I SA 2108/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Elżbieta Sobielarska /spr./ Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Marta Ways po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2005 r. sprawy ze skargi Instytucji [...] "F." w P. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie wpisu do rejestru zabytków 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] czerwca 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Kultury na rzecz Instytucji [...] "F." w P. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2108/03 UZASADNIENIE Minister Kultury decyzją z dnia [...].08.2003 r. po rozpatrzeniu odwołania Instytucji [...] "F." w P. od decyzji [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...].06.2003 r. wpisującej do rejestru zabytków pod nr [...] budynek [...] "K." przy al. [...] w S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podniósł, że: [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków po przeprowadzeniu z urzędu postępowania administracyjnego wpisał do rejestru zabytków województwa [...] pod nr [...] budynek [...] K. położony na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], o powierzchni [...] ha posiadającej księgę wieczystą kw [...]. Decyzja wydana została po przeprowadzeniu wszystkich niezbędnych środków dowodowych. Akta sprawy zawierają tzw. [...] obiektu, założoną w 2002 r., opinie biegłych oraz notatki służbowe z oględzin obiektu, sporządzone przez pracowników organu konserwatorskiego w dniach 9.09.2002 r. i 3.06.2003 r. W aktach sprawy znajduje się także zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wpisu tego obiektu do rejestru zabytków, skierowane do stron postępowania za zwrotnym poświadczeniem odbioru, co umożliwiało im zapoznanie się z całością akt sprawy oraz zgłoszenie ewentualnych wniosków, uwag lub dowodów. Budynek [...] "K." powstał w latach 1958-1959. Zaprojektowany został przez architekta A. K.. Posiada zdaniem organu wybitne wartości funkcjonalne i artystyczne, wykraczające poza kanon obowiązujący w okresie powojennym. Na szczególną uwagę zasługuje mozaika znajdująca się na elewacji frontowej. Mozaika ta jest dziełem dwóch, nieżyjących już wybitnych szczecińskich artystów - malarza E. M. i rzeźbiarza S. L.. Wartości artystyczne budynku [...] "K.", potwierdzone zostały w załączonych do akt sprawy opiniach specjalistów w dziedzinie architektury współczesnej, środowisk twórczych i instytucji związanych z kształtowaniem ładu przestrzennego w S., w tym opinii z dnia [...].07.2002 r. prof. S. L. - rzeczoznawcy Ministra Kultury, oraz opinii M. G. - Prezesa Stowarzyszenia Historyków Sztuki Oddziału [...] z dnia [...].07.2002 r., a nadto opinii prof. Z. P. - Dyrektora Instytutu Architektury Politechniki [...] z dnia [...].07.2002 r., G. F. - Prezesa [...] Oddziału Stowarzyszenia Architektów Polskich z dnia [...].07.2003 r., M. S. - Przewodniczącego [...] Okręgowej Izby Architektów z dnia [...].02.2003 r. oraz R. J. - Prezesa Stowarzyszenia Architektów Polskich Zarządu Głównego z dnia [...].02.2003 r. Skargę na powyższą decyzję Ministra Kultury z dnia [...] sierpnia 2003 r. złożyła do NSA w Warszawie Instytucja "F." w P. wnosząc o jej uchylenie w całości i stwierdzenie, że została wydana niezgodnie z prawem. W uzasadnieniu podniosła, że: przedmiotowa decyzja narusza prawo, a mianowicie art. 14 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 2 Ustawy o ochronie dóbr kultury z dnia 15 lutego 1962 roku, bowiem zadania ochrony dóbr kultury to nie tylko ich zachowanie, należyte utrzymanie ale również społecznie wykorzystanie - w tym wypadku nieruchomości - zgodnie z celem na jaki została dana rzecz przeznaczona. Zdaniem skarżącego decyzja o wpisie budowli do rejestru zabytków jak i decyzja utrzymująca ją w mocy nie została poprzedzona analizą zasadności takiego wpisu. Oparcie się organu na indywidualnych opiniach o wysokich artystycznych i historycznych walorach nieruchomości, nie jest wystarczające do właściwej oceny z punktu widzenia zasad słuszności, rozsądku, oraz odmiennego zdania innych ludzi nauki, w tym architektów. W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, w pełni podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto podniósł, że zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r. nr 98, poz. 1150 ze zm.) dobrem kultury w rozumieniu ustawy jest każdy przedmiot ruchomy lub nieruchomy, dawny lub współczesny, mający znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu na jego wartość historyczną, naukową lub artystyczną. Organ stwierdził również, że obowiązująca od dnia 17 listopada 2003 r. ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. Nr 162, poz. 1568) przewiduje analogiczne rozwiązania. Zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, w szczególności opinie specjalistów w dziedzinie architektury współczesnej, reprezentantów środowisk twórczych i instytucji związanych z kształtowaniem ładu przestrzennego, jednoznacznie potwierdzają celowość objęcia budynku [...] "K." w S. szczególną ochroną wynikającą z wpisania tego obiektu do rejestru zabytków. Nietrafny jest zatem zarzut naruszenia art. 14 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 powołanej ustawy z dnia 15.02.1962 r. - o ochronie dóbr kultury. Minister Kultury nie zgadza się również z zarzutem, iż nie przeprowadzono analizy zasadności wpisu [...] "K." do rejestru zabytków. Wspomniane wyżej liczne opinie specjalistów, stanowiące dowody w tej sprawie, pozwoliły na przeprowadzenie dokładnej analizy wartości zabytkowych przedmiotowego obiektu i jednoznacznie ustalenie, że obiekt ten stanowi dobro kultury w rozumieniu ustawy o ochronie dóbr kultury. Natomiast zdaniem organu, twierdzenie skarżących, że wpis do rejestru zabytków narusza istotę prawa własności, nie jest słuszne, bowiem ograniczenia wynikające z takiego wpisu kształtują tylko zakres prawa własności zabytku, czyli określają sposób jego wykonywania. Fakt wpisania budynku [...] "K." do rejestru zabytków nie stoi na przeszkodzie jego remontowi i wykorzystaniu zgodnie z przeznaczeniem. Przeciwnie, zgodnie z art. 4 i 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, opieka nad zabytkiem sprawowana przez właściciela lub posiadacza polega m. in. na zapewnieniu warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich robót budowlanych przy zabytku oraz korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości (czyli przede wszystkim zgodnie z jego funkcją, przeznaczeniem), zaś ochrona zabytków polega na podejmowaniu przez organy administracji publicznej, działań mających na celu m.in. zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Sąd administracyjny stosownie do przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) jest powołany do kontroli legalności decyzji wydanej w sprawie administracyjnej, co oznacza, że może decyzję uchylić bądź stwierdzić jej nieważność w przypadku naruszenia przy jej wydaniu przepisów prawa materialnego lub prawa procesowego. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd nie jest związany granicami skargi, co oznacza, że skarga powinna zostać uwzględniona, jeśli tylko Sąd, niezależnie od zarzutów w niej podniesionych i wniosków w niej sformułowanych, stwierdzi istnienie któregoś z naruszeń prawa, powodujących wzruszenie zaskarżonego aktu lub czynności. Takie uregulowanie nakazuje Sądowi stosować z urzędu właściwy sposób rozstrzygnięcia (por. W. Siedlecki; glosa do wyroku NSA z dnia 15 września 1982 r. sygn. akt II SA 909/82,PiP 1983, nr 9, s. 150), a żądanie skarżącego powinno być traktowane jedynie jako niewiążący dla Sądu wniosek, projektujący tylko jego orzeczenie. Jedynym ograniczeniem możliwości wyboru przez Sąd właściwego orzeczenia jest zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego, chyba że zostanie stwierdzone naruszenie prawa powodujące stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd bada prawidłowość postępowania organu w oparciu o materiał dokumentacyjny znajdujący się w aktach sprawy. W niniejszej sprawie brak jest w aktach dokumentu, który pozwoliłby ustalić krąg właścicieli spornej nieruchomości. Takim dokumentem jest akt notarialny lub wypis z księgi wieczystej. Wypis z rejestru gruntów znajdujący się w aktach sprawy nie jest źródłem prawa na podstawie którego można ustalić właścicieli nieruchomości w sposób nie budzący wątpliwości. Brak właściwych dokumentów uniemożliwia sprawdzenie czy w postępowaniu brały udział wszystkie strony w rozumieniu art. 28 KPA. Należy przy tym zaznaczyć, że tryb postępowania organu dotyczący wpisu budynku [...] "K.’ położonego w S. przy al. [...] do rejestru zabytków jest prawidłowy i zgodny z przepisami ustawy z dnia 15.02.1962 r. - o ochronie dóbr kultury tj. (Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150 ze zm.) obowiązującej w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Brak wspomnianych wyżej dokumentów w aktach sprawy jest naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpatrując sprawę organ powinien uzupełnić akta o brakujące dokumenty i uwzględnić ich treść przy wydawaniu orzeczenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c, art. 152 i art. 200 ustawy z dnia 30.08.2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) orzekł jak w sentencji.