I SA 2112/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca spr. Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Daniela Kozłowska Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2004 r. sprawy ze skargi S. K. i F. B. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego dotyczącego wywłaszczenia nieruchomości położonej w N. 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] marca 2001 r. numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, 2) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz skarżących kwoty po 30 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1954 roku numer [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. w części dotyczącej wywłaszczenia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w N. i oznaczonej jako działki numerami [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, [...] o powierzchni [....] metrów kwadratowych i [...] o powierzchni [...] metry kwadratowe, które to nieruchomości były objęte wykazem hipotecznym numer [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że w dniu 9 lutego 1951 roku w gmachu Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w N. odbyło się spotkanie z właścicielami gruntów prywatnych przeznaczonych pod budowę kombinatu obuwniczo-skórzanego w N. W trakcie spotkania właścicielom gruntów przedstawiono trzy propozycje dotyczące uzyskania gruntów niezbędnych pod budowę kombinatu obuwniczo-skórzanego, to jest zamianę gruntów, wykup gruntów i przymusowe wywłaszczenie. W dniu 19 lutego 1951 roku do Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w N. wpłynął wykaz właścicieli gruntów przeznaczonych do wywłaszczenia w związku z budową kombinatu obuwniczo-skórzanego w N. W wykazie nieruchomości umieszczono także nieruchomości objęte wykazem hipotecznym numer [...], w którym jako współwłaściciele wymienione zostały następujące osoby: M. C. w 2/5 częściach, S. D. w 18/20 częściach, W. M. w 9/120 częściach, K. D. w 9/120 częściach. H. D. w 9/120 częściach, F. D. w 9/120 częściach, R. D. w 9/120 częściach. W wykazie nieruchomości wskazano, że wymienione wyżej działki gruntu znajdują się w posiadaniu K. K. i M. C. Orzeczeniem administracyjnym z [...] kwietnia 1954 roku numer L.dz. [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., działając w oparciu o przepisy dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz. U. 4/52, poz.31), orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Skarbu Państwa na cele [...] Zakładów [...] w [...] Przedsiębiorstwa Państwowego w N., szeregu nieruchomości, w tym także nieruchomości położonej w N. składającej się z działek gruntu oznaczonych numerami [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych, [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych i [...] o powierzchni [...] metry kwadratowe, która to nieruchomość objęta była wykazem hipotecznym numer [...]. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 1969 roku Państwowe Biuro Notarialne w N. odmówiło, na podstawie orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1954 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., wpisu w księdze wieczystej Kw. [...] [...] Zakładów Przemysłu [...] "P." w N., jako właściciela działek położonych w N. i oznaczonych numerami [...], [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 1992 roku wydanym w sprawie sygnatura akt [...] Sąd Rejonowy w N. oddalił wniosek [...] zakładów Przemysłu [...] "P." w N. o nabycie przez zasiedzenie własności nieruchomości położonej w N. i oznaczonej jako działki numer [...], [...] i [...]. W dniu 8 października 1992 roku F. B. i S. K. wystąpiły z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1954 roku numer L.dz. [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Decyzją z dnia [...] maja 1993 roku numer [...] Wojewoda Nowosądecki odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1954 roku numer L.dz. [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Decyzją z dnia [...] stycznia 1999 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję z [...] maja 1993 roku numer [...] Wojewody Nowosądeckiego i umorzył postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia [...] marca 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] kwietnia 1954 roku numer L.dz. [...] Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. Decyzją z dnia [...] czerwca 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] marca 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Na decyzję z dnia [...] czerwca 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosły S. K. i F. B. Skarżące domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosły, że brak jest podstaw do twierdzenia, iż jako współwłaścicielki wywłaszczonej nieruchomości brały udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącym wywłaszczenia nieruchomość, oraz wskazały na naruszenie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 roku o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych ( Dz. U. 4/52, poz.31) przez zaniechanie mediacji w celu dobrowolnej sprzedaży działek i nie wskazaniu działek zamiennych. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze ogólnym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153. poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sadów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Stosownie do treści art.157 § 2 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej może zostać wszczęte na żądanie strony bądź z urzędu. Poza sporem pozostaje okoliczność, że postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, w którym organ administracji publicznej poddaje kontroli ostateczną decyzję pod kątem ustalenia, czy w sprawie wystąpiły przesłanki, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a., a następnie bada czy nie zachodzi którakolwiek z przesłanek negatywnych określonych w art.156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu nadzorczym organ administracji publicznej ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art.156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy co do jej istoty. Tak jak w postępowaniu zwykłym, tak i w postępowaniu nadzorczym mają prawo brać udział wszystkie osoby i podmioty, którym przysługuje przymiot strony w rozumieniu art.28 k.p.a. Z wymienionym wyżej prawem do udziału w postępowaniu administracyjnym wiąże się obowiązek organu administracji publicznej do zawiadomienia o toczącym się postępowaniu wszystkich stron tegoż postępowania. Istotne więc jest ustalenie kręgu osób i podmiotów, które w sprawie o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z 17 kwietnia 1954 roku Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w K., winny brać udział. Z akt sprawy wynika, że w postępowaniu nadzorczym udział brały S. K. i F. B. Natomiast w aktach sprawy znajduje się wykaz z 19 lutego 1951 roku, właścicieli gruntów przeznaczonych do wywłaszczenia. Z jego treści wynika, że co najmniej do dwóch nieruchomości objętych wykazem hipotecznym numer [...] współwłasność przysługiwała M. C., S. D., W. M., K. D., H. D., F. D., S. D., R. D. Znajdujące się w aktach sprawy zaświadczenie z 17 września 1993 roku Sądu Rejonowego w N. V Wydział Ksiąg Wieczystych określa stan prawny nieruchomości na dzień wystawienia zaświadczenia, a istotnym byłoby także ustalenie stanu prawnego nieruchomości na datę wydania orzeczenia administracyjnego z 17 kwietnia 1954 roku, a także ustalenie ewentualnych przejść w zakresie udziałów we współwłasności nieruchomości objętej treścią wykazu hipotecznego numer [...]. Wreszcie w aktach sprawy brak jest ustaleń z jakich przyczyn w sprawie nie brała udziału M. C., wymieniona w zaświadczeniu Sądu Rejonowego w N., jako jedna ze współwłaścicielek wywłaszczonej nieruchomości. Następnie z pisma z 15 stycznia 2001 roku Starosty N. wynika, jaki jest aktualny stan prawny wywłaszczonej nieruchomości i jakie osoby bądź podmioty posiadają tytuł prawny do tej nieruchomości. Ponadto należy podkreślić, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentacyjny nie daje odpowiedzi na pytanie, z jakich przyczyn organ administracji publicznej dysponował jedynie "...szczątkowymi archiwalnymi aktami sprawy". Z akt sprawy nie wynika aby w celu odnalezienia akt postępowania wywłaszczeniowego były podjęte określone przez przepisy prawa czynności. Okoliczność ta świadczy o naruszeniu przepisów art.7 k.p.a., art.77 k.p.a. i art.80 k.p.a. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest podjęcie wszelkich możliwych działań w celu zgromadzenia materiału dokumentacyjnego umożliwiającego jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego zgodnego z rzeczywistością oraz dokonanie wszechstronnej oceny tegoż materiału dokumentacyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1b i c, art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271) oraz na podstawie art. 55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995 roku o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. 74, poz.368 ze zmianami) w związku z art.97 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.