I SA 2267/02

WyrokWSA w Warszawie2004-09-29

Skład orzekający: Cezary Pryca, Marek Stojanowski, Anna Lech

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja uwłaszczeniowa, wydana po złożeniu wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, ale przed dniem 5 grudnia 1990 r. (datą wejścia w życie przepisów o uwłaszczeniu), może zostać uznana za nieważną z powodu naruszenia praw osób trzecich?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że decyzja uwłaszczeniowa nie naruszyła praw osób trzecich, ponieważ wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony po dacie wejścia w życie przepisów o uwłaszczeniu (5 grudnia 1990 r.) oraz po wydaniu samej decyzji uwłaszczeniowej. Sąd nie podzielił poglądu uchwały Sądu Najwyższego, wskazując, że dla stwierdzenia naruszenia praw osób trzecich konieczne jest zgłoszenie tych praw przed datą uwłaszczenia lub przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi B. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej Wojewody z 1991 r. w części dotyczącej działki nr [...]. Skarżący podnosił, że decyzja uwłaszczeniowa naruszyła prawa osób trzecich, ponieważ jego poprzednik prawny złożył wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. Organy administracji uznały, że wniosek o zwrot został złożony po dacie uwłaszczenia lub po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, co wykluczało naruszenie praw osób trzecich.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Anna Lech (spr.) Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2004 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę I SA 2267/02 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] marca 2002 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. wydanej w sprawie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa [...] w W. - w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie odnoszącym się do [...], położonej w W. przy ul. [...], w obrębie [...]. W uzasadnieniu decyzji Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast przedstawił następujący stan sprawy: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 2 ust. 1-3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr. 79, poz.646 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] października 1991 r. stwierdził nabycie z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo [...] w W. prawa użytkowania wieczystego niezabudowanego gruntu Skarbu Państwa położonego w W. przy ul. [...] o powierzchni 46138 m 2 wykazanego na mapie z dnia 5 czerwca 1991 r. nr [...]. Od decyzji tej odwołał się Burmistrz Dzielnicy-Gminy W. , a Minister Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 1993 r. stwierdził niedopuszczalność odwołania. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 1997 r. stwierdził nieważność decyzji uwłaszczeniowej - w części dotyczącej działek nr [...] i nr [...] o łącznej pow. 5581 m2 (wniosek o zwrot tych działek został złożony jeszcze przed dniem 5 grudnia 1990 r., tj. przed dniem uwłaszczenia). Sprawa zakończona decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. została wznowiona i następnie zawieszona postanowieniem Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nr [...] z dnia [...] lutego 1998 r. Pismem z dnia 9 kwietnia 2001 r. B. Z. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej wskazując, że decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] września 1977 r. wywłaszczono nieruchomość, o zwrot której wystąpili następcy prawni byłego właściciela. Ustalono, że powyższą decyzją wywłaszczono część nieruchomości ujętej w [...], tj. wywłaszczono obszar o pow. 1494 m 2 (na obszar ten składały się części działek nr [...],[...],[...] i [...]). Część tego obszaru została ujęta w decyzji uwłaszczeniowej i wykazana na mapie w skali 1:1000, o której mowa w decyzji, jako części działki nr [...]. Zawiadomieniem z dnia [...] czerwca 2001 r. poinformowano o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej - w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie odnoszącym się do księgi wieczystej [...], a następnie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2002 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej- w części dotyczącej działki nr [...], w zakresie odnoszącym się do [...], położonej w W. przy ul. [...], w obrębie [...]. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 2 ust. 1-2 wyżej wymienionej ustawy z dnia 29 września 1990 r. ustawodawca uwłaszczył z dniem 5 grudnia 1990 r. państwowe osoby prawne posiadające grunt w zarządzie. Uwłaszczenie nie narusza prawa osób trzecich. Prawo zarządu jednostki uwłaszczonej wynika z decyzji Naczelnika Dzielnicy W. nr [...] z dnia [...] maja 1978 r., co wskazuje, że zaistniały przesłanki uwłaszczenia. Nieruchomość objęta księgą wieczystą [...], stanowiąca współwłasność J. i A. Z. i licząca 1749 m2, została wywłaszczona: a) decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W z dnia [...] września 1971 r. - dotyczy obszaru 255 m2 (względnie 253 m2) pod ul. [...], który to teren nie został objęty decyzją uwłaszczeniową, b) decyzją Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] września 1977 r. - dotyczy obszaru 1494 m2, z którego 1369 m2 zostało ujęte w decyzji uwłaszczeniowej w ramach działki nr [...]. Terenu, o którym mowa pod lit. a, nie objętego decyzją uwłaszczeniową, dotyczy też decyzja Burmistrza Urzędu Dzielnicy-Gminy W. nr [...] z dnia [...] października 1991 r. (akt związanych z tą decyzją nie zdołano odnaleźć) orzekająca, że nieruchomość wywłaszczona wyżej wymienioną decyzją z dnia [...] września 1971 r. nie stała się zbędna na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W decyzji nr [...] stwierdzono, że o zwrot uwłaszczonej nieruchomości wystąpił W. Z. pismem z dnia 28 stycznia 1991 r. Aczkolwiek nie odnaleziono tego wniosku, tym niemniej fakt jego złożenia został potwierdzony urzędowo w decyzji nr [...]. Należy dać wiarę twierdzeniu strony (B. Z.), że złożony wniosek nie odnosił się tylko do gruntu o pow. 255 m2, zajętego od dawana pod ul. [...], lecz dotyczył także pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. Wniosek o zwrot pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości został złożony pismem z dnia 28 stycznia 1992 r. i strona twierdzi, iż byłaby to kontynuacja poprzedniego wniosku z dnia 28 stycznia 1991 r. Jeżeliby przyjąć założenie, że o zwrot pozostałej części nieruchomości wystąpiono dopiero wnioskiem z dnia 28 stycznia 1992 r., to zważyć należy, że decyzja uwłaszczeniowa była wydana wcześniej, tj. w dniu [...] października 1991 r., a więc wniosek ten nie mógł mieć żadnego wpływu na postępowanie uwłaszczeniowe, gdyż nie wywiera skutków ex tunc. Z tej przyczyny brak byłoby przesłanek do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej (w omawianym zakresie części działki nr [...]). Przyjmując z kolei założenie, że wniosek z dnia 28 stycznia 1992 r. jest kontynuacją poprzedniego wniosku z dnia 28 stycznia 1991 r., to zważyć należy, że ten ostatni wniosek został złożony po dniu 5 grudnia 1990 r., a więc po dniu, w którym ustawodawca dokonał uwłaszczenia państwowych osób prawnych. Nadto Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał, że kwestia ewentualnej zbędności nieruchomości na cel określony przy wywłaszczeniu nie może być rozstrzygana w decyzji o charakterze kasacyjnym oraz, że działka nr [...] z obrębu nr [...], wykazana na mapie, o której mowa w decyzji uwłaszczeniowej, została następnie włączona do działki nr [...], do której prawa rzeczowe aktem notarialnym z dnia [...] marca 1997 r. nabyła spółka "T." Sp. zoo, przy czym prawa rzeczowe do części działki nr [...] były przedmiotem dalszego obrotu. B. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Organ podtrzymał merytoryczne ustalenia zawarte w decyzji, a nadto dodał, że w decyzji uwłaszczeniowej z dnia [...] października 1991 r. został ujęty, w ramach działki nr [...], obszar 1369 m2, z większej nieruchomości, ujętej w [...], do którego to obszaru odnosi się decyzja wywłaszczeniowa Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] września 1977 r. W stosunku do przedmiotowego obszaru istniało więc prawo własności Skarbu Państwa, a także istniało prawo zarządu wynikające z decyzji Naczelnika Dzielnicy W. z dnia [...] maja 1978 r., co oznacza, że zaistniały przesłanki uwłaszczenia określone w art. 2 ust. 1-2 wyżej wymienionej ustawy z dnia 29 września 1990 r. Uwłaszczenie, które zaistniało ex lege, odnosi się do stanu prawnego z dnia 5 grudnia 1990 r. Do tego dnia nie był złożony wniosek o zwrot wywłaszczonej części nieruchomości. Wniosek ten niewątpliwie został złożony pismem z dnia 28 stycznia 1992 r., a wiec już po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej, a tym samym wniosek ten nie mógł wywrzeć skutków w postępowaniu uwłaszczeniowym i z tej przyczyny brak podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej (w omawianym zakresie). Zgłoszenie żądania o zwrot nieruchomości po dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej nie stanowi przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji, na co wskazuje również orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, przykładowo wyrok sygn. akt I SA 1530/00 z dnia 1 sierpnia 2001 r. Strona wskazała ponownie, że jej wniosek z dnia 28 stycznia 1992 r. stanowi kontynuację wniosku o zwrot z dnia 28 stycznia 1991 r. Aczkolwiek wniosku tego i akt postępowania nie odnaleziono, to jego złożenie potwierdza decyzja Burmistrza Urzędu Dzielnicy-Gminy W. z dnia [...] października 1991 r., a więc złożony wniosek dotyczył pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. Jest to wniosek złożony w okresie pomiędzy 5 grudnia 1990 r., a datą wydania decyzji uwłaszczeniowej. Kwestia wzajemnej relacji tak złożonego wniosku o zwrot z postępowaniem uwłaszczeniowym nie była przedmiotem jednoznacznych ustaleń i rozstrzygnięć zarówno Naczelnego Sądu Administracyjnego jak i Sądu Najwyższego, przy czym należy mieć na uwadze, że zwrot ustawowy "nie narusza to praw osób trzecich", odnoszący się do uwłaszczenia z dnia 5 grudnia 1990 r., nie jest precyzyjny. Można bowiem twierdzić, że roszczenia majątkowe zgłoszone do dnia 5 grudnia 1990 r. mają wpływ na uwłaszczenie, jako istniejące prawo osób trzecich, natomiast pozostaje rzeczą otwartą, do interpretacji, czy wpływ ten wywierają także roszczenia późniejsze, zgłoszone po 5 grudnia 1990 r., przed wydaniem decyzji uwłaszczeniowej. W okresie, kiedy wydano decyzję uwłaszczeniową ([...] października 1991 r.), nie było rozstrzygnięć Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazujących na konieczność stwierdzenia nieważności tak wydanej decyzji uwłaszczeniowej. Wątpliwości w tym zakresie wystąpiły później, jednakże jeszcze w 1997 r. Sąd Najwyższy wskazał - w omawianej sytuacji prawnej - że zapis ustawowy o nienaruszaniu praw osób trzecich nie uchyla sam przez się skutków prawnych uwłaszczenia zaistniałego z mocy prawa: vidé wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 kwietnia 1997 r. cytowane w zaskarżonej decyzji. Podobne stanowisko zajął także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku sygn. akt I SA 409/98 z dnia 30 października 1998 r. Na tle niejednolitości orzecznictwa nastąpiła zmiana wykładni wzajemnego zbiegu postępowania o zwrot i uwłaszczeniowego, zaprezentowana w uchwale Sądu Najwyższego sygn. akt III ZP14/99 z dnia 27 stycznia 2000 r. Wskazać jednakże należy, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt. 2 kpa, oznacza sytuację, gdy rozstrzygniecie zawarte w decyzji jest oczywiście sprzeczne z wyraźnym przepisem prawa. Jeżeli więc przepis prawa może być wieloznacznie odczytywany, na co wskazują także orzeczenia sądowe, nie można uznać, że nastąpiło rażące naruszenie prawa. Na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r. złożył skargę B. Z., wniósł o jej uchylenie i zarzucił naruszenie art. 156 § 1 kpa oraz art. 69 ust. 1 ustawy o gospodarce gruntami i uwłaszczaniu nieruchomościami i art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomościami, a obecnie art. 136, ust. 3 i 200 ust. 1 i 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu skargi B. Z. podniósł, że jeżeli chodzi o ustalenia faktyczne, przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, to są one w zasadzie prawidłowe. Pominięty został jedynie, wynikający ze zgromadzonego materiału, fakt formalnego stwierdzenia w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 1995 r. w sprawie IV S.A.775/94, że wywłaszczona na rzecz P. w W. nieruchomość położona w rejonie ulicy [...], w całości stała się zbędna na cel wywłaszczeniowy. W szczególności prawidłowo w zaskarżonej decyzji ustalono, że poprzednik prawny skarżącego - W. Z. - wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożył w dniu 28 stycznia 1991 r., a wiec przed wydaniem przez Wojewodę [...] decyzji nr [...]. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, w związku z zaginięciem akt, wyjaśnienia B. Z. dotyczące tej kwestii uznał za wiarygodne. Prawidłowe ustalenia faktyczne nie doprowadziły jednak do właściwej prawnej oceny sprawy. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że rozbieżności interpretacyjne dotyczące zwrotu "nie narusza praw osób trzecich" jakie istniały w okresie kiedy Wojewoda [...] wydał kwestionowaną decyzję uwłaszczeniową, nie pozwalają na przypisanie tej decyzji zarzutu rażącego naruszenia prawa. Skarżący z takim poglądem nie może się zgodzić. Przytoczone w uzasadnieniu przykłady orzeczeń nie uznających prymatu roszczeń o zwrot nieruchomości w stosunku do nabycia prawa użytkowania wieczystego przez uwłaszczenie, nie dotyczą roku 1991 tylko lat późniejszych. Pominięto nadto w uzasadnieniu okoliczność, że w tego typu sprawach wydawane były również decyzje stojące na stanowisku prymatu "praw osób trzecich". Przede wszystkim jednak nie może się ostać sposób potraktowania w zaskarżonej decyzji wskazówek interpretacyjnych wynikających z uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. III ZP14/99. W orzeczeniu tym Sąd Najwyższy stwierdził, że określone grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy nie stają się przedmiotem praw określonych w art. 2 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, jeżeli w dniu 5 grudnia 1990 r. były zbędne na cele określone w decyzji o wywłaszczeniu, a uprawniony złożył wniosek o zwrot nieruchomości. Powyższa interpretacji zastosowana w realiach przedmiotowej nieruchomości prowadzi do stwierdzenia, że uwłaszczenie P. przez Wojewodę [...] było całkowicie bezpodstawne. Warto podkreślić, że jednym z motywów wniesienia przez Rzecznika Praw Obywatelskich do Sądu Najwyższego pytania prawnego skutkującego wydaniem cytowanej uchwały było stwierdzenie, że istniejący stan rozbieżności w orzecznictwie i niepewność co do znaczenia klauzuli "nie narusza praw osób trzecich", powoduje różne traktowanie obywateli pod rządami tego samego stanu prawnego. Jest to niedopuszczalne w świetle konstytucyjnej zasady równości wobec prawa (art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Powyższe rozbieżności interpretacyjne powodują ponadto, że niemożliwym staje się wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwych decyzji administracyjnych. W świetle uchwały Sądu Najwyższego niewątpliwie taka wadliwa decyzją jest decyzja Wojewody [...] nr [...]. Odmowa stwierdzenia jej nieważności, z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wypacza sens wysiłku podjętego przez Rzecznika Praw Obywatelskich i Sądu Najwyższego w celu uporządkowania interpretacji prawa i wyeliminowania z obrotu prawnego sprzecznych z tym prawem decyzji. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a nadto podniósł, że wniosek o zwrot nieruchomości skarżący złożył po wydaniu decyzji uwłaszczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.). Skarżący upatruje rażące naruszenie prawa w decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 1991 r. uwłaszczającej Przedsiębiorstwo [...] w W. w części dotyczącej działki nr [...] położonej w W. przy ul. [...] w tym, że uwłaszczenie nastąpiło w sytuacji, gdy naruszyło to prawo osób trzecich, to jest skarżącego. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości złożony przez pełnomocnika B. Z. i W. Z. datowany jest na dzień 28 stycznia 1992 r. We wniosku tym nie wspomina się , aby był to kolejny wniosek w tej sprawie. Natomiast we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej B. Z. podaje, że od 28 stycznia 1991 r. prowadzi postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Organ nadzoru badał tę sprawę i otrzymał od skarżącego kopie decyzji nr [...] z dnia [...] października 1991 r. wydanej po rozpatrzeniu wniosku W. Z. z dnia 28 stycznia 1991 r. dotyczącej nieruchomości przy ul. [...] w W. o powierzchni 253 m2, wywłaszczonej decyzją Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] września 1971 r. nr [...]. Jak wynika z akt wywłaszczeniowych nieruchomość należąca do poprzedników prawnych skarżącego wywłaszczona była dwiema decyzjami administracyjnymi. Wniosek o zwrot nieruchomości z dnia 28 stycznia 1991 r. dotyczył nieruchomości o powierzchni 253 m2 wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1971 r. na wniosek Zarządu Dróg i Mostów w W. na poszerzenie ul. [...]. Natomiast wniosek o zwrot z dnia 28 stycznia 1992 r. dotyczył nieruchomości o powierzchni 1494 m2 wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1977 r. nr [...] z uzasadnienia której wynika, że część gruntu została wywłaszczona w 1971 r. pod poszerzenie ul. [...]. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 14 listopada 2001 r. wskazuje wprawdzie, że wniosek o zwrot nieruchomości z dnia 28 stycznia 1991 r. dotyczył całej nieruchomości, a nie tylko jej części, a organ ograniczył postępowanie tylko do części nieruchomości. Wniosek z dnia 18 stycznia 1991 r. nie zachował się, lecz z uzasadnienia decyzji nr [...] z dnia [...] października 1991 r. wyraźnie wynika, że ten właśnie wniosek został rozpoznany oraz że dotyczył nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1971 r. Akt tej sprawy nie udało się odnaleźć, ale skarżący nie wskazuje, aby odwoływał się od tej decyzji i kwestionował, że część jego żądania nie została rozpoznana. W tej sytuacji tak organ, jak i sąd związani są pozostającą w obrocie prawnym decyzją nr [...] z dnia [...] października 1991 r. i ustalonym w niej faktem, że wniosek złożony w dniu 28 stycznia 1991 r. dotyczył nieruchomości o powierzchni 253 m2 wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1971 r. Ustalenia te wskazują zatem, że pierwszym wniosek w sprawie zwrotu nieruchomości o powierzchni 1494 m2 wywłaszczonej decyzją z dnia [...] września 1977 r. był wniosek złożony w dniu 28 stycznia 1992 r. Po ustaleniu tego faktu należy rozważyć, czy zatem decyzją uwłaszczeniową zostały naruszone prawa osób trzecich. Decyzja Wojewody [...] nr [...] wydana została dnia [...] października 1991 r., a jej podstawą prawną był przepis art. 2 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr. 79, poz. 464), który mówi, że grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to prawa osób trzecich. Uprawnienia państwowych gospodarstw rolnych do będących w dniu 5 stycznia 1990 r. w ich zarządzie gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa reguluje odrębna ustawa. Budynki i inne urządzenia oraz lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Nabycie własności przez te osoby następuje odpłatnie, jeżeli obiekty te nie były wybudowane lub nabyte ze środków własnych tych osób lub ich poprzedników prawnych. W decyzji będącej przedmiotem nadzoru wszystkie przesłanki z tego przepisu zostały spełnione. Nieruchomość, będąca własnością Skarbu Państwa została oddana w użytkowanie Wojewódzkiemu Przedsiębiorstwu [...], którego następcą prawnym jest Przedsiębiorstwo [...]. Użytkownikowi zostały ustalone opłaty za użytkowanie gruntu Skarbu Państwa. Z dniem 1 sierpnia 1985 r., to jest z dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr. 22, poz. 99), zgodnie z jej art. 87, grunty państwowe będące w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych przeszły w zarząd tych jednostek. Tak więc w dniu 5 grudnia 1990 r. przedmiotowa nieruchomość stała się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, co następnie zostało stwierdzone decyzją deklaratoryjną Wojewody [...] z dnia [...] października 1991 r. Skarżący powołuje się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 27 stycznia 2000 r. III ZP14/99, że decyzja ta narusza prawa osób trzecich. Sąd administracyjny w składzie orzekającym w niniejszej sprawie nie podziela poglądu wyrażonego w treści tej uchwały. Pogląd ten jest zresztą odosobniony i nie został przyjęty w orzecznictwie Naczelnego Sadu Administracyjnego (vidé: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 października 2001 r. sygn. akt I SA 2394/99 LEX 75559). Podkreślić należy, że aby mówić o prawach osób trzecich, to prawa te muszą zostać zgłoszone. Ustawodawca nie nałożył bowiem obowiązku na organ administracji publicznej badania w postępowaniu uwłaszczeniowym, czy grunt został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Badanie tych okoliczności następuje w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz to postępowanie toczyć się może wyłącznie na wniosek byłych właścicieli nieruchomości lub ich spadkobierców. Jeśli zatem wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został zgłoszony przed dniem 5 grudnia 1990 r. lub przed wydania decyzji uwłaszczeniowej, to wtedy należało dać pierwszeństwo rozstrzygnięciu postępowania o zwrot nieruchomości przed postępowaniem o jej uwłaszczenie. W niniejszej sprawie wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jak to wskazano wyżej, złożony został po zakończeniu postępowania o jej uwłaszczenie, a zatem zasadnie organ administracji ustalił, że uwłaszczenie nie narusza prawa osób trzecich. Nie jest również trafny zarzut skarżącego, że w identycznej sytuacji z wniosku J. S. została stwierdzona nieważność tej samej decyzji uwłaszczeniowej w części dotyczącej jej nieruchomości. J. S. złożyła bowiem wniosek o zwrot nieruchomości w dniu 28 września 1990 r., a więc przed dniem 5 grudnia 1990 r., a zatem jej sytuacja jest diametralnie różna od sytuacji skarżącego. Z tych wszystkich względów sąd na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło