I SA 1999/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA Krystyna Kleiber NSA Marek Stojanowski Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 października 2004 r. sprawy ze skargi I. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2002 r., [...] oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2000 r., [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania na rzecz skarżącej. I SA 1999/02 Uzasadnienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] stycznia 2002 r., [...], odmówiło stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1952 r., [...], o odmowie przyznania prawa własności czasowej gruntu położonego w W. przy ul. B. (obecnie G.), ozn. nr nip. [...]. W uzasadnieniu decyzji SKO w W. wskazało, że z akt wynika, iż przedmiotowa nieruchomość została objęta w posiadanie przez gminę W. z dniem 25 listopada 1948 r. Termin do złożenia wniosku o przyznanie własności czasowej upłynął zatem w dniu 25 maja 1949 r. Były właściciel, ani jego następcy prawni nie złożyli wniosku o własność czasową w terminie wskazanym w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Termin ten jest terminem prawa materialnego, co oznacza, że nie podlega przywróceniu na podstawie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Z upływem tego terminu wiążą się określone skutki prawne, wskazane w art. 7 ust. 5 dekretu. Brak złożonego w terminie wniosku uniemożliwiał przyznanie dotychczasowym właścicielom prawa do gruntu. Kolegium powołało wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 1999 r., sygn. IV SA 1378/97 i uchwałę z dnia 14 października 1996 r., sygn. OPK 19/96 (ONSA 1997, z. 2; poz. 56), w których stwierdzono, że do terminu przewidzianego w art. 7 ust. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy nie mają zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przywrócenia terminu. Zasadnie zatem Prezydium Rady Narodowej W. odmówiło przyznania dotychczasowemu właścicielowi prawa własności czasowej gruntu przy ul. [...]. Z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy wystąpiła I. C., następczyni prawna Z. C., dotychczasowej właścicielki nieruchomości. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że nie przeprowadzono dowodu, czy rzeczywiście wniosek o przyznanie własności czasowej nie został złożony. Artykuł 77 k.p.a. nakłada na organy obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., [...], utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] stycznia 2002 r. W uzasadnieniu SKO podtrzymało wcześniejszą argumentację i dodało, że zwróciło się do Wojewody [...] prowadzącego rejestr wniosków dekretowych o poinformowanie, czy figuruje w tym rejestrze wniosek dawnej właścicielki nieruchomości Z. C. Odpowiadając Wojewoda [...] pismem z dnia 17 kwietnia 2002 r. poinformował, że w rejestrze nie ma wniosku dotyczącego nieruchomości przy ul. [...] ([...]), oznaczonej hip. [...]. Także w aktach własnościowych tej nieruchomości nie ma wniosku o własność czasową. Z pisma I. C. z dnia 10 maja 1995 r., w którym skarżąca stwierdziła, że "załącza dokumenty świadczące o niemożności złożenia wniosku (...)" także wynika, że wniosek dekretowy nie był złożony. Skarżąca nie przedstawiła żadnego dowodu na potwierdzającego fakt złożenia wniosku. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego I. C. podniosła, że organ administracji nie dokonał dostatecznych ustaleń w kwestii złożenia wniosku. Dowodem w tym zakresie nie może być pismo z dnia 17 kwietnia 2002 r., gdyż rejestr wniosków został sporządzony w latach 90-tych i jest dokumentem wtórnym sporządzonym prawie 50 lat po zaistnieniu faktów. Wartość dowodowa rejestru jest więcej niż problematyczna, a w żadnym przypadku nie może stanowić podstawy wydania ważnej decyzji. SKO w W. nie wykorzystało przewidzianych w art. 77 k.p.a. możliwości celem ustalenia bezspornych faktów, między innymi przesłuchania na tę okoliczność świadków. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Zdaniem organu zarzuty skargi są niezasadne. Rejestr wniosków podchodzi z lat 40-tych i wpisów w nim dokonywano zgodnie z wpływem. Gdyby była właścicielka złożyła wniosek, zostałby on odnotowany w rejestrze. Ponadto skarżąca w piśmie z dnia 10 maja 1995 r. usprawiedliwiała powody niezłożenia wniosku, a w toku postępowania nie przedstawiła żadnego dowodu potwierdzającego złożenie wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga została uwzględniona, choć z innych przyczyn niż w niej wskazane. Zaskarżone decyzje, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania, podlegały uchyleniu. Postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone z naruszeniem przepisu art. 10 § 1 k.p.a., który ustanawia zasadę udziału stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów. Zapewnienie stronom czynnego udziału w postępowaniu należy do obowiązków organu administracji. Niedotrzymanie tej zasady stanowi podstawę do wznowienia postępowania na wniosek osoby pominiętej w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 147 k.p.a.). W pojęciu czynnego udziału w każdym stadium postępowania mieści się m.in. prawo wnoszenia podań, uzupełniania ich treści, zgłaszania wniosków dowodowych oraz uczestniczenia w rozprawie. Czynny udział wyraża się również w przeglądaniu akt sprawy. Z akt sprawy wynika, że właścicielką nieruchomości przy ul. [...] w W. była Z. C., która zmarła w dniu 31 października 1957 r. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lutego 1991 r., sygn. [...], spadek po Z. C. nabyła córka E. R. oraz wnuki I. C., Z. C. i Z. C. W aktach nie ma postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłej 8 maja 1963 r. E. R. Skarżąca na rozprawie sądowej w dniu 13 października 2004 r. oświadczyła, że następcy prawni Z. C. wiedzą o toczącym się postępowaniu w przedmiocie nieruchomości przy ul. [...]. Oświadczyła ponadto, że postępowanie spadkowe po E. było przeprowadzone, a jako następcy prawni został wskazani K. R. i A. R., którzy zrzekli się praw do tej nieruchomości na rzecz I. C., Z. C. i Z. C. Zrzeczenie nastąpiło w trakcie niniejszego postępowania. Jak przedstawiono wyżej skarżąca jest tylko jedną ze spadkobierczyń właścicielki nieruchomości przy ul. [...] i jako jedyna z tego kręgu brała udział w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w W. Pozostali spadkobiercy nie zostali zawiadomieni o toczącym się postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie przyznania prawa własności czasowej przedmiotowej nieruchomości ani o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenie się co zebranych dowodów i materiałów. Nie doręczono im także wydanych w sprawie decyzji. Wobec tego należy stwierdzić, że wydane decyzje naruszają art. 10 § 1 k.p.a. Orzekając o uchyleniu zaskarżonych decyzji Sąd na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) uchylił także decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2000 r., [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] maja 1952 r. uznając, że wydana została w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Przesłanką do zastosowania tego przepisu było stwierdzenie przez Sąd, że narusza ona prawo procesowe (art. 10 § 1 k.p.a.), a jej uchylenie jest niezbędne do końcowego załatwienia niniejszej sprawy. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b", art. 135 i 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.