I SA 2027/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 15 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi Z. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczeń lekarskich Rejonowych Wojskowych Komisji Lekarskich postanawia odrzucić skargę I SA 2027/03 UZASADNIENIE Przewodniczący Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności orzeczeń lekarskich: 1. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...].04.1985 r.; 2. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...].12.1985 r.; 3. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. nr [...] z dnia [...].07.1988 r.; 4. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K.nr [...] z dnia [...].09.1990 r. W uzasadnieniu podał, że w dniu [...].10.1998 r. wpłynął wniosek Z. P. o stwierdzenie nieważności powołanych wyżej orzeczeń z powodu wydania ich bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa. Jednocześnie Z. P. domagał się zmiany rozpoznań lekarskich zawartych w tych orzeczeniach, zgodnie z którymi cierpi on na zespół paranoiczny, osobowość paranoiczną i przewlekłą reakcję pieniaczą, a także przywrócenia jego zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz zakończenia postępowania orzeczniczego poprzez wydanie orzeczeń w trybie odwoławczym. Orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...].04.1985 r. w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej zostało wydane na skierowanie dowódcy jednostki wojskowej, w której służył skarżący, w oparciu o instrukcję zdrowia nr [...] o ocenie zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej. Orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...].12.1985 r. i nr [...] z dnia [...].09.1990 r. oraz Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. nr [...] z dnia [...].07.1988 r. w sprawie ustalenia inwalidztwa i jego związku ze służbą wojskową zapadły w oparciu o art. 18 i 54 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 16.12.1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin (Dz.U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139 ze zm.) na skierowanie właściwych organów emerytalnych, to jest szefów wojewódzkich sztabów wojskowych, zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16.01.1973 r. w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz wypłaty świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (Dz.U. Nr 3, poz. 24 ze zm.). Orzeczenie nr [...] z dnia [...].09.1990 r. wydano na skierowanie szefa wojskowego biura emerytalnego, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 12.04.1990 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie ustalenia prawa do zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych i ich rodzin oraz wypłaty świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia (Dz.U. Nr 31, poz. 186). Wszystkie orzeczenia, których stwierdzenia nieważności domaga się Z. P. zostały wydane przez organy uprawnione do orzekania, to jest właściwe wojskowe komisje lekarskie, w odpowiednim trybie, na skierowanie uprawnionych organów oraz w oparciu o obowiązujące wówczas przepisy prawa. Zarzut rażącego naruszenia przepisów prawa, jak również wydania orzeczeń bez podstawy prawnej należy więc uznać za całkowicie uzasadniony. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej i stwierdził, że organ odwoławczy nie dopatrzył się naruszenia przez organ pierwszej instancji przywołanych przez skarżącego przepisów i zasad zawartych w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz, że nie sposób odnieść się w sposób merytoryczny do odwołania, gdyż w istocie stanowi ono zbiór nie znajdujących żądnego pokrycia w faktach, obraźliwych zarzutów pod adresem organu pierwszej instancji. Na decyzję Ministra Obrony Narodowej złożył skargę Z. P. i wniósł o stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Przewodniczącego Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2003 r. Z obszernego uzasadnienia skargi można wywnioskować, że skarżący czuje się człowiekiem zdrowym, zdolnym do służby wojskowej oraz do zawodowej służby wojskowej, zaś orzeczenia komisji lekarskich wydawane wielokrotnie przez wojskowe komisje lekarskie są dla niego krzywdzące. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: w pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowaniu nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Następną istotną kwestią w niniejszej sprawie jest dopuszczalność skargi. W tej kwestii wypowiedział się już wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny, a także Sąd Najwyższy, w tym również w przedmiocie decyzji będących przedmiotem postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie ze skargi Z.P. na bezczynność Przewodniczącego Centralnej Komisji Lekarskiej w sprawie wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym i nadzorczym, między innymi od orzeczeń Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...] grudnia 1985 r., Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. nr [...] z dnia [...] lipca 1988 r. w przedmiocie ustalenia niezdolności do zawodowej służby wojskowej i związku stwierdzonych chorób ze służbą wojskową, postanowieniem z dnia [...] września 1998 r., sygn. I SAB 155/97 odrzucił skargę. Według stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego zajętego w tym postanowieniu, w zakresie skargi w odniesieniu do decyzji wydanych w dniach [...] grudnia 1985 r. i [...] lipca 1988 r. wyłączona jest jego kognicja, gdyż obowiązujący w dacie ich wydania przepis art. 3 § 2 pkt 2 k.p.a., wyłączał wówczas stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego między innymi w sprawach właściwości wojskowych organów administracji państwowej. Tym samym orzeczenie te zostały wyłączone z pod kontroli sądowoadministracyjnej. Należy przyjąć, że dotyczy to także postępowania nadzorczego w odniesieniu do orzeczeń Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...] kwietnia 1985 r., nr [...] z dnia [...] grudnia 1985 r. i orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w S. nr [...] z dnia [...] lipca 1988 r., bowiem również do nich nie miały zastosowania przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W postanowieniu z dnia 17 października 2003 r., sygn. akt I SAB 36/03 Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że nie jest dopuszczalna droga sądowa w sprawie bezczynności Ministra Obrony Narodowej, co do wydania przez ten organ decyzji w postępowaniu nadzorczym dotyczącym orzeczeń Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. nr [...] z dnia [...] września 1990 r. i Rejonowej Komisji Lekarskiej w B. nr [...] z dnia [...] czerwca 2001 r. W motywach tego rozstrzygnięcia sąd podał, że Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP9/99 wyjaśnił, że: "Naczelny Sąd Administracyjny nie jest właściwy w sprawie ze skargi żołnierza na orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej w przedmiocie związku choroby (inwalidztwa) ze służbą wojskową" (publ. OSNIAPiUS z 2000 r., nr 5, poz. 167). Nadto sąd wskazał, że wymienione orzeczenie Wojskowej Komisji Lekarskiej w K. z dnia [...] września 1990 r. i utrzymujące je w mocy orzeczenie Rejonowej Komisji Lekarskiej w B. z dnia [...] czerwca 2001 r. były wydane, jak wynika to z ich treści, dla potrzeb ubezpieczeń społecznych. Wydanie ich nastąpiło na wniosek wojskowych organów emerytalnych, stosownie do obowiązującej w datach ich wydania ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Ostateczne orzeczenie komisji lekarskiej, jak to wynika z powołanej uchwały Sądu Najwyższego, ze względu na swój charakter nie podlega kontroli sądu administracyjnego, natomiast stanowi podstawę do wydania decyzji o rencie (art. 56 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin – jeden. Tekst: Dz.U. z 1983 r., Nr 13, poz. 68 ze zm.). Orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej spełnia jedynie rolę pomocniczą w procesie decyzyjnym. Co się zaś tyczy zawartego w decyzji administracyjnej dotyczącej renty rozstrzygnięcia właściwego organu rentowego, to podlega ono zaskarżeniu do właściwego sądu powszechnego (art. 4778 i 4779 k.p.c. w zw. z art. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 maja 1947 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin). Wobec tego, że w postępowaniu odnośnie do przedmiotowych orzeczeń została wyłączona kognicja Naczelnego Sądu Administracyjnego, to przyjąć trzeba, że wyłączenie to odnosi się również i do postępowania nadzorczego. Zakres kontroli w trybie nadzoru orzeczeń wojskowych komisji lekarskich został uregulowany w sposób szczególny w przepisach rozdziału 7 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 czerwca 1992 r. w sprawie zasad określania zdolności do czynnej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach ( Dz.U. Nr 57, poz. 278 ze zm.). Wynika z nich obowiązek uchylenia przez Ministra Obrony Narodowej każdego orzeczenia (a zatem nie stwierdzenia jego nieważności) sprzecznego z prawem lub wydanego z pominięciem istotnych okoliczności faktycznych. Ustawodawca wszelką kontrolę orzeczeń Wojskowych Komisji Lekarskich wydanych w sprawie związku choroby ze służbą wojskową w ujęciu przepisów o zabezpieczeniu społecznym skierował na drogę sądową właściwą dla rozstrzygnięcia spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych". Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela to stanowisko. Wszelkie będące przedmiotem nadzoru orzeczenia komisji lekarskich stanowiły podstawę do ustalenia renty inwalidzkiej Z. P. Z akt sprawy wynika, że pierwsza decyzja o ustaleniu wojskowej renty inwalidzkiej dla Z. P. wydana została w dniu [...] stycznia 1986 r. z pouczeniem, iż odwołanie od tej decyzji przysługuje do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Przesłanką do określenia w tej decyzji stopnia inwalidztwa i jego związku ze służbą wojskową były zatem wydane wcześniej orzeczenia lekarskie. Z tych wszystkich względów sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowił jak w sentencji.