I SA 2170/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 kwietnia 2005 r. sprawy ze skarg D. A, A. P. H. Z. i Z. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2003 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz D. A. A. P, H. Z. i Z. Z. kwoty po 100 (sto) złotych dla każdego z nich tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2170/03 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast po rozpatrzeniu wniosku D. A, H. Z., A. P. i Z. Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej swoją decyzją z dnia [...].05.2003 r. nr [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].11.1991 r. wydanej w przedmiocie uwłaszczenia Centrali [...] [...] "[...]" Sp. z o.o. w W. – w części objętej Hip. Nr [...] (działki rozliczeniowe nr [...] i nr [...] o łącznej pow. [...] m2 położone w W. przy ul. [...] pomiędzy ulicami [...] i [...]) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] maja 2003 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzją z dnia [...].05.2003 r. nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...].11.1991 r. wydanej w przedmiocie uwłaszczenia centrali [...] [...] "[...]" Sp. z o.o. w W. – w części objętej Hip. Nr [...] (działki nr [...] i nr [...] o łącznej pow.[...] m2 położone w W. przy ul. [...] pomiędzy ulicami [...] i [...]). W dniu [...].06.2003 r. D. A., H. Z., A. P. i Z. Z. zwrócili się do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 Kpa. Rozpatrując ponownie sprawę organ stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany decyzji z dnia [...].05.2003 r., gdyż zgodnie z art. 156 § 1 Kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która: wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości, wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, została skierowana do osoby nie będącej stroną w sprawie, była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą, zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa. Organ podkreślił, że stwierdzenie nieważności decyzji, w oparciu o którą została wydana decyzja w innej sprawie stanowi podstawę wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 8 Kpa), nie uzasadnia natomiast stwierdzenia nieważności tej drugiej decyzji. Organ powołał się na pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 1996 r. (III ARN 21/96) i wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29.05. 2002 r. sygn. akt I SA 1838/01. Zdaniem organu, w dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej tj. w dniu [...].11.1991 r. w obiegu prawnym pozostawało orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w m. W. z dnia [...].12.1962 r. odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do nieruchomości objętej Hip. Nr [...], natomiast decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].03.2000 r. nr [...] nastąpiło stwierdzenie nieważności tego orzeczenia ze skutkiem ex tunc. W sytuacji, gdy stwierdzono nieważność orzeczenia z dnia [...].12.1962 r. zaistniała, w odniesieniu do decyzji uwłaszczeniowej, sytuacja o której mowa w art. 145 § 1 pkt 8 Kpa, bowiem decyzja uwłaszczeniowa została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona, co stanowi przesłankę do wznowienia postępowania, a nie przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji. Na powyższą decyzje skargę w terminie do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli D. A., A. P., H. Z. i Z. Z. Zarzucili decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 156 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a., poprzez wadliwą ocenę prawną konsekwencji decyzji z dnia [...] marca 2000 r. o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w m. W. z dnia [...] grudnia 1962 r. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ja poprzedzającej. Powołali się na pogląd wyrażony w uchwale pięciu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 listopada 1998 r. w sprawie OPK 4/98 wskazali, że decyzja nie odpowiada żądaniom wniosku z dnia [...] stycznia 2003 r., bowiem wniosek ten nie dotyczył stwierdzenia nieważności decyzji lecz stwierdzenia, że decyzja z [...] listopada 1991 r. został wydana z naruszeniem prawa. Skarżący podnieśli, że wskazanie w uzasadnieniu decyzji orzeczeń Sądu Najwyższego i Naczelnego Sadu Administracyjnego nie może zastępować uzasadnienia decyzji, a materiał dowodowy sprawy wymaga samodzielnej oceny organu administracji, a w szczególności wykazania dlaczego zdaniem organu w tym konkretnym stanie faktycznym można zastosować poglądy tych sądów wyrażone w sprawach rozstrzygniętych w oparciu o inne stany faktyczne. W odpowiedzi na skargę organ przywołał argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie Który z mocy art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) stał się właściwy do rozpoznania niniejszej sprawy, zważył co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sady administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która dokonywana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga zasługuje na uwzględnienie zarówno w znacznej części z przyczyn podniesionych przez skarżących jak również z przyczyn nie wskazanych w skardze. Stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że oceniając zaskarżoną decyzję pod względem jej zgodności z prawem Sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Postępowanie przeprowadzone przez Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w następstwie złożenia przez skarżących wniosku o stwierdzenie, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. została wydana z naruszeniem prawa, nie może być uznane za prawidłowe. Organ wskazał, że skarżący są spadkobiercami byłych właścicieli nieruchomości stanowiącą dawną działkę hipoteczną nr [...] (obecnie działki nr [...] i [...]) w W.. Przedmiotowa nieruchomość była objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Właściciele nieruchomości złożyli wniosek o przyznanie własności czasowej, a orzeczeniem z dnia [...] grudnia 1962 r. Prezydium rady Narodowej W. odmówiono im przyznania tego prawa. Jednakże w aktach sprawy brak jest zarówno wniosku byłych właścicieli jak również orzeczenia z 1962 r., a także zaświadczenia z księgi wieczystej odnośnie tytułu własności nieruchomości. Z akt postępowania administracyjnego nie wynika, czy orzeczenie z 1962 r. odnosiło się do budynków, a jeżeli odnosiło się to w jaki sposób. Co prawda z uzasadnienia decyzji z dnia [...] marca 2000 r. Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzającej nieważność orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej m. W. z dnia [...] grudnia 1962 r. wynika, że na nieruchomości znajdował się budynek stary, trzypiętrowy, który był spalony, front przeznaczony do rozbiórki, z możliwością odbudowy oficyn. Jednakże z akt sprawy nie wynika jaki był los tego budynku, czy został odbudowany i w jakim zakresie. Jest to o tyle istotne, gdyż mocą dekretu z 26 października 1945 r. wszelkie grunty na obszarze m. st. Warszawy przeszły na własność gminy m. st. Warszawy. Z kolei zgodnie z treścią art. 5 dekretu budynki oraz inne przedmioty znajdujące się na gruntach pozostały własnością dotychczasowego właściciela. Wobec stwierdzenia nieważności orzeczenia o ustanowieniu prawa własności czasowej budynek pozostawał własnością właściciela. W tej sytuacji organ winien rozważyć (na co słusznie wskazuje skarżący), czy na skutek wydania decyzji z [...] listopada 1991 r., w tym sprzedaży budynków na rzecz spółki "[...]" nie doszło do rozporządzenia cudzą rzeczą. Jednakże ocena tego zagadnienia będzie możliwa dopiero po wyjaśnieniu kwestii budynku i jego losów w dacie wejścia w życie dekretu oraz w dacie wydania powyższych decyzji. Podnieść także należy, że organy nie odniosły się do skutków stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia [...] grudnia 1962 r. i nie omówiły ich w uzasadnieniach decyzji. Wobec stwierdzenia nieważności tego orzeczenia pozostał do rozpoznania wniosek dekretowy byłych właścicieli do gruntu nieruchomości w. Odnośnie podniesionej przez organ kwestii przesłanki wznowienia postępowania stwierdzić należy, że mają rację skarżący, że wznowienie postępowania nie ma w niniejszej sprawie zastosowania. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 8 kpa wznawia się postępowanie w sprawie zakończonej decyzja ostateczną, gdy decyzja ta została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. Kwestionowana decyzja nr [...] Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1991 r. o stwierdzeniu nabycia przez Centralę [...] [...] "[...]" Spółkę z o.o. prawa użytkowania wieczystego i odpłatnego nabycia prawa własności budynków została wydana na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 1988 r. Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicy W. o przekazanie nieruchomości w zarząd tej spółce. Decyzja o zarządzie pozostaje w obrocie prawnym i ta decyzja dała podstawę do wydania decyzji uwłaszczeniowej. Mają rację skarżący, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji sprowadza się głównie do przytoczenia orzeczeń Sadu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, a nie zawiera oceny materiału dowodowego w tym skutków wielu decyzji administracyjnych dotyczących przedmiotowej nieruchomości w kontekście zgłoszonego wniosku skarżących o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Uzasadnienie przez to narusza wymogi art. 107 § 3 kpa. Organ również nie zebrał całości niezbędnych dokumentów (o czym była mowa już powyżej) przez co naruszył zasady określone w przepisie art. 77 kpa. Odnosząc się do zarzutu skarżących, że rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie nie zapadło w kierunku wyznaczonym treścią wniosku z dnia 8 stycznia 2003 r. wskazać należy, że jak wynika z art. 156 § 2 kpa ustalenie czy dana decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu tego przepisu, może nastąpić jedynie w toku postępowania o stwierdzenie jej nieważności z przyczyn wskazanych w art. 156 § 1 kpa. W pierwszej kolejności organ ma bowiem obowiązek ustalić czy decyzja nie jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 kpa. Jeżeli stwierdzi istnienie takiej wady, a jednocześnie stwierdzi, że decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne w rozumieniu art. 156 § 2 in fine to wówczas orzeka o stwierdzeniu wydanej decyzji z naruszeniem prawa (art. 158 § 2 kpa). Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 7, 8, 77 § 1, 107 § 3 kpa, a stopień i charakter naruszeń uzasadniają uchylenie decyzji obydwu instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa. Rozstrzygnięcia z punktów 2 i 3 wyroku uzasadnione są treścią art. 152 i 200 ppsa.