznaczenie prawidłowej odpowiedzi polegało na zaczarnieniu ołówkiem odpowiedniego prostokąta. Podczas trwania egzaminu można było poprawić odpowiedzi wycierając gumką wypełnienie jednego prostokąta, a zaznaczając inny. Pytań było 120 i skarżący zaznaczył poprawne odpowiedzi. Gdy dowiedział się o wyniku 99 punktów (na 120 możliwych zaś 101 pkt warunkujących przyjęcie) udał się na uczelnie w celu obejrzenia testu. Uniemożliwiono mu to [...].07.2003 r., w p. 57 w obecności prof. Z., dr. A. R. i dr. J. P. Test otrzymał od prof. Z. i w jego obecności sprawdzał pytania. Przy ostatnim 120 pytaniu okazało się, że zaznaczona jest poprawna odpowiedź. W czasie egzaminu odpowiedź na pytanie została skorygowana (wymazana gumką błędna odpowiedź). W pytaniu 120 prostokąt z poprawną odpowiedzią był zaznaczony wyraźniej niż sąsiedni, który nosił ślady I SA 1995/03 wycierania gumką. Prof. Z. uznał, iż należy sprawdzić test jeszcze raz, korzystając z odpowiedniego klucza z rozwiązaniami do testu. Sprawdzając ponownie test dr A. R. znalazła jeszcze jedno pytanie, w którym były zaznaczone dwie odpowiedzi, jedna zaznaczona mocniej, a druga ze śladami wycierania gumką. Sprawdzane odpowiedzi zostały zaznaczone i opatrzone informacją, że odpowiedzi poprawna i podpisana. Komisja uznała, że z powodu błędnej interpretacji skanowania karty odpowiedzi " komputer uznał, że nastąpił błąd polegający na niedopuszczalnym zaznaczeniu dwóch odpowiedzi na jedno pytanie". Przez cały czas pobytu skarżącego w pokoju znajdowało się troje członków komisji. Przy pierwszym sprawdzeniu karty odpowiedzi, kiedy skarżący trzymał ją w ręce, w sposób czynny zaangażowany był prof. Z., a przy ponownym sprawdzaniu był tylko biernym obserwatorem. W dniu [...] lipca 2003 r. dowiedział się o nieprzyjęcia na studia i w związku z tym złożył odwołanie. Decyzję otrzymał [...] lipca 2003 r., w której figurowała liczba 99 punktów. Skarżący stwierdza, iż odbitka kserograficzna jest formą skanowania bardzo wrażliwą na pisanie i rysowanie oryginału ołówkiem; przez cały czas pobytu w pokoju, w którym zapoznawał się z testem byli członkowie komisji i nie było więcej niż dwie osoby sprawdzające karty odpowiedzi, nie dokonał poprawienia testu, bowiem przy stole, przy którym siedział, nie było żadnych przyborów do pisania i pojawienie się czegokolwiek wzbudziłoby natychmiastowe zainteresowanie komisji; na wszystkie pytania udzielił po jednej odpowiedzi, lecz wielokrotnie dokonywał zmian. Egzamin wstępny był tylko próbą przeniesienia się na studia dzienne, gdyż zaliczył już I rok studiów wieczorowych, ze średnią 4,0. Wypełnianie kart ołówkiem może prowadzić do nadużyć z obu stron, dlatego też niektóre uczelnie (U., U. P.) wprowadziły wypełnianie czarnym długopisem. Decyzja Rektora została wydana z naruszeniem prawa, gdyż organ niezasadnie przyjął, iż skarżący dokonał sfałszowania testów. Wadliwym jest także pogląd, iż skarżący poprawił odpowiedzi w obecności członków Komisji. Komisja stwierdziła, że błąd popełnił komputer. Rektor nie miał więc podstaw do przyjęcia, iż doszło do sfałszowania testów w obecności członków Komisji Egzaminacyjnej, a w konsekwencji do wydania negatywnej decyzji. I SA 1995/03 W odpowiedzi na skargę Rektor wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu decyzji stwierdzając, że w latach poprzednich również były podejmowane próby fałszowania testów podczas weryfikacji. W celu wyeliminowania tego rodzaju działań została podjęta decyzja o kserowaniu testów z odpowiedziami tuż po złożeniu przez kandydatów. Po wyjściu na jaw fałszerstwa Wydziałowa Komisja Rekrutacyjna podjęła decyzję o niezaliczeniu poprawionych dwóch odpowiedzi i nieprzyjęciu kandydata na I rok studiów. Zarzuty naruszenia przepisów ustawy o szkolnictwie wyższym oraz kpa organ ocenił jako bezpodstawne. Zdaniem Rektora właśnie przeprowadzenie