I SA 2109/03
WyrokWSA w Warszawie2004-12-06
Skład orzekający: Sędzia NSA Anna Lech, WSA Monika Nowicka, Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, stanowiącej zespół pałacowo-parkowy, może naruszyć walory zabytkowe i cele ochrony dóbr kultury, nawet jeśli skarżący twierdzi, że nie wpłynie to negatywnie na warunki ochrony?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, stanowiącej zespół pałacowo-parkowy, może naruszyć jej walory zabytkowe i cele ochrony dóbr kultury. Zgodnie z przepisami, bez zezwolenia konserwatora zabytków nie wolno dokonywać żadnych zmian w zabytku, a proponowany podział stanowi taką zmianę, która może doprowadzić do dezintegracji zespołu i rozbicia jego struktury funkcjonalno-przestrzennej.Stan faktyczny
Minister Kultury utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiającą zezwolenia na podział nieruchomości stanowiącej zespół pałacowo-parkowy wpisany do rejestru zabytków. Zarząd Powiatu we W., właściciel nieruchomości, wniósł skargę, argumentując, że podział jest konieczny do wyodrębnienia lokali dla najemców i nie naruszy walorów zabytkowych ani warunków ochrony. Sąd administracyjny rozpoznał sprawę po reformie sądownictwa administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Monika Nowicka Asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi Zarządu Powiatu we W. na decyzję Ministra Kultury z dnia [...] lipca 2003 r. nr [....] w przedmiocie podziału nieruchomości oddala skargę
I SA 2109/03
Uzasadnienie
Minister Kultury zaskarżoną decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia [....] maja 2003 r. nr [...] niezezwalającą na dokonanie na terenie zespołu pałacowo-parkowego w L., wpisanego do rejestru zabytków pod numerem [....] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] lipca 1984 r. podziału aktualnych działek geodezyjnych nr [....] w L. przy ul. [....] w zakresie wydzielenia z nich odrębnych działek: nr [...] – budynki mieszkalne d. oficyny pałacowe, nr [...] - fragment budynku mieszkalnego d. oficyny pałacowej ze służebnością głównej drogi dojazdowej przez park do ww budynków. W uzasadnieniu decyzji został przedstawiony następujący stan faktyczny sprawy:
Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w T. z dnia [....] maja 2003 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Starostwa Powiatowego we W. odmówiono wydania decyzji zezwalającej na dokonanie podziału aktualnych działek geodezyjnych nr [...] na terenie zespołu pałacowo-parkowego w L. przy ul. [....]. Przedmiotowy zespół pałacowo -parkowy wpisany został do rejestru zabytków pod numerem [....] decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] lipca 1984 r. i na podstawie tej decyzji podlega ochronie prawnej na mocy art. 4 pkt 1 ustawy o ochronie dóbr kultury. Proponowany podział zdaniem organu naruszy zachowane walory zabytkowe historycznego założenia, bowiem zaniknie integralność zabytku w jego historycznych granicach, a co za tym idzie nastąpi całkowite zatarcie pierwotnego układu parcelacyjnego, który jest niezwykle ważnym świadectwem swojej epoki.
Wydzielenie odrębnych działek przeznaczonych do sprzedaży różnym użytkownikom , z terenu nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków jest działaniem mogącym naruszyć ustawowe cele ochrony dóbr kultury, bowiem stwarza możliwość pogorszenia warunków ochrony tej nieruchomości.
Od powyższej decyzji odwołał się Zarząd Powiatu we W. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że nieruchomość stanowiąca zespół pałacowo-parkowy w L. jest własnością Powiatu [...]. Na nieruchomości tej znajdują się budynki mieszkalne, w których są lokale będące przedmiotem najmu. Najemcy lokali wystąpili o ich nabycie. Zgodnie z ustawą z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali ( Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 903), przy wyodrębnieniu własności lokali właścicielowi lokalu przysługuje udział w nieruchomości wspólnej jako prawo związane z własnością tego lokalu (art. 3 ust. 1 ). Chcąc zrealizować wnioski najemców konieczne jest zgodnie z art. 95 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) wydzielenie działek niezbędnych do korzystania z budynków. Podział ma zapewnić prawidłowe, zgodne z przepisami prawa budowlanego użytkowanie wydzielonej nieruchomości.
Zdaniem odwołującego się, nie można zgodzić się z twierdzeniem organu, że proponowany podział naruszy zachowane walory zabytkowe historycznego założenia, bowiem zaniknie integralność zabytku w jego historycznych granicach. Również samo wydzielenie odrębnych działek nie wpłynie na pogorszenie, warunków ochrony tej nieruchomości.
Minister Kultury stwierdził, że
zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) podział nieruchomości jest dopuszczalny, jeżeli jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego oraz przepisami szczególnymi. W odniesieniu do nieruchomości wpisanych do rejestru zabytków, przepisami szczególnymi są przepisy ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury ( Dz. U. z 1999 r. , Nr 98, poz. 1150 ze zm.) Nie można przyjąć, iż podział nieruchomości oznaczonej jako działka nr [....] w zakresie wydzielenia z niej osobnych działek o nr [....], a więc prawny podział tej nieruchomości ma charakter czysto abstrakcyjny, bez fizycznego oznaczenia granic powstałych w wyniku podziału nowych, odrębnych nieruchomości.
Zarząd Powiatu we W. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na powyższą decyzję Ministra Kultury, zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150 ze zm.) poprzez ich niewłaściwą interpretację oraz przepisu art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, polegającym na uchybieniu zasadzie ochrony prawnej własności, które miały wpływ na wynik sprawy.
W odpowiedzi na skargę Minister Kultury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego - podlegała - w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ).
Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art.1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 ) i art. 3§ 1 i § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem.
Zarzuty podniesione przez stronę skarżącą są chybione i nie mogą skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków we W. z dnia [...] lipca1984 r. nr [...] zespół pałacowo-parkowy w L., pochodzący z początku [...] w z racji posiadanych historycznych walorów przestrzenno-architektoniczno-krajobrazowych został wpisany do rejestru zabytków. W wyniku powyższej decyzji podlega on ochronie prawnej ( art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie dóbr kultury). Zgodnie z art. 27 ust. 1 cytowanej ustawy " bez zezwolenia właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków nie wolno zabytków przerabiać, odnawiać, rekonstruować, konserwować, zabudowywać, odbudowywać, zdobić, uzupełniać, rozkopywać, ani dokonywać żadnych innych zmian." Niewątpliwie do takich zmian należy proponowany przez Zarząd Powiatu we W. podział nieruchomości – działki nr [...] i nr [...].
Ponadto należy zauważyć, że na podstawie dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy można stwierdzić, iż w skład zespołu pałacowo- parkowego objętego ochroną konserwatorską wchodzi pałac, oficyna i park posiadający zachowany czytelny układ kompozycyjny. Stosownie do art. 3 ustawy o ochronie dóbr kultury, celem ochrony dóbr kultury m. in. jest ich zachowanie, należyte utrzymanie, zabezpieczenie przed zniszczeniem, uszkodzeniem, dewastacją, na zapewnieniu im trwałego zachowania. Wydzielenie odrębnych działek z działki nr [....]stanowiącej zespół pałacowo- parkowy naruszyłby niewątpliwie walory zabytkowe całego założenia, czym doprowadzono by do dezintegracji zespołu, rozbicia istniejącej struktury funkcjonalno-przestrzennej.
Twierdzenie skarżącego, iż samo wydzielenie odrębnych działek nie wpłynie na pogorszenie warunków ochrony przedmiotowej nieruchomości oraz nie naruszy ustawowych celów ochrony kultury nie znajduje oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym. Również zarzut, że z uprawnień wynikających z art. 27 ust. 1 ustawy o ochronie dóbr kultury, nie można czynić prawa do decydowania o wyrażeniu zgody bądź jej odmowie a generalna zasada ochrony zabytków nie może być interpretowana w kategoriach zakazu dokonywania jakichkolwiek zmian w przedmiocie ochrony nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy zauważyć, iż zadaniem organu konserwatorskiego jest dbałość o dobro kultury, w tym przypadku jest założenie pałacowo-parkowe w L. Sąd podzielił pogląd organu, że podział nieruchomości poddanej ochronie przewidzianej w ustawie jest działaniem mogącym naruszyć ustawowe cele ochrony dóbr kultury.
Z powyższych względów należy uznać, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło