I SA 2027/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Izabella Kulig – Maciszewska NSA Janina Antosiewicz (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2004 r. sprawy ze skarg L.N. i J.Z. na decyzję Wojewody ... z dnia ... lipca 2002 r. nr ... w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosków o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu ... nr ... z dnia ... lutego 2002 r. 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2027/02 UZASADNIENIE Wojewoda Mazowiecki decyzją nr ..., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa i art. 9a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), po rozpatrzeniu odwołań L.N., J.Z. i J.Ł., utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu ... nr ... z ... lutego 2002 r., orzekającą o pozostawieniu bez rozpoznania wniosków powyższych osób o odszkodowanie za nieruchomość ..., położoną w ... przy ul. ... . Z uzasadnienia decyzji organu I instancji wynika, iż wobec niezamieszczenia we wniosku o odszkodowanie danych umożliwiających określenie położenia nieruchomości organ wezwał L.N., pismem z 20 lipca 2001 r., o przedłożenie aktualnej odbitki z mapy ewidencyjnej, z naniesionymi przez geodetę granicami nieruchomości i granicami dawnych działek ewidencyjnych. Ponownym pismem z 14 grudnia 2001 r. Starosta wezwał strony w trybie art. 64 § 2 kpa, do sprecyzowania wniosku wobec zachodzących wątpliwości co do położenia i obszaru działki, za którą domagają się odszkodowania. Zdaniem organu zastosowanie art. 64 § 2 k.p.a. było uzasadnione, gdyż strony po upływie 4 tygodni nie sprecyzowały wniosku i nie uzupełniły go stosowną mapą, a ponadto odpowiada stanowisku zajętemu w uchwale Sądu Najwyższego z ... czerwca 2000 r. sygn. akt .... Odwołanie od tej decyzji wnieśli L.N., J.Ł. i J.Z. kwestionując ustalenia organu, że nie został sprecyzowany wniosek, bowiem strony zaprzeczają, aby ich poprzednik prawny zbył w 1941 r. i 1943 r. część nieruchomości jak również skarżący zarzucili, iż organ wyznaczył im zbyt krótki termin (7 dni) do przedłożenia mapy. Organ odwoławczy nie uwzględnił wniesionych odwołań, zaś w uzasadnieniu decyzji powołał się na przepis art. 64 § 2 kpa, jako uzasadniający pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Z przepisu tego wywodzi obowiązek strony do ustalenia przedmiotu postępowania, co wymaga przedstawienia dokumentacji, umożliwiającej jednoznacznie zlokalizowanie nieruchomości. Jeśli podanie stron nie odpowiadało wymogom art.64 k.p.a., a więc nie wskazywało danych umożliwiających rozpatrzenie wniosku, nieuniknione było zastosowanie trybu przewidzianego w tym przepisie (zgodnie z oceną prawną zawartą w uchwale Sądu Najwyższego z dn. ....06.2000r. sygn. akt ...). Akta sprawy nie zawierają dokumentów potwierdzających regulację stanu prawnego gruntu "..." hip. .... Złożone przez strony rozliczenie nieruchomości hipotecznej kwestii tej również nie wyjaśnia zwłaszcza w świetle zaświadczenia Sądu Rejonowego dla ... Wydział Ksiąg Wieczystych z dn. ....10.2001r. (karta nr 69) oraz będących w posiadaniu ... Urzędu Wojewódzkiego w ... plansz hipotecznych, odzwierciedlających stan nieruchomości z 1945r. Również ówczesne Państwowe Biuro Notarialne, z powodu nieustalenia oznaczenia działki ulegającej przepisaniu na rzecz Skarbu Państwa, postanowieniem z ....12.1970r. Dz. Kw nr ... wezwało wnioskodawcę- Prezydium Rady Narodowej w ... Wydział Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej do wyjaśnienia tej kwestii. Kolejnym postanowieniem z ....01.1971r. postępowanie zostało zawieszone. Organ uznał, iż stan faktyczny sprawy nie pozwalał na jej merytoryczne rozstrzygnięcie zwłaszcza, że wystąpienie stron także nie określało położenia i powierzchni nieruchomości. W ocenie organu odwoławczego wezwanie stron do usunięcia braków podania w terminie 7 dni nie stanowiło również naruszenia prawa. Dany stronie termin jest bowiem terminem ustawowym, który nie może być skrócony ani przedłużony. W związku z kwestionowaniem przez L.N., dokonanych w księdze wieczystej wpisów, dotyczących odstąpienia na rzecz Gminy miasta ... 385,29m2 pod regulację ulicy ... oraz sprzedaży C.K. części nieruchomości (o obszarze 895m2) należy stwierdzić, iż organy administracji publicznej nie mają żadnych podstaw prawnych do podważania w/w zdarzeń prawnych i badania jakichkolwiek innych kwestii leżących poza sferą niniejszego postępowania. Zdaniem Wojewody organ pierwszej instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i prawny wymienionej sprawy, choć w świetle uchwały Sądu Najwyższego z ....06.2000 r. pozostawienie bez rozpoznania na podstawie art. 64 k.p.a. podania o wszczęcie postępowania nie wymaga decyzji administracyjnej. Z tych względów organ II instancji działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł jak w rozstrzygnięciu. Skargi na powyższą decyzję wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie L.N., J.Z. i J.Ł. domagając się uchylenia decyzji. Zdaniem skarżących Starosta pozostawiając wniosek bez rozpoznania naruszył przepis art. 77 § 1 kpa, nakazujący organowi wyczerpujące zbadanie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Zarzut jest tym bardziej zasadny, iż spełniając wcześniejsze żądania organu skarżący dostarczyli wymagane dokumenty wraz z mapą geodezyjną. Ponowne wezwanie stron po upływie 4 miesięcy i wyznaczenie im 7 dniowego terminu na złożenie odbitki z mapy wraz z naniesionymi granicami działki było niezasadne, a nadto z powodu krótkiego terminu niemożliwe do wykonania. Tego błędu organu pierwszej instancji nie skorygował Wojewoda, mimo iż wszelkie niezbędne dokumenty dotyczące roszczeń znajdują się w organie. W odpowiedzi na skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie i podtrzymał swe poprzednie stanowisko. Skarga J.Ł. postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt I SA 2122/02 z dnia 11 października 2003 r. została odrzucona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga wniesiona do Naczelnego Sąd Administracyjnego w Warszawie po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego podlegała – w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z póz. zm.) – rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz., 1270). Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (DZ.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem. Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) co oznacza, iż może uwzględnić z urzędu inne zarzuty i orzec odmiennie od wniosków skargi. Taka sytuacja ma miejsce w tej sprawie. Wydając decyzję nr ... z dnia ... lutego 2002 r. Starosta powołał jako podstawę przepis art. 64 § 2 kpa. Wyjaśniając treść tego przepisu należy odnieść się do § 1. Upoważnia on organ do pozostawienia bez rozpoznania podania, jeżeli nie wskazano w nim adresu wnoszącego i nie ma możliwości jego ustalenia. Natomiast § 2 określa postępowanie organu, jeśli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa. Organ winien wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania. Czynność ta w przypadku określonym w art. 64 § 2 kpa, zgodnie z zasadą praworządności i pisemności (art. 6 i 14 kpa), winna zostać utrwalona w aktach sprawy, zaś zasada udziału strony w postępowaniu (art. 10 kpa) wymaga powiadomienia strony o takim stanowisku. Przepisy kodeksu nie przewidują jednakże dla tej czynności formy decyzji. Decyzja administracyjna – jak stanowi o tym przepis art. 104 § 2 kpa rozstrzyga sprawę, co do jej istoty w całości lub w części, albo w inny sposób kończy postępowanie. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie stanowi załatwienia sprawy, lecz jedynie wyraża stanowisko organu, w kwestii braków formalnych podania. Wobec zachodzących w orzecznictwie sądowym wątpliwości, co do formy działania organu administracji w trybie art. 64 kpa kwestia ta była przedmiotem uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2000 r. sygn. akt III ZP 11/00 (OSNJAP i US z 2000 r. Nr 19, poz. 702). Sąd Najwyższy zajął stanowisko, iż czynność ta nie wymaga decyzji administracyjnej. Jeśli więc przepisy prawa procesowego nie przewidują przy załatwieniu kwestii proceduralnej formy decyzji to wydanie decyzji powoduje, iż akt taki - jako pozbawiony podstawy prawnej – jest nieważny. Decyzja Starosty z dnia ... lutego 2002 r. zawierała wadę uzasadniającą stwierdzenie jej nieważności na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Utrzymując w mocy decyzję nieważną Wojewoda dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu. Oceniając legalność decyzji ostatecznej należy dodatkowo zaznaczyć, iż materiał zebrany w sprawie wskazuje, że Wojewoda rozpatrzył odwołanie J.Ł. mimo złożenia go z uchybieniem terminu. Jak wynika ze zwrotnych potwierdzeń odbioru decyzję organu I instancji otrzymał on w dniu 11 lutego 2003 r. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa termin do wniesienia odwołania wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji. Odwołanie zaś datowane 6 marca 2003 r. zostało wniesione do organu 7 marca 2003 r., a więc po upływie ustawowego terminu. Odwołanie wniesione po terminie nie podlega rozpoznaniu na podstawie art. 138 kpa, lecz wymaga wydania postanowienia przez organ odwoławczy w trybie art. 134 kpa. To naruszenie prawa wobec zastosowania przez sąd przepisu art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, umożliwiającego stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji nie wymaga podejmowania przez organ czynności w trybie art. 134 kpa, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji, wywołujące skutek ex tunc, eliminuje z obrotu obie decyzje. Z powyższych względów w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.