wnikliwego postępowania wyjaśniającego umożliwiło wykrycie przestępstwa i wydanie decyzji zgodnych z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: rozpoznając sprawę po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego Sąd ten właściwy w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) obowiązany jest stosować przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Kontrolując legalność zaskarżonej decyzji Sąd uznał, iż narusza ona przepisy prawa procesowego, a naruszenie norm procedury mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 65, poz. 385 z póz. zm.) zasady i tryb przyjmowania, zakres egzaminu wstępnego na studia ustala senat uczelni. Uchwałę taką (nr [...]) Senat Uniwersytetu [...] podjął w dniu [...] listopada 2002 r. W sytuacji, gdy wstęp na studia nie jest wolny, rekrutację przeprowadzają komisje rekrutacyjne, powołane przez dziekana lub inny organ wskazany w statucie uczelni, które też podejmują decyzje w sprawie przyjęcia na studia (art. 141 ust. 3). W myśl art. 141 ust. 5 ustawy od decyzji komisji rekrutacyjnej służy odwołanie w terminie czternastu dni od daty otrzymania decyzji o nieprzyjęciu na studia do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, powołanej w trybie określonym przez statut uczelni. Decyzję ostateczną podejmuje rektor zgodnie z wnioskiem uczelnianej komisji rekrutacyjnej. I SA 1995/03 Art. 161 ustawy nakazuje do decyzji podjętych przez organ uczelni w indywidualnych sprawach studenckich stosować odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Oznacza to, że wydanie decyzji i to zarówno przez organ pierwszej instancji jak i organ odwoławczy następuje po przeprowadzeniu postępowania i wyjaśnieniu wszystkich, istotnych okoliczności sprawy, przy użyciu dostępnych środków dowodowych. Podjęta zaś decyzja winna znajdować odzwierciedlenie w zebranym materiale dowodowym. Nakaz taki wypływa z przepisów art. 7, 75, 77 § 1 i art. 80 kpa. W postępowaniu odwoławczym organ zaś nie powinien ograniczać się do oceny wydanej decyzji I instancji, lecz ponownie rozpoznać sprawę, co w szczególności winno mieć miejsce gdy w odwołaniu kwestionowane są ustalenia organu pierwszoinstancyjnego, zaś w uzasadnieniu decyzji – zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 kpa odnieść się z jakich powodów odmówił wiarygodności i mocy dowodowej wyjaśnieniom strony a oparł się na innych i jakich dowodach. Decyzja ostateczna nie odpowiada tym wymogom. Akta administracyjne zawierają jedynie kserokopie dwóch wersji wypełnionego testu. Nie zostali przesłuchani członkowie komisji (lub pracownicy Uniwersytetu), w obecności których udostępniono skarżącemu test oraz nie wyjaśniono przez kogo w jakich okolicznościach i z jakich powodów została na teście oryginalnym ( którego jednakże do akt nie załączono zastępując go kserokopią ) dokonana odręczna adnotacja o treści "Źle czytane skanerem (gumka)" zaopatrzona trzema podpisami. Przy prezentowanej przez skarżącego wersji o tym, iż sam dokonywał korekty odpowiedzi, wycierając oznaczenie ołówkowe gumką jeszcze przed oddaniem pracy – okoliczność ta wymagała wyjaśnienia. Stosownie do art. 75 § 1 kpa organ prowadzący postępowanie jako dowód winien dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Przepis ten w szczególności wymienia dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny. Przedstawione wyliczenie nie jest wyczerpujące. Z bogatego katalogu środków dowodowych nie dopuszczono żadnego z nich. W aktach brak jest nawet materiałów z badania sprawy przez uczelniana komisję rekrutacyjną i jej wniosku, zgodnie z którym Rektor podjął decyzję ostateczną. I SA 1995/03 W tej sytuacji uznając, że zaskarżona decyzja została wydana bez wyjaśnienia istotnych okoliczności, a możliwości przeprowadzenia dowodów istnieją nadal Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi.