I SA 2186/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Monika Nowicka (spr.) Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2004 r. przy udziale Prokuratora Apelacyjnego w K. sprawy ze skarg Z. S. na decyzje Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] i z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. o numerach [...] i [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu. I SA 2186/02 UZASADNIENIE W skargach do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z. S. wnosiła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] i [...] utrzymujących w mocy decyzje Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. o numerach (odpowiednio) [...] i [...] o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy w G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nr [...] orzekającej o wywłaszczeniu nieruchomości położonej w G., oznaczonej jako działki nr [...] i [...] oraz ustalającej odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego niniejsze skargi stały się – z mocy przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) - przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Jak wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego decyzją Naczelnika Gminy G. z dnia [...] sierpnia 1982 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr 14, poz. 64 ze zm. ), orzeczono - z przeznaczeniem pod budowę [...] "[...]" - o wywłaszczeniu nieruchomości położonych we wsi G. w tym m. in. gruntu stanowiącego działkę nr [...], o powierzchni [...] m kw. oraz działkę nr [...], o powierzchni [...] m kw., będącymi własnością F. S. Decyzja ta obciążała ponadto Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych w K. jako wnioskodawcę do wypłaty uprawnionym osobom ustalonego odszkodowania, po potrąceniu kwot należnych Państwu i bankom państwowym, stosownie do przepisów art. 12 powołanej wyżej ustawy - w terminie trzech miesięcy od dnia prawomocności decyzji. W dniu [...] kwietnia 1995 r. zmarł F. S. a spadek po nim nabyli żona Z. S. oraz dzieci T. S. i C. W. (vide: postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] stycznia 2002 r. sygn. akt [...]). Wnioskiem z dnia [...] listopada 2001 r. Z. S. i T. S. wystąpili o stwierdzenie nieważności w/w decyzji wywłaszczeniowej wskazując jako podstawę żądania przepis art. 156 § 1 p 4 k.p.a. Twierdzili przy tym, że decyzja ta – odnośnie działki nr [...] – nie została skierowana do właściwej osoby bowiem w decyzji tej jest wymieniona osoba o nazwisku S., będąca synem W. i M., podczas gdy właścicielem wymienionej działki był F. S. syn W. i M. a ponadto podnieśli, że spadkodawca nigdy nie był informowany o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym, nie otrzymał decyzji orzekającej o wywłaszczeniu ani też żadnego odszkodowania za wywłaszczony grunt. Z materiału dokumentacyjnego wynika również, iż decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] maja 2002 r. odmówiono - w stosunku do działek o numerach [...] i [...] - stwierdzenia nieważności decyzji wywłaszczeniowej uznając, że jest ona zgodna z prawem, zaś realizacja decyzji tj. w tym wypadku wypłata odszkodowania nie podlega badaniu w trybie art. 156 kpa, zaś roszczenia o wypłatę odszkodowania - jako roszczenia majątkowe o charakterze cywilnoprawnym - mogą być dochodzone jedynie w postępowaniu sądowym. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że przedmiotowe działki wchodzą obecnie w skład nieruchomości stanowiącej własność Skarbu Państwa i oznaczonej jako działka nr [...], na której [...] [...] [...] w K. ma ustanowione prawo wieczystego użytkowania, ujawnione w księdze wieczystej KW nr [...] a na terenie tym funkcjonuje [...] pod nazwą "[...]". Ponieważ w momencie wydawania decyzji nie można było odnaleźć akt wywłaszczeniowych organ - dokonując ustaleń - oparł się na zapisie zawartym w rozdzielniku decyzji wywłaszczeniowej, w którym wpisano, cyt: "otrzymują wg rozdzielnika od str. 3 do 8-ej" co miało oznaczać, że do wszystkich stron postępowania wysłano przedmiotową decyzję. Ponadto uwzględniono również oświadczenie T. N., będącego Naczelnikiem Gminy G. w okresie wywłaszczenia, z którego to oświadczenia wynikało, że pierwsza decyzja orzekająca o wywłaszczeniu została uchylona a po uzupełnieniu braków została wydana nowa decyzja, która została doręczona wszystkim stronom postępowania za zwrotnym poświadczeniem odbioru. T. N. oświadczył też, że nie przypomina sobie faktu, aby od tej ostatniej decyzji wnoszone były odwołania. Pamiętał natomiast, iż wypłaty odszkodowań dokonywane były przez Bank [...] w G. Poza tym rozstrzygnięcie zostało oparte na oświadczeniu T. M. pełniącego w latach 1981-1992 funkcję Dyrektora [...] [...] w K., z którego to oświadczenia wynikało, że całość prac dotyczących robót przygotowawczych, dokumentacyjnych oraz realizacyjnych, jak również finansowanie i nadzorowanie inwestycji Zakładu Przeróbczego [...] "[...]" w G., prowadziła ówczesna służba Dyrekcji Okręgowych Dróg Publicznych w K. przy współpracy Urzędu Gminy w G. oraz zainteresowanego Wydziału Urzędu Wojewódzkiego i służby technicznej [...]. Oświadczający pamiętał przy tym, że odnośnie jednej działki były problemy z ustaleniem jej właściciela i w związku z tym należne za nią odszkodowanie zostało przekazane do depozytu, zaś pozostałym byłym właścicielom należności zostały wypłacone zgodnie z wyceną dokonaną przez biegłych. W dniu [...] kwietnia 2002 r. organ – działając na zasadzie przepisu art. 86 kpa - przeprowadził rozprawę administracyjną na której wnioskodawcy podtrzymali swoje stanowisko i zażądali wypłaty odszkodowania. Rozpatrując sprawę w toku instancji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy obie decyzje Wojewody [...] stwierdzając, że decyzja administracyjna korzysta z domniemania legalności do czasu przeprowadzenia dowodu przeciwnego tj. wykazującego, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Ponieważ w tej sprawie sytuacja taka nie zachodziła, brak było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Sądu Z. S. powtórzyła podniesione, zarówno we wniosku o wszczęcie postępowania nadzorczego jak i w odwołaniu, zarzuty twierdząc m. in., że decyzja została do innej osoby o nazwisku S. a będącej synem W. i M., mąż jej nie był nigdy powiadamiany o toczącym się postępowaniu wywłaszczeniowym oraz nie została mu doręczona zapadła w nim decyzja i w związku z tym domagała się stwierdzenia nieważności zaskarżonych rozstrzygnięć. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawuje, w zakresie swojej właściwości, kontrolę - pod względem zgodności z prawem - zaskarżonych aktów lub czynności organów administracji publicznej. Kontrola Sądu sprowadza się do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oznacza to, że Sąd władny jest stwierdzić nieważność, bądź uchylić zaskarżoną decyzję z przyczyn wskazanych w przepisie art. 145 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jeżeli organ administracji publicznej dopuści się naruszenia prawa. W rozpatrywanej sprawie Sąd uznał, że miało miejsce tego rodzaju naruszenie przepisów postępowania i to przez organy obu instancji, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dokonując ustaleń faktycznych, które w zasadniczy sposób decydowały o zasadności przedmiotowego wniosku organy przyjęły, że akta postępowania wywłaszczeniowego zaginęły i nie można ich odszukać. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, iż – jak wynika to z treści pism Prokuratury Rejonowej w K. z dnia [...] października 1998 r. i z dnia [...] listopada 1998 r. nr [...] jeszcze w końcu 1998 r. akta powyższe istniały i pozostawały do wglądu. Zastępowanie obecnie ich treści oświadczeniami osób, z których to oświadczeń w istocie rzeczy prawie nic istotnego dla rozstrzygnięcia sprawy nie wynika, nie może być uznane za wszechstronne i wyczerpujące zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, do czego organ administracji publicznej był zobowiązany. Powyższe oświadczenia mają charakter bardzo ogólnikowy i częstokroć odnoszą się jedynie do okoliczności towarzyszących postępowaniu wywłaszczeniowemu natomiast nie wynika z nich, nawet w najmniejszym stopniu fakt, który dla rozstrzygnięcia miał najistotniejsze znaczenie, że F. S. był powiadomiony o prowadzonym postępowaniu wywłaszczeniowym i, że decyzja o wywłaszczeniu została mu doręczona. Rozpatrując ponownie sprawę organ winien dołożyć większej staranności przy poszukiwaniach zaginionych akt, albo dokonać ustaleń w oparciu o bardziej miarodajne dowody. Ponadto w związku z akcentowaniem przez skarżąca wadliwości danych personalnych osoby wymienionej w decyzji wywłaszczeniowej co do brzmienia nazwiska wywłaszczanego i imienia jego matki należało odnieść się także w uzasadnieniu rozstrzygnięcia również i do tej kwestii tak, aby nie było wątpliwości do kogo decyzja wywłaszczeniowa była adresowana. Biorąc zatem powyższe pod uwagę Sąd uznał, że organy obu instancji nie wyjaśniły prawidłowo stanu faktycznego sprawy i z tego powodu przyjął, iż zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 77 i 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skutkuje to orzeczeniem jak w sentencji wyroku.