I SA 2171/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Lech Sędziowie WSA Daniela Kozłowska(spr.) WSA Monika Nowicka Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2004 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. I SA 2171/02 Uzasadnienie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. decyzją z dnia [...] listopada 1951 r. wywłaszczyło dwie nieruchomości położone w P., oznaczone jako działki nr [...] o pow. 778 m2 i [...] o pow. 784 m2, których właścicielami byli W. i Z. L.. Wywłaszczenie nastąpiło na rzecz C. w P.. Podstawę wywłaszczenia stanowił dekret z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. Nr 27, poz. 197 ze zm.). Obecnie działki te oznaczone są nr [...] i [...] i stanowią własność Skarbu Państwa, zaś ich użytkownikiem wieczystym jest wymienione Biuro. Z. L.i w dniu 10 grudnia 1993 r. wystąpił do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] listopada 1951 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] marca 1997 r. odmówił stwierdzenia nieważności tej decyzji i utrzymującej ją w mocy decyzji Odwoławczej Komisji Wywłaszczeniowej przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w P. z listopada 1952 r. Prezes UMiRM wskazał m.in., że brak orzeczenia o odszkodowaniu za wywłaszczoną nieruchomość nie stanowi podstawy stwierdzenia nieważności, bowiem dekret nie przewidywał jednoczesnego orzekania o odszkodowaniu, które ustalane było na wniosek wywłaszczonego. Takiego wniosku Z. i W. L. nie złożyli. Przyznanie nieruchomości zamiennej zgłoszone w odwołaniu od decyzji wywłaszczeniowej nie było możliwe, gdyż wywłaszczone nieruchomości nie spełniały warunków z art. 30 ust. 1 dekretu, tzn. nie były gospodarstwem rolnym, ani ogrodniczym, warsztatem rzemieślniczym, czy jedyną działką z domem lub przeznaczoną pod budowę domu. Z. L. zaskarżył tę decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który postanowieniem z dnia 22 sierpnia 1997 r., sygn. IV SA 717/97, umorzył postępowanie sądowe w związku z cofnięciem skargi. Z. L. w dniu 18 sierpnia 1997 r. złożył do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. podając, że zaistniały nowe okoliczności - posiada wniosek o odszkodowanie i w dniu 20 listopada 1951 r. nie miał żadnego gruntu, który nabył dopiero w 1960 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] września 1997 r. stwierdził uchybienie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. Uzasadniając to stanowisko organ wskazał, że strona była pouczona o możliwości zwrócenia się o ponowne rozpoznanie sprawy. Wniosek taki wpłynął 18 sierpnia 1997 r., a więc z uchybieniem terminu, który upłynął 7 kwietnia 1997 r. Nie złożono wniosku o przywrócenie terminu. W dniu 16 października 1997 r. Z. L. wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podając, że zrozumiał pouczenie zawarte w decyzji z dnia [...] marca 1997 r. jako dające mu prawo wyboru co do środka zaskarżenia: wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy albo skarga do NSA. Dopiero z odpowiedzi na skargę wynikało, że najpierw powinien być złożony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, dlatego cofnął skargę i wystąpił o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sytuacji uchybienie terminu nastąpiło z powodu błędnego pouczenia i bez winy skarżącego. Termin z art. 58 § 2 został zachowany, gdyż należy go liczyć od daty wyjaśnienia błędu. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] grudnia 1997 r. odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy uznając, że nie zachodzą przesłanki z art. 58 § 1 k.p.a. Wnioskiem z dnia 20 września 2001 r. Z. L. wystąpił do Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] marca 1997 r., ponieważ nie brał udziału w postępowaniu, a także wyszły na jaw nowe okoliczności (art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.). Odnalazł się wniosek o odszkodowanie z grudnia 1951 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z [...] grudnia 2001 r. odmówił wznowienia postępowania. Wnioskodawca brał udział w postępowaniu nadzorczym. Decyzja z dnia [...] marca 1997 r. została skarżącemu doręczona w dniu 24 marca 1997 r., a więc upłynął termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Powołane okoliczności (żądanie wypłaty odszkodowania, nieposiadanie innych nieruchomości) dotyczą faktów, co do których skarżący miał wiedzę znacznie wcześniej niż w sierpniu 2001 r., jako ich uczestnik. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosi ponownie okoliczności przedstawione wcześniej w żądaniu wznowienia postępowania i dodaje, że o wznowienie wystąpił w terminie, bowiem dowody odnaleziono dopiero w miesiącach sierpień i wrzesień 2001 r. w czasie remontu domu. Decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., [...], Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. stwierdzając, że stosownie do art. 147 k.p.a. wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wszczyna się na wniosek strony złożony w terminie miesiąca od dnia, kiedy strona dowiedziała się o wydaniu decyzji. Skarżący brał udział w postępowaniu nadzorczym i wiedział o faktach, które wskazuje jako nowe dowody. Podanie o wznowienie zostało zatem wniesione z uchybieniem miesięcznego terminu do jego wniesienia. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. L. podnosi okoliczności wskazywane już wcześniej w żądaniu wznowienia postępowania i wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Odpowiadając na skargę Prezes UMiRM wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, o czym stanowi art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która ma na celu usuwanie następstw kwalifikowanych wad postępowania administracyjnego, wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1 k.p.a. W postępowaniu administracyjnym obowiązuje ogólna zasada trwałości decyzji, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Zgodnie z nią przypadki zmiany lub uchylenia ostatecznej decyzji muszą wynikać wprost z treści przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub z przepisów szczególnych. Zmiana lub uchylenie decyzji ostatecznej mają charakter wyjątkowy, a przepisy stanowiące podstawę do wzruszenia takiej decyzji powinny być interpretowane ściśle. Wydanie decyzji odmawiającej wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.) jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Natomiast ustalenie podstaw wznowienia postępowania może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowieniowego, o czym stanowi art. 149 § 2 k.p.a. Decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast opierają się na ustaleniu, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją tego organu z dnia [...] marca 1997 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczeń o wywłaszczeniu. Te ustalenia Sąd podzielił, gdyż wskazane jako podstawa wznowienia nowe okoliczności faktyczne i dowody były znane skarżącemu jako ich uczestnikowi i dlatego nie można uznać, że o zdarzeniach tych powziął wiadomość dopiero w sierpniu 2001 r. Skarżący ponadto brał udział w postępowaniu zakończonym tą decyzją, która została skarżącemu doręczona w dniu 24 marca 1997 r. Dlatego jako prawidłowe należy ocenić decyzje odmawiające wznowienia postępowania wydane w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. Na marginesie niniejszych rozważań Sąd zauważa, że nawet w razie przyjęcia, iż nowy dowód w postaci wniosku o odszkodowanie został odnaleziony dopiero w sierpniu 2001 r., to nie miałoby to znaczenia dla bytu prawnego decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu, gdyż ta o odszkodowaniu nie orzekała. Skoro skarżący posiada dowód w postaci wniosku o wypłatę odszkodowania może wystąpić do właściwych organów o podjęcie stosownych działań w przedmiocie jego rozpatrzenia. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).