I SA 2231/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 stycznia 2005 r. sprawy ze skarg J. K. i I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej oddala skargi I SA 2231/03 U z a s a d n i e n i e Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., [...], odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Urzędu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 1988 r., nr [...], o ustanowieniu użytkowania nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] o powierzchni [...] m² na rzecz [...] Spółdzielni [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] września 1988 r. wystąpiła U. R. i [...] najemców lokali mieszkalnych w budynku położonym na opisanej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że wnioskodawcy nie mają przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji, bowiem użytkują lokale na podstawie umowy najmu i nie posiadają praw do gruntu, na którym położony jest budynek. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., [...], utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] czerwca 2003 r. wskazując w uzasadnieniu, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2 k.p.a.). Stroną postępowania – zgodnie z art. 28 k.p.a. – jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny, o jakim mowa w art. 28 k.p.a., może być wyprowadzony tylko z przepisów prawa materialnego. Wnioskodawcy są najemcami lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] i nie wystarcza to do uznania, że mają interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z [...] września 1988 r. Wnioskodawcy mogą mieć interes faktyczny, co nie uprawnia do uznania ich za podmioty uprawnione do żądania stwierdzenia nieważności tej decyzji, gdyż nawet ewentualne stwierdzenie jej nieważności nie wpłynie na sferę posiadanych przez nich praw i obowiązków. Organ powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 1998 r., sygn. I SA 1833/97 (niepubl.), w którym Sąd ten stwierdził, że w przypadku, gdy stwierdzenia nieważności decyzji domaga się osoba, która nie miała przymiotu strony w sprawie, w której decyzja ta została wydana, to wówczas organ, do którego wpłynął taki wniosek, odmówi wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji, gdyż wniosek nie pochodził od osoby uprawnionej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło także, że nie jest organem właściwym do wszczęcia odpowiednich postępowań w celu wykreślenia wpisów w księdze wieczystej dotyczącej tej nieruchomości. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. K. i I. R. podnoszą, że organ wydający decyzję z [...] września 1988 r. nie sprawdził, czy istniały przesłanki do uznania [...] Spółdzielni [...] do ustanowienia na jej rzecz użytkowania. W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że nakłady na gruncie były poniesione ze środków własnych Spółdzielni [...] przed 1985 r., przemilczając udział lokatorów jako współinwestorów. W kwestionowanej decyzji powołano art. 46 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który nie obowiązywał w dniu jej wydania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze powinno zlecić wszczęcie postępowania o stwierdzenie nieważności z urzędu. Nie jest zrozumiałe, dlaczego nagle pojawia się decyzja o ustanowieniu użytkowania wieczystego na rzecz Spółdzielni [...] z września 1990 r. Skarżący wskazali także na okoliczności dotyczące wpisu w kw [...] Spółdzielni [...]. Pismem z dnia 8 stycznia 2005 r. skarga została uzupełniona. Skarżący podali m.in., że przedmiotowa nieruchomość nigdy nie była oddana w użytkowanie wieczyste. Nie został jeszcze rozpatrzony wniosek byłych właścicieli części przedmiotowej nieruchomości. Obecnym właścicielem nieruchomości jest nadal właściciel sprzed 1945 r. (jego następcy prawni), a skarżący posiadają uzasadnione roszczenie o odszkodowanie za nakłady budowlane lub do uwłaszczenia się za zgodą właściciela w obrębie gruntu pod budynkiem. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu. Przyjęcie w decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., że decyzja [...] września 1988 r. dotyczyła ustanowienia użytkowania wieczystego jest w ocenie Sądu wynikiem omyłki, która nie ma wpływu na treść zawartego w niej rozstrzygnięcia. Z kwestionowanej decyzji z 1988 r. i decyzji SKO w W. z dnia [...] czerwca 2003 r. wynika wyraźnie, że w sprawie chodzi o decyzję o ustanowieniu użytkowania, a nie użytkowania wieczystego. Sąd podziela pogląd przedstawiony w zaskarżonych decyzjach, że skarżącym I. R. i J. K. nie przysługuje uprawnienie do żądania stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie ustanowienia użytkowania na rzecz [...] Spółdzielni [...]. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu (art. 157 § 2). Wszczęcie takiego postępowania wymaga uprzedniej kontroli ze strony organu administracji, czy zachodzą przesłanki formalnoprawne, warunkujące jego dopuszczalność. Na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. orzeka się o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Decyzja administracyjna wydana na tej podstawie jest wynikiem oceny zdolności do działania w sprawie osoby wnoszącej podanie, legitymacji strony. Postępowanie wyjaśniające poprzedzające odmowę wszczęcia może dotyczyć jedynie kwestii formalnych, np. czy żądanie wniesione zostało przez legitymowany podmiot, mający zdolność do czynności prawnych. Nie może dotyczyć natomiast wyjaśnienia kwestii, czy przyczyny nieważności decyzji rzeczywiście miały miejsce. To może być bowiem dopiero wyjaśnione po wszczęciu postępowania w sprawie nieważności decyzji (por. np. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2001 r., sygn. I SA 349/00, LEX 55299). Uwzględniając powyższe Sąd uznał za prawidłowe stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., iż skarżący jako najemcy lokali mieszkalnych w budynku przy ul. [...] w W. posiadają tylko interes faktyczny, co powoduje wprawdzie, że są bezpośrednio zainteresowani rozstrzygnięciem w sprawie legalności decyzji z [...] września 1988 r. nie mogą jednak żądać wszczęcia postępowania nadzorczego w sprawie tej decyzji, gdyż nie wykazali w tym zakresie własnego interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a. W postępowaniu ze skargi na decyzje o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Sąd ocenia, czy w wydanych decyzjach prawidłowo ustalono brak podstaw do wszczęcia takiego postępowania. Zatem podnoszone przez skarżących okoliczności odnoszące się do decyzji z 1988 r. nie mogły być przedmiotem oceny Sądu w niniejszym postępowaniu. Sąd nie jest także uprawniony do zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. aby wszczęło postępowanie nadzorcze z urzędu. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).