I SA 2017/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz (spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2004 r. sprawy ze skargi Gminy Miasta C. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wywłaszczenia i odszkodowania oddala skargę I SA 2017/02 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa I Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku Zarządu Miasta C. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniesiono, co następuje: Decyzją Geodety Miejskiego w C. z dnia [...] maja 1987 r. wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. Nr 22, poz. 99) orzeczono o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] stanowiącej współwłasności Z. i T. G. oraz ustalono odszkodowanie ze wywłaszczoną nieruchomość. Decyzją Głównego Geodety Wojewódzkiego w C. z dnia [...] sierpnia 1987 r., po rozpatrzeniu odwołania T. G. uchylono decyzję pierwszoinstancyjną w części dotyczącej ustalenia wysokości odszkodowania za wywłaszczona nieruchomość, natomiast w pozostałej części utrzymano tę decyzję w mocy. Decyzją z dnia [...] listopada 1999 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] maja 1999 r., [...] o odmowie stwierdzenia nieważności ww. decyzji wywłaszczeniowo odszkodowawczych. Wyrokiem z dnia 17 października 2001 r. sygn. akt I SA 305/2000 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obydwie wymienione decyzje. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzja z dnia [...] marca 2002 r., nr [...] stwierdził nieważność decyzji Głównego Geodety Wojewódzkiego w C. z dnia [...] sierpnia 1987 r. i decyzji Geodety Miejskiego w C. z dnia [...] maja 1987 r. wydanych w sprawie wywłaszczenia za odszkodowaniem nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...]. Rozpatrując sprawę ponownie w wyniku wniosku Zarządu Miasta C. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził, co następuje: W sprawie aktualny pozostaje pogląd organu nadzoru wyrażony w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] marca 2002 r., że w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] sierpnia 1987 r. nie zostały zrealizowane ustawowe przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, gdyż zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na twierdzenie, że przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego zrealizowano obowiązek prowadzenia rokowań z właścicielami działki nr [...]. Powyższy obowiązek wynikał z art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z treścią którego wywłaszczenie mogło nastąpić na rzecz Państwa na cele i według zasad określonych w ustawie tylko wówczas, gdy nieruchomość nie mogła być nabyta w drodze umowy. Ponadto stosownie do art. 53 ust. 2 terenowy organ administracji państwowej mógł przystąpić do dalszych czynności związanych z wywłaszczeniem po bezskutecznym upływie terminu, jaki organ wyznaczy zainteresowanemu na piśmie do zawarcia umowy. Stwierdzenie przez organ nadzoru w decyzji z dnia [...] marca 2002r, że wywłaszczenie działki nr [...] nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa uzasadnione jest nadto faktem, że w aktach sprawy brak jest nie tylko decyzji o lokalizacji inwestycji, która stosownie do treści art. 54 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. miała stanowić załącznik do wniosku o wywłaszczenie, ale nadto z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie prowadzone były przez wnioskodawcę wywłaszczenia rokowania z właścicielami o odstąpienie nieruchomości, których wynik zgodnie z treścią art. 54 ust. 1 pkt 7 wnioskodawca wywłaszczenia powinien określić we wniosku wywłaszczeniowym. Skoro od spełnienia warunków określonych w przepisach art. 53 ust. 1 i 2 oraz art. 54 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 1 ustawy wywłaszczeniowej uzależnione było skuteczne orzekanie przez organ o wywłaszczeniu nieruchomości, to niedopełnienie tych obowiązków należało uznać za rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Powoduje to tym samym, że decyzje z dnia [...]maja 1987 r. i z dnia [...]sierpnia 1987r. wydane po nieprawidłowo przeprowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, dotknięte są wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa. W świetle powyższych ustaleń, skoro ponadto nie zostały zrealizowane ustawowe przesłanki wszczęcia postępowania wywłaszczeniowego, to tym samym brak było także podstaw do ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Z tych względów uznano decyzję organu nadzoru z dnia [...] marca 2002 r. za prawidłową, gdyż z akt sprawy nie wynika, aby w sprawie zachodziła którakolwiek z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji wymienionych w art. 156 § 2 k.p.a. Gmina Miasto C. w skardze wniesionej do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagała się uchylenia powyższej decyzji. Zdaniem strony skarżącej brak w aktach sprawy decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji i innych niezbędnych w postępowaniu wywłaszczeniowym dokumentów był zapewne spowodowany tym, że przy wywłaszczaniu nieruchomości pod realizację dużych inwestycji, jaką na pewno była realizacja osiedla mieszkaniowego istniały tzw. teczki ogólne zawierające wskazaną dokumentację. W rozpatrywanej sprawie wystąpiła sytuacja, o której mowa w art. 53 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, z którego to przepisu wynika, że wywłaszczenie może nastąpić tylko wówczas, gdy nieruchomość nie może być nabyta w drodze umowy. W decyzji wywłaszczeniowej stwierdzono, że wywłaszczenie nieruchomości zostało wszczęte z uwagi na brak zgody właścicieli na jej dobrowolne zbycie. W odwołaniu T. G. nie zakwestionował zasadności samego wywłaszczenia i treści wymienionego zapisu, wnosił jedynie o przydzielenie działek zamiennych budowlanych dla synów lub o wypłacenie odszkodowania wg cen w wolnym obrocie. Decyzjami z dnia [...] maja 1999 r. i z dnia [...] listopada 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowych, których dotyczy postępowanie, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 17 października 2001 r., sygn. akt I SA 305/2000 uchylił te decyzje z uwagi na konieczność jednoznacznego wyjaśnienia czy skarżący rzeczywiście składał wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji. W świetle powyższego niezrozumiała jest zaskarżona decyzja – odmiennie oceniająca te same co wcześniej materiały dowodowe. Działka [...] wchodzi obecnie skład skomunalizowanej nieruchomości, na której zrealizowano Park Dzielnicowy [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnik postępowania T. G. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, że z dniem 1 stycznia 2004 r. weszły w życie przepisy reformujące sądownictwo administracyjne. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sadu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Art. 13 § 1 tej ustawy przewiduje, że wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaś § 2 tego artykułu stanowi, iż do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona – w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W sprawie niniejszej zarówno organy administracji publicznej, jak i sąd wiąże ocena prawna wyrażona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2001 r. (sygn. akt I SA 1110/01). Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ustawy z dnia 11 maja 1895 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), który to przepis obowiązywał do dnia 31 grudnia 2003 r. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sadu wiąże w sprawie ten Sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. Również po tej dacie istnieje analogiczne związanie – ocena prawna wyrażona w orzeczniu Naczelnego Sadu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia (art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ...). W powołanym wyroku, którym uchylona została decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] października 1999 r., nr [...] i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że organy administracji rozpoznając sprawę nie poczyniły żadnych ustaleń w celu jednoznacznego wyjaśnienia, by skarżący rzeczywiście składał wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu, co należy ustalić. Sąd wskazał, że jeżeli taki wniosek był złożony, to wówczas organy winny zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy i wszechstronnie go rozważyć, w miarę potrzeby przeprowadzając z urzędu dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w prowadzonym następnie postępowaniu wykonał powyższe zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W pierwszym rzędzie ustalono jednoznacznie, że T. G. domaga się stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowo – odszkodowawczych i wszczęto postępowanie w tej sprawie. Zapadłe w jego wyniku decyzje nie naruszają przepisów prawa. Organ ocenił całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego i należycie uzasadnił kwestionowane w skardze decyzje. Zarzuty podniesione w skardze zawarte również były we wniosku Zarządu Miasta C. o ponowne rozpatrzenie sprawy rozstrzygniętej decyzją z dnia [...] marca 2002 r., nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast ustosunkował się do ich treści w zaskarżonej decyzji i stanowisko to uznać należy za prawidłowe. Podkreślić trzeba, ze Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 października 2001, sygn. akt I SA 1110/01 zalecił nie tylko jednoznaczne wyjaśnienie czy skarżący rzeczywiście składał wniosek o stwierdzenie nieważności przedmiotowych decyzji – jak podnosi strona skarżąca, ale ponadto wskazał na konieczność – w razie złożenia takiego wniosku – zebrania i wszechstronnego rozważenia całego materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy ( po jego ewentualnym uzupełnieniu). Taka treść motywów nie upoważniała do zawartego w skardze stwierdzenia, że poprzednio wydane w postępowaniu nadzorczym decyzje zostały uchylone jedynie z uwagi na konieczność wyjaśnienia czy skarżący składał stosowny wniosek. Organ obowiązany był bowiem ponownie przeprowadzić w całości postępowanie nadzorcze, co w sprawie uczynił. Z podniesionych wyżej względów skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.