I SA 2259/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska NSA Cezary Pryca Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2004 r. sprawy ze skargi E. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., sygn. akt [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2259/02 UZASADNIENIE Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., na podstawie art. 127 § 3 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu wniosku pełnomocnika E. W. (z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych oraz ze złożonego do akt sprawy pełnomocnictwa wynika, że skarżąca nosi nazwisko W.) utrzymało w mocy decyzję tego organu z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...]. W uzasadnieniu przedstawiono następujący stan sprawy: E. W., jako spadkobierczyni byłego właściciela nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] róg [...], działka nr [...], hip. [...] wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...] lutego 1961 r. w sprawie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o prawo własności czasowej. Po przeprowadzeniu postępowania nadzorczego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2002 r., w której na podstawie art. 158 § 1 kpa odmówiono stwierdzenia nieważności wyżej wymienionej decyzji administracyjnej. W uzasadnieniu swojego stanowiska Kolegium wskazało, iż termin określony w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279) ma charakter terminu materialnego, zatem nie jest możliwe jego przywrócenie. Również badanie samej decyzji administracyjnej nie wykazało, iż jest ona obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy na skutek wniosku pełnomocnika skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wymienioną na wstępie decyzją utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2002 r., nr [...]. W uzasadnieniu podniesiono, że z dniem 21 listopada 1945 r., tj. po wejściu w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) grunt wyżej wymienionej nieruchomości, na podstawie art. 1 tego dekretu, przeszedł na własność gminy m.st. Warszawy. Zgodnie z art. 7 ust. 1 dekretu dotychczasowy właściciel gruntu mógł w ciągu sześciu miesięcy od dnia objęcia gruntów w posiadanie przez gminę zgłosić wniosek o przyznanie mu na tym gruncie prawa wieczystej dzierżawy z czynszem symbolicznym (później prawa własności czasowej, obecnie zaś prawa użytkowania wieczystego) lub prawa zabudowy za opłatą symboliczną. Należy podkreślić, iż w postępowaniu administracyjnym rozróżnia się terminy procesowe i terminy prawa materialnego. Terminy procesowe są z reguły przywracalne na zasadach określonych w kpa. Odmiennie kształtuje się kwestia terminu materialnego, jego upływ, jako terminy prekluzyjnego powoduje wygaśnięcie roszczenia. Sześciomiesięczny termin, określony w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr. 50, poz. 279) to termin prawa materialnego, nie jest możliwe jego przywrócenie. Takie stanowisko ugruntowane jest w orzecznictwie sądowym, m.in. wyrażone zostało w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 1996 r., OPK 19/96, ONSA 1997/2/56. Pełnomocnik E. W. w skardze wniesionej na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucił, że organ nie uwzględnił okoliczności w jakich znajdował się właściciel nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] róg [...], która została przejęta na własność Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. RP. Nr. 50, poz. 276). Wielu właścicieli nieruchomości, podobnie jak P. W., którzy ze względów politycznych musieli się ukrywać, nie mogło w terminie określonym w dekrecie złożyć wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Okoliczności te winny być wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu skargi. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wnosiło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i podkreślając, że okoliczności podniesione w skardze, wobec braku możliwości przywrócenia terminu określonego w art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, nie mogły być uwzględnione. Uczestnik postępowania J. W. nie zajął stanowiska w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271) stał się z dniem 1 stycznia 2004 r. właściwy do rozpoznania sprawy zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie z powodów, które nie zostały podniesione przez stronę skarżącą. Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawując – w zakresie swojej właściwości – kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów lub czynności administracyjnych rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr.153, poz. 1270). Oznacza to, że Sąd obowiązany jest wziąć pod rozwagę i uwzględnić wszelkie naruszenia prawa, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy. Taka sytuacja miała miejsce w sprawie niniejszej. Zgodnie z art. 10 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Uchybienie temu obowiązkowi daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, co powoduje konieczność uchylenia decyzji dotkniętej omawianą wadą. Z ważyć trzeba, że w aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania wszystkich osób będących stronami w sprawie, który to obowiązek nakłada na organ art. 61 § 4 kpa. Postępowanie nadzorcze zakończone zaskarżone decyzją dotyczyło decyzji wydanej przez Prezydium Rady Narodowej w Mieście W. w dniu [...] lutego 1961 r., nr [...] na wniosek P. W. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych – na podstawie których zgodnie z art. 133 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd wydaje wyrok - kserokopii prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia [...] lutego 2000 r., sygn. akt [...] wynika, że spadek po P. W., zmarłym w dniu [...] listopada 1988 r. w G. nabyli: E. W., M. W. i J. W. – po 1/3 części spadku. W dniu [...] września 2001 r. wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek pełnomocnika skarżącej o stwierdzenie nieważności wskazanej wyżej decyzji Prezydium Rady Narodowej w Mieście W., do którego dołączona była m.in. kserokopia postanowienia spadkowego. Zawiadomienie z dnia [...] marca 2002 r. o wszczęciu postępowania nadzorczego skierowano jedynie do E. W. i jej pełnomocnika, wzywając strony do podania adresów zamieszkania pozostałych spadkobierców byłego właściciela nieruchomości. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2002 r. pełnomocnik skarżącej podała adresy zamieszkania J. W. i M. W. W aktach sprawy brak jest zawiadomienia o wszczęciu postępowania skierowanego do tych osób, brak jest także dowodów doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej stronom, przy czym z rozdzielnika tej decyzji wynika, że pominięta została M. W., stronie tej nie doręczono również zaskarżonej decyzji. Obowiązkiem organu administracji publicznej nałożonym przez art. 10 § 1 kpa jest zapewnienie wszystkim stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Sytuacja, że strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stanowi przesłankę wznowienia postępowania przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa. Stwierdzenie naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego obligowało Sąd do uchylenia obydwu decyzji wydanych w postępowaniu nadzorczym. Dodać należy, że okoliczności podniesione w uzasadnieniu skargi dotyczące sytuacji, w jakiej znajdował się P. W. w okresie, gdy biegł termin do złożenia wniosku dekretowego nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, do czego jedynie jest uprawniony sąd administracyjny. Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit b Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji.