I SA 2086/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Daniela Kozłowska Sędziowie NSA - Anna Łukaszewska-Macioch WSA - Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant - Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi J. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzje i decyzję Starosty Powiatu W. z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej J. H. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. odmawiającą przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako "[...]" rej. Hip [...]o powierzchni [...] m². na rzecz J. H.. W uzasadnieniu decyzji podano następujące okoliczności. Nieruchomość położona w W. przy ul.[...], oznaczona jako "[...]" rej. hip.[...], znajduje się na obszarze objętym działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu (21 listopada1945 r.) grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W. , a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 19 listopada 1948 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Wniosek ten został złożony po upływie przewidzianego terminu, tj. po 19 października1948 r. Jednocześnie złożyła ona wniosek o przywrócenie tego terminu. Orzeczeniem administracyjnym Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 1949 r. [...] odmówiono jej przywrócenia terminu do złożenia wniosku o prawo własności czasowej. Zatem przedmiotowa nieruchomość - wraz ze znajdującymi się na niej budynkami - przeszła z dniem wejścia w życie dekretu (tj. 21 listopada 1945 r.) z mocy prawa na własność Państwa. Następnie w 1970 r. skarżąca wraz z rodziną wyjechała do [...]. Po powrocie, pismem z dnia 4 marca 1991r. , wniosła o wszczęcie postępowania mającego na celu zwrot przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 13 sierpnia 1993r. uzyskała odpowiedź, że termin do składania wniosków upłynął 31 grudnia 1988 r. W dniu 23 marca 1999 r. J. B. wystąpiła do Starostwa Powiatu W. z kolejnym wnioskiem o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Uzupełniła swój wniosek pismem z dnia 25 marca 2002r., w którym wnosiła o wypłatę odszkodowania lub przydzielenie innej działki budowlanej o równorzędnej wartości. Przedstawiła również odpis skrócony aktu małżeństwa z dnia [...]04.1991r., potwierdzający zmianę nazwiska z J. Z. na H. oraz kserokopię drugiej i trzeciej strony dowodu osobistego, z której wynika, iż obecnie używa nazwiska H. Decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu W. – po rozpatrzeniu wniosku o ustalenie odszkodowania w formie pieniężnej lub w postaci działki budowlanej o równorzędnej wartości - odmówiono przyznania B. H. odszkodowania za grunt nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako "[...] nr [...] rej. hip. [...] o powierzchni [...] m². Organ przyznał, że nieruchomość położona przy ul. [...] była zabudowana budynkiem mieszkalnym - domem jednorodzinnym oraz budynkami gospodarczymi. Uznał jednak , że w przypadku nieruchomości zabudowanych odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r. Ustawa nie przewiduje natomiast odszkodowania za grunt pod takim domem. Grunt pod takim domem przeszedł na własność Państwa bez odszkodowania. Ustawodawca w przepisie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami nie przewidział również możliwości ustalenia odszkodowania za dom w sytuacji, gdy przeszedł on na własność Skarbu Państwa przed dniem 5 kwietnia 1958 r.. Jak wynika z dokumentów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie, budynki znajdujące się na gruncie przy ul. [...] przeszły na własność Państwa z dniem wejścia w życie dekretu - tj. 21listopada 1945 r. (a więc przed 5 kwietnia1958 r.), bowiem wniosek o przyznanie prawa własności czasowej został złożony po przewidzianym dekretem terminie. Wobec tego, iż odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość nie przysługuje, roszczenie o przyznanie innej działki budowlanej jest bezprzedmiotowe. Organ stwierdził również , że ponieważ jedna z podstawowych przesłanek ustalenia odszkodowania nie została spełniona, nie ma znaczenia, czy budynek mieszkalny znajdujący się na przedmiotowym gruncie zaliczał się do kategorii domów jednorodzinnych. Od decyzji tej złożyła odwołanie Janina H. Po rozpoznaniu odwołania decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Starosty Powiatu W. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. Podtrzymał on stanowisko Starosty dodając , że odszkodowanie nie przysługuje za grunt zabudowany domem jednorodzinnym, gdyż zawarta w art. 215 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46 poz. 543 z późn. zm. ) przesłanka faktycznej możliwości władania działką odnosi się tylko do działki niezabudowanej , która mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. H. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wnosił o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z przepisem art. 3 § 1i § 2 oraz art.134 §1ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd ten sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej polegającą na rozpoznawaniu skarg m. in. na decyzje administracyjne, przy czym rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Powyższe zatem oznacza, że Sąd ma obowiązek z urzędu dokonać wszechstronnej oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawnymi. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał , że skarga zasługuje na uwzględnienie ,lecz z innych przyczyn, niż wskazane przez skarżącą. Obecnie kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy reguluje art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. Nr 46 poz. 543 z późn. zm.) zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane tylko za: 1) gospodarstwo rolne, jeżeli poprzedni właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznego władania tym gospodarstwem po 5 kwietnia 1958 r., 2) dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł on na własność państwa po dniu 5 kwietnia 1958 r., 3) działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu (a więc przed 21listopada 1945 r.) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli były właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. W niniejszej sprawie organ nie rozważył kwestii, czy przedmiotowa działka mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, nie wyjaśnił też, kiedy właścicielka została pozbawiona faktycznej możliwości władania nią. Poza tym organ nie ustalił , czy skarżąca dostała odszkodowanie w ramach Układu między Rządem Stanów Zjednoczonych Ameryki a Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej dotyczącego roszczeń obywateli Stanów Zjednoczonych, sporządzonego w Waszyngtonie w dniu 16 lipca 1960r. (niepublikowany). Organ nie odniósł się również do całości żądania skarżącej. Po sprecyzowaniu wniosku wnosiła ona o wypłatę odszkodowania lub przyznanie jej działki zamiennej. W tych granicach zatem powinno być przeprowadzone postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Natomiast zaskarżona decyzja dotyczy wyłącznie odszkodowania, organy nie wzięły pod uwagę treści art. 214 w/w ustawy i nie rozważyły tej kwestii. Takie postępowanie organów świadczy o naruszeniu art.7 i 77 k.p.a. Mając powyższe na uwadze – nie przesądzając o zasadności zawartych w skargach zarzutów - Sąd, na mocy przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.