I SA 2182/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Anna Łukaszewska-Macioch (spr.) Sędziowie NSA Cezary Pryca WSA Krystyna Kleiber Protokolant Nina Beczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. O. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z/s w R. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego A. O. kwotę 10,- (dziesięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Komendant Główny Policji decyzją Nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., po rozpatrzeniu odwołania A. O. od decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w O. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] przyznającej pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ przedstawił następujący stan faktyczny sprawy: A. O. pełni służbę w Policji od dnia [..] października 1985r.; w służbie stałej od [...] października 1988 r. Na podstawie decyzji nr z Komendanta Rejonowego Policji w O. dnia [...] grudnia 1991 r. przydzielono zainteresowanemu jako osobie samotnej lokal mieszkalny w L., przy ul. [...] składający się z jednego pokoju i kuchni o łącznej powierzchni [...] m2, w tym powierzchni mieszkalnej [...] m2. W dniu [...] maja 2003 r. A. O. złożył wniosek o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego. Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003 r. Komendant Miejski Policji w O. przyznał pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego w kwocie [....] zł uwzględniając przy określeniu wysokości świadczenia: żonę A. O. oraz dzieci - D., P. i K. O. Komendant Wojewódzki Policji w R. decyzją z dnia [.....] lipca 2003 r. nr [....], na podstawie art. 157 § 2 kpa, stwierdził z urzędu nieważność decyzji Komendanta Miejskiego Policji w O. z dnia [....] maja 2003 r. nr [...] wskazując w uzasadnieniu, że decyzja ta w rażący sposób narusza art. 94 ust. 1 ustawy o Policji. Od decyzji tej A. O. złożył odwołanie do Komendanta Głównego Policji podnosząc, że zajmowany przez niego lokal mieszkalny jest niezgodny z przysługującymi normami zaludnienia. Z tego względu przysługuje mu prawo do lokalu mieszkalnego, a tym samym jest uprawniony do otrzymania pomocy finansowej. Sygn. akt I SA 2182/03 Rozpoznając odwołanie Komendant Główny Policji zważył, że zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (Dz. U. z 2002 r. Nr 7, poz. 58) pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość przysługuje policjantowi, który nie otrzymał lokalu na podstawie decyzji administracyjnej o przydziale. W sprawie jest bezspornym, że na podstawie decyzji nr [....] z Komendanta Rejonowego Policji w O. dnia [...] grudnia 1991 r. A. O. otrzymał przydział lokalu mieszkalnego w L, przy ul. [....], o powierzchni mieszkalnej [...] m2. Jako osoba samotna posiadał uprawnienia do lokalu o powierzchni od [...] m2 zgodnie z § 4 obowiązującego wówczas zarządzenia nr 49 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 10 maja 1991 r. Dz. Urz. MSW Nr 2, poz.47). Skoro zainteresowany otrzymał przydział lokalu na podstawie decyzji administracyjnej, brak było podstaw do przyznania pomocy finansowej. Oznacza to, że decyzja Komendanta Miejskiego Policji w O. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2003 r., A. O. złożył skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący podniósł, że nie jest spełniony w jego przypadku przepis art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z odrębnych przepisów. Zgodnie z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1469) norma zaludnienia przysługująca policjantowi wynosi od 7 do 10 m2 powierzchni mieszkalnej lokalu. Zastępczą formą realizacji prawa policjanta do lokalu mieszkalnego jest zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Przydzielony w 1991 r. lokal mieszkalny nie spełnia tych norm. Pięcioosobowa rodzina skarżącego zamieszkuje w lokalu, w którym powierzchnia mieszkalna wynosi [....] m2. W zaskarżonej decyzji podano, że skarżący nie ubiegał się o poprawę Sygn. akt I SA 2182/03 warunków mieszkaniowych, co nie jest prawdą, gdyż od 1994 roku skarżący wielokrotnie zgłaszał potrzebę poprawy warunków mieszkaniowych swoim przełożonym w trakcie odbywanych rozmów. W O., gdzie skarżący pełni służbę, dwa bloki mieszkalne będące w dyspozycji Policji zostały w 1993 roku oddane Miastu O. i od tego czasu nie było żadnego mieszkania do przydziału. Skarżący proponował inne rozwiązanie, mianowicie powiększenie powierzchni zajmowanego lokalu przez dołączenie pustego wówczas (w latach 2002 – 2003) pomieszczenia służbowego, jednak nie uzyskał na to zgody. W tych warunkach uzasadnione było wykorzystanie zastępczej formy realizacji prawa do lokalu o powierzchni uwzględniającej liczbę członków rodziny, tj. otrzymania pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego. Komendant Miejski Policji w O. znając sytuację skarżącego przyznał taką pomoc. Wybudowanie domu pozwoli zwolnić dotychczas zajmowane mieszkanie, które będzie można wykorzystać na potrzeby mieszkaniowe innego policjanta. W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ nie kwestionuje, że skarżący posiada prawo do uzyskania mieszkania zgodnego z przysługującymi mu normami zaludnienia, na co wskazuje przepis z § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 października 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów, zgodnie z którym lokal mieszkalny przydziela się policjantowi na jego wniosek przy wystąpieniu łącznie następujących przesłanek: braku mieszkania albo konieczności poprawy dotychczasowych warunków mieszkaniowych z uwzględnieniem czasu oczekiwania na przydział lokalu mieszkalnego oraz kwalifikacji zawodowych, przydatności do służby oraz okresu służby w jednostkach organizacyjnych podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych. Wniosku o przydział takiego mieszkania skarżący jednak nie złożył. W tym stanie faktycznym organ utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji o przyznaniu pomocy finansowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sygn. akt I SA 2182/03 Stosownie do art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1296) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana z urzędu w ramach postępowania nadzwyczajnego, a mianowicie w postępowaniu o stwierdzenie, na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, nieważności decyzji przyznającej skarżącemu pomoc finansową na budowę domu jednorodzinnego. Podkreślić należy, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. z powodu rażącego naruszenia prawa jest wykazanie przez organ nadzoru, że kontrolowana decyzja dotknięta jest kwalifikowaną wadą polegającą na rażącej sprzeczności z prawem obowiązującym w dniu jej wydania. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowego za rażące naruszenie prawa uważa się sytuację, gdy treść decyzji pozostaje w rażącej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisów prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja ta nie może się ostać jako akt wydany przez organ praworządnego państwa (por. wyrok NSA z dnia 21.10.1992 r. V SA 86/92 ONSA 1993/1/23). W niniejszej sprawie stanowisko zajęte przez organy orzekające w przedmiocie nieważności decyzji Komendanta Miejskiego Policji w O. z dnia [....] maja 2003 r. nr [....] jest nietrafne. Przede wszystkim uwzględnić należy, iż zgodnie z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w Sygn. akt I SA 2182/03 miejscowości, w której pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem liczby członków rodziny oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z treści powołanego przepisu wynika, że prawo policjanta do lokalu mieszkalnego jest wyraźnie powiązane z potrzebą zapewnienia dyspozycyjności ze względu na charakter służby policjanta, czego gwarancją ma być prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której pełni służbę lub miejscowości pobliskiej, odpowiadającego przy tym przysługującej jemu oraz jego rodzinie powierzchni mieszkalnej. Prawo policjanta do lokalu jest realizowane przede wszystkim przez przydział lokalu, a jeżeli przydziału takiego nie dokonano, zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o Policji policjantowi w służbie stałej przysługuje pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej albo domu jednorodzinnego lub lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość. Jak wynika z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy skarżący otrzymał decyzję nr [...] Komendanta Rejonowego Policji w O. z dnia [...] grudnia 1991 r. o przydziale lokalu mieszkalnego. Przydział ten realizował prawo skarżącego do lokalu mieszkalnego w okolicznościach faktycznych istniejących w dniu wydania tej decyzji, bowiem lokal znajdował się w miejscowości pełnienia służby przez A. O. i zapewniał normę zaludnienia dla jednej osoby (skarżący był wówczas osobą samotną). Decyzja Komendanta Miejskiego Policji w O. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie domu jednorodzinnego została wydana w odmiennych okolicznościach faktycznych, gdy rodzina skarżącego składała się z pięciu osób. Stan taki powodował, że prawo skarżącego do lokalu mieszkalnego nie było w tych warunkach zrealizowane. Skoro stan faktyczny pozwalał na przydział skarżącemu lokalu mieszkalnego realizującego jego prawo do lokalu położonego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej oraz uwzględniającego przysługujące mu normy zaludnienia, to tym samym był on uprawniony do przyznania pomocy finansowej. Nie można było zatem twierdzić, że sam fakt otrzymania w 1991 roku lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji o przydziale wykluczał przyznanie skarżącemu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu odpowiadającego normom przysługującym jego pięcioosobowej rodzinie. Stanowisko takie pomija treść prawa policjanta do lokalu mieszkalnego, na Sygn. akt I SA 2182/03 którą składa się prawo do lokalu mieszkalnego odpowiadającego przysługującym normom zaludnienia, położonego w miejscowości, w której policjant pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej (art. 88 ust. 1 ustawy o Policji). W sytuacji niezaspokojenia potrzeby mieszkaniowej policjanta przez przydzielenie lokalu mieszkalnego zgodnego z treścią art. 88 ust. 1 ustawy o Policji, przysługuje mu pomoc finansowa na uzyskanie we własnym zakresie lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organy orzekające naruszyły przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa przez jego błędne zastosowanie spowodowane nieprawidłową oceną stanu prawnego – art. 94 ust. 1 w związku z art. 88 ust. 1 ustawy o Policji. Nie można było bowiem przyjąć, bez obrazy art. 88 ust. 1 ustawy o Policji określającego treść prawa policjanta do lokalu mieszkalnego, że w przepisie art. 94 ust. 1 tej ustawy chodzi o jakikolwiek przydział policjantowi lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji administracyjnej. Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Komendanta Wojewódzkiego Policji w R. z dnia [...] lipca 2003 r. nr [...] naruszyły zatem nie tylko przepis art. 156 § 1 pkt 2 kpa, ale także art. 16 kpa statuujący zasadę trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c oraz art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.