I SA 2205/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie WSA Emilia Lewandowska aWSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2004 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] lipca 2002 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r., znak [...]; 2. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz B. Z. tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego kwotę 300,00 (trzysta) złotych; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2205/02 Uzasadnienie Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] lipca 2002 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 kpa po rozpatrzeniu wniosku B.Z. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] czerwca 2002 r., znak: [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Rady Narodowej [...] z dnia [...] sierpnia 1959 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...], nr rej. Hip. [...], dz.Nr [...] W uzasadnieniu decyzji ostatecznej organ stwierdził, iż w dniu wydania orzeczenia tj. [...] sierpnia 1959 r. obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego – Plan Generalny na lata 1955-1965 zatwierdzony przez Prezydium Rządu w dniu [...] lipca 1956 r.. Jak wynika z pisma Archiwum Państwowego W. , z dnia [...] października 2001 r. nie odnaleziono uwierzytelnionej wersji planszy tego planu, zachowały się jedynie kopie. Zdaniem organu okoliczność, iż w aktach sprawy brak jest wskazania planu zagospodarowania przestrzennego stanowiącego podstawę wydania kwestionowanej decyzji z dnia [...] sierpnia 1959 r., nie może stanowić podstawy do domniemania nielegalności ww decyzji, gdyż plan ten stanowi prawo lokalne dla terenów nim objętych. Niemożność odnalezienia dokumentów potwierdzających lub negujących legalność badanej w trybie nadzoru decyzji administracyjnej, będąca wynikiem ich zaginięcia lub zniszczenia, nie może stanowić podstawy domniemania, iż decyzja wydana na podstawie powołanych w niej dokumentów rażąco narusza prawo. W decyzji z dnia [...] czerwca 2002r. wydanej po rozpatrzeniu wniosku w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1959 r. nr [...] odmawiającej dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] – Prezes podniósł, że z dniem wejścia w życie dekretu tj. z dniem [...] listopada 1945 r. przedmiotowa nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa, na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej ( Dz. U. Nr 14, poz. 130). H. J. wystąpiła z wnioskiem z dnia [...] grudnia 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do przedmiotowej nieruchomości, ale Prezydium Rady Narodowej w W. orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1959 r. odmówiło przyznania własności czasowej do gruntu tej nieruchomości. Jako podstawę odmowy, organ podał, że " zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości warszawskiej, przy ul. [...] jest przeznaczony pod. budow. przemysł.". Strony nie wniosły odwołania od powyższego orzeczenia, wobec tego stało się ono ostateczne. Obecnie przedmiotowa nieruchomość znajduje się w obrębie [...], w jej skład wchodzi część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], stanowiących własność Skarbu Państwa. Działka ewidencyjna nr [...] znajduje się pod ulicą [...], natomiast działka ewidencyjna nr [...] znajduje się we władaniu Akademii [...]. Skargę na decyzję z dnia [...] lipca 2002 r. Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, pełnomocnik B. Z. - adwokat P. S., zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, poprzez nieprzeprowadzenie należnej oceny orzeczenia administracyjnego Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1959 r. i nierozpoznanie istoty sprawy. Zdaniem skarżącego naruszone zostały przepisy art. 7, 77 i 107 § 3 kpa, poprzez nieprzeprowadzenie należnej oceny powołanego orzeczenia, a nadto wydanie zaskarżonej decyzji bez sporządzenia należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje poprzednie stanowisko zawarte w skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie po wprowadzeniu z dniem 1 stycznia 2004 r. reformy sądownictwa administracyjnego – podlegała – w myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) – rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z zastosowaniem przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Kontrola sądu administracyjnego zgodnie z art.1§1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) i art. 3§ 1 i § 2 pkt 1 ustawy – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi ogranicza się do badania zgodności decyzji z prawem. Rozstrzygając sprawę w powyższym zakresie Sąd nie jest związany granicami skargi (art. 134 § 1 powołanej ustawy – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), co oznacza, iż może uwzględnić z urzędu inne zarzuty, niż zawarte w skardze i w tym przedmiocie orzec. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Stwierdzenie nieważności jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem jest weryfikacja decyzji administracyjnej, wydanej w postępowaniu zwykłym. Celem instytucji stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej jest eliminacja z obrotu prawnego decyzji obarczonej ciężkimi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 kpa, natomiast przedmiotem postępowania w takiej sprawie jest ustalenie istnienia tych wad. Organ nadzoru dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art. 156 § 1 kpa, obowiązany jest wyczerpująco wyjaśnić i ustalić stan faktyczny i prawny sprawy. W niniejszej sprawie celem postępowania nadzorczego było ustalenie, czy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...] sierpnia 1959 r. nr [...], odmawiające dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ul. [...], w istniejącym stanie faktycznym, rażąco naruszyło prawo obowiązujące w dniu orzekania. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast powołuje się na pismo z dnia [...] października 2001 r. Archiwum Państwowego W., którym zawiadomiono, że Archiwum nie posiada dla nieruchomości położonej w W. przy ul [...], oznaczonej hipotecznie jako K. we wsi K. Nr [...],[...] i [...] i [...] uwierzytelnionej wersji Planu Generalnego na lata 1956-1965 zatwierdzonego przez Prezydium Rady Narodowej W. w dniu [...] lipca 1956r. Natomiast brak jest jakiejkolwiek informacji o kopiach. Znajdująca się w aktach sprawy odręczna notatka bez oznaczenia, kto ją sporządził i kiedy, stanowiąca, iż nieruchomość przy ul. [...] przeznaczona jest pod budownictwo przemysłowe, nie może stanowić dokumentu potwierdzającego zgodność z dokumentami, na podstawie których odmówiono przyznania prawa własności czasowej. Podstawowym obowiązkiem organów jest należyte wyjaśnienie sprawy (art. 7 i 77 i 80 kpa) i podjęcie wszelkich kroków zmierzających do wyjaśnienia sprawy, zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego, analiza tego materiału dowodowego i wyrażenie swego stanowiska w uzasadnieniu rozstrzygnięcia w sposób umożliwiający ocenę poprawności rozumowania w ramach kontroli sądowej decyzji. Z akt sprawy nie wynika, aby organ administracji publicznej brał pod uwagę powyższe wskazania. Kierując się normami prawa, organ ocenia, jakie fakty mają dla sprawy istotne znaczenie i jakie dowody dla ich ustalenia należy przeprowadzić. Organ w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w dacie wydania kwestionowanego orzeczenia obowiązywał art. 51 § 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), który stanowił, iż poprzedniemu właścicielowi gruntu, który na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy ( Dz. U. Nr 50, poz. 279) przeszedł na własność Państwa, może być odmówione prawo własności czasowej tego gruntu stosownie do przepisów tego dekretu. Art. 3 powołanej wyżej ustawy dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo do wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta, gdy była niezbędna dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. Niezbędność wywłaszczenia, w świetle przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. , to zdaniem Sądu sytuacja, kiedy przedmiot wywłaszczenia jest wnioskodawcy koniecznie potrzebny do realizacji określonego celu – bez tego przedmiotu cel ten będzie niemożliwy do osiągnięcia. Co więcej, jak się okazało, nie doszło do zrealizowania zamierzonych inwestycji. Odmowy stwierdzenia nieważności decyzji nie można oprzeć na domniemaniu, że decyzja odmawiająca przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości warszawskiej ,była wydana zgodnie z prawem, skoro pewnych dokumentów nie udało się odnaleźć, zwłaszcza, gdy jak w tej sprawie istnieją dowody pośrednie świadczące o nieprzestrzeganiu obowiązujących przepisów prawa. Dlatego też należy uznać, iż organ nietrafnie odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego dotyczącego działki przy ul [...]. Oceniając legalność decyzji ostatecznej należy zauważyć, iż materiał zebrany w sprawie jest niekompletny. Organ słusznie zauważył, że rozstrzygające znaczenie dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa w sprawach dotyczących legalności decyzji wydanych w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. ma ustalenie, czy korzystanie z gruntu przez dotychczasowych właścicieli dawało się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania, a zatem organ był obowiązany do zgromadzenia kompletnego materiału dowodowego w sprawie. Jeżeli organ orzekający o odmowie ustanowienia własności czasowej wyraźnie i jednoznacznie ustalił przeznaczenie gruntu, a jednocześnie stwierdził, iż korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela nie da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu wynikającym z planu, to rzeczą organu jest zbadanie, czy ocena ta miała oparcie w materiale dowodowym sprawy. Z powyższych względów w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd orzekł jak w sentencji.