I SA 2273/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Elżbieta Lenart Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D.R. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie kary dyscyplinarnej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 roku, numer [...], 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz D.R. kwotę 50 (pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2273/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] kwietnia 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o udzieleniu rzeczoznawcy majątkowemu D.R. kary dyscyplinarnej nagany z wpisem do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że rzeczoznawca majątkowy D.R. w dniu 30 października 2000 roku sporządził operat szacunkowy dotyczący określenia wartości strat powstałych w związku z budową gazociągu tranzytowego [...], na gruntach rolnych będących własnością R. i R. małżonków M., położonych we wsi K. i oznaczonych jako działka numer [...], a następnie w dniu 19 grudnia 2000 roku sporządził na zlecenie Starostwa Powiatowego w M. dwa operaty szacunkowe dotyczące określenia wartości strat powstałych w związku z budową gazociągu tranzytowego na gruntach rolnych będących własnością E. i P. małżonków W. oraz na gruntach rolnych będących własnością Z. i B. małżonków R., położonych we wsi Z. i oznaczonych, jako działki o numerach [...] oraz [...]. W dniu 23 października 2001 roku E. Spółka Akcyjna w W. wystąpiła do Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z wnioskiem o wszczęcie w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego D.R. postępowania w zakresie odpowiedzialności zawodowej w związku z treścią operatów szacunkowych sporządzonych przez tegoż rzeczoznawcę majątkowego w dniu 30 października 2000 roku i w dniu 19 grudnia 2000 roku. W dniu 31 października 2001 roku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wystąpił do Przewodniczącego Komisji Odpowiedzialności Zawodowej o wszczęcie przez Komisję Odpowiedzialności Zawodowej postępowania wyjaśniającego w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego D.R.. Zawiadomieniem z dnia 27 grudnia 2001 roku Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej poinformował rzeczoznawcę majątkowego D.R. o wszczęciu postępowania mającego na celu wyjaśnienie zarzutów I SA 2273/03 dotyczących operatów szacunkowych sporządzonych w dniu 30 października 2000 roku i w dniu 19 grudnia 2000 roku oraz szczegółowo określił zarzuty stawiane rzeczoznawcy majątkowemu D.R. i wyznaczył termin posiedzenia wyjaśniającego na dzień 26 marca 2002 roku. Zawiadomieniem z dnia 27 grudnia 2001 roku Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej poinformował E. Spółkę Akcyjną w W. o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego D.R.. W dniu 27 grudnia 2001 roku Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej powołał zespół Komisji Odpowiedzialności zawodowej w składzie Z.B., I.H., J.P., do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego D.R.. W dniu 25 stycznia 2002 roku D.R. złożył do Komisji Odpowiedzialności Zawodowej pisemne wyjaśnienia wraz z dokumentami, w których ustosunkował się do stawianych mu zarzutów. W dniu 25 lutego 2002 roku Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej dokonał zmiany składu osobowego powołanego zespołu, w ten sposób, że w miejsce I.H. powołał do składu zespołu A.J.. W dniu 26 marca 2002 roku odbyło się posiedzenie zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, w którym uczestniczył D.R. i jego obrońca A.R.. Z posiedzenia zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej został sporządzony protokół. W dniu 27 listopada 2002 roku odbyło się posiedzenie zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, w którym nie uczestniczył D.R. ani jego obrońca A.R. i w tym dniu został sporządzony protokół nazwany "protokołem z postępowania wyjaśniającego w sprawie [...]". W dniu 2 grudnia 2002 roku Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej przedstawił Przewodniczącemu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej wyniki postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego w stosunku do rzeczoznawcy majątkowego D.R. wraz z wnioskiem o ukaranie D.R. karą dyscyplinarną w postaci nagany z wpisem do centralnego I SA 2273/03 rejestru rzeczoznawców majątkowych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