I SA 2256/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Monika Nowicka NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2004 r. sprawy ze skargi P. [...] Spółka Akcyjna w W. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2002 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2001 r. Nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz P. [...] Spółka Akcyjna w Warszawie kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2256/02 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. utrzymał w mocy decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] października 2001 r. odmawiającą wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2000 r., nr [...] stwierdzającej nabycie przez Gminę Miasto J. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], o pow. [...] m2 w jednostce ewidencyjnej J., obręb nr [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W uzasadnieniu Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2000 r., nr [...], na podstawie art. 18 ust. 1 w związku art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę Miasto J. z mocy prawa, nieodpłatnie, własności zabudowanej nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], o pow. [...] m2 podając, że przedmiotowa działka w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa, była mieniem należącym do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego i z mocy tej ustawy stała się mieniem gminy, na obszarze której jest położona. Organ orzekający podniósł ponadto, że w dacie wejścia w życie ustawy komunalizacyjnej, nieruchomość pozostawała tylko w faktycznym posiadaniu P. P. nie miały w stosunku do niej prawnie ustanowionego zarządu. Wnioskiem z dnia 16 sierpnia 2000 r. P. [...] Zakład Nieruchomości w K. wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...], zarzucając jej naruszenie postanowień art. 200 i 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce I SA 2256/02 nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.), przez nieuwzględnienie wniosku o stwierdzenie nabycia użytkowania wieczystego na przedmiotowej działce przez P. z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją Nr [...] z dnia [...] października 2001 r. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie ze względu na to, że wnioskodawcy nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Pismem z dnia 31 października 2001 r. P. [...] S.A. Oddział Nieruchomości - Zakład w K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że wniosek nie zawiera żadnych istotnych dla sprawy nowych argumentów lub okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na uchylenie decyzji nr [...] z dnia [...] października 2001 r. i wydanie innego rozstrzygnięcia. Organ podkreślił, iż z punktu widzenia formalnego wnioskodawca nie jest legitymowany do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z żądaniem takim może jedynie wystąpić strona postępowania, a tą zgodnie z art. 28 Kpa jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek Ponieważ interes wnioskodawcy ma w rozpatrywanej sprawie charakter interesu faktycznego (jest on zainteresowany w utrzymaniu status quo), a nie interesu prawnego, który wynikać powinien z przepisu prawa materialnego, to nie może on być uważany za stronę postępowania. W świetle przepisu art. art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. mienie, w stosunku do którego spełnione są przesłanki wymienione w tym przepisie staje się z mocy prawa w dniu wejścia w życie ustawy mieniem gmin. Przejście własności mienia odbywa się pomiędzy dotychczasowym właścicielem, którym jest Skarb Państwa, a właściwą gminą i tylko tym dwóm podmiotom służy przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym. Komunalizacja nieruchomości państwowej nie stoi na przeszkodzie w ubieganiu się o nabycie prawa użytkowania wieczystego gruntu i prawa własności budynków na podstawie przepisów art. 200 i 207 ww. ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z tym, że stosowny wniosek powinien być skierowany do gminy. Na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. złożyły skargę P. [...] Spółka Akcyjna w W. zwane dalej "Spółką" i wniosły o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podniosła, że nie zgadza się ze stanowiskiem zaprezentowanym w zaskarżonej decyzji, iż Spółkce nie przysługiwał przymiot strony. Organ nie uzasadnił też, dlaczego nie wszczął postępowania z urzędu. Zdaniem skarżącego, wbrew twierdzeniom zawartym w uzasadnieniu wydanego orzeczenia, przysługuje mu przymiot strony z uwagi na materialne podstawy chroniące jego interes prawny. Bowiem na mocy ustawy z dnia 29.09.1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości ( Dz.U. Nr 79 .poz. 464. ze zm. ) skarżący nabył z mocy prawa użytkowanie wieczyste gruntu oraz prawo własności budynku stanowiącego przedszkole kolejowe. W związku z powyższym skarżący był legitymowany do wystąpienia z wnioskiem do Wojewody [...] zgodnie z art. 200 ustawy z dnia 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. z 2000r. Nr 46 poz. 543) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10.02. 1998r. w sprawie przepisów wykonawczych dotyczący uwłaszczenia osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie i użytkowaniu (Dz. U. Nr 23 poz. 120) o wydanie deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej nabycie tegoż prawa. Wniosek ten został przez stronę skarżącą złożony w dniu 17.0l.2000r. i podlegał rozpatrzeniu przez Wojewodę [...], który wzywał P. [...] w sprawie znak [...] do uzupełnienia braków formalnych wniosku. Jednocześnie Wojewoda nadał P. [...] przymiot strony w prowadzonym w sprawie [...] postępowaniu o komunalizację przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonym z wniosku Gminy J. z dnia 08.03.2000r. Wojewoda między innymi wezwał skarżącego do złożenia wyjaśnień podczas rozprawy administracyjnej w charakterze strony postępowania. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwsze kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). Skarga zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie z tych względów, które zostały podniesione w skardze. Z ustaleń dokonanych przez Sąd Rejonowy w J. w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] marca 1999 r. sygn. akt [...] w sprawie o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa wynika, że od początku lat pięćdziesiątych nieruchomością i budynkiem władał Skarb Państwa, który oddał nieruchomość w użytkowanie P. P. wyremontowały zniszczony w trakcie wojny budynek, dokonały jego rozbudowy i przeznaczyły na przedszkole kolejowe. Na mocy tego postanowienia Skarb Państwa nabył na własność przez zasiedzenie przedmiotową nieruchomość z dniem 31 grudnia 1982 r. i od tego czasu użytkownikiem tej nieruchomości były P. W ewidencji gruntów nieruchomość ta wpisana była jako pozostająca we władaniu Skarbu Państwa, a w użytkowaniu P. Zgodnie z art. 16 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. NR 26, poz. 138) mienie Polskich Kolei Państwowych stanowią środki będące w jego dyspozycji w dniu wejścia w życie ustawy, to jest w dniu 9 maja 1989 r. i środki nabyte w toku jego dalszej działalności, a przedsiębiorstwo wykonuje wszelkie uprawnienie w stosunku do mienia będące w jego dyspozycji. Organ prowadzący postępowanie nadzorcze bez wyjaśniania tych okoliczności uznał, że skarżąca Spółka nie ma tytułu prawnorzeczowego do nieruchomości, a zatem nie przysługuje jej legitymacja strony postępowania. Poglądu tego nie można podzielić, z dwóch względów. Po pierwsze decyzja organu pierwszej instancji została doręczona P. Spółce Akcyjnej, a więc w znaczeniu formalnym Spółka uznana za stronę postępowania. Po drugie nie wyjaśniono statusu mienia będącego we władaniu skarżącej Spółki poprzez zbadanie co najmniej od 31 grudnia 1982 r. na jakiej podstawie pozostało ono we władaniu skarżącej aż do dnia 27 maja 1990 r., szczególnie w sytuacji, gdy organem założycielskim (nadzoru) tego przedsiębiorstwa był naczelny organ administracji państwowej, a status tego przedsiębiorstwa regulowany był ustawowo. Uznać zatem należy, że organ drugiej instancji naruszył przepisy art. 7, 28, 77 § 1 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. NR 153, poz. 1270) orzekł jak sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. NR 153, poz. 1271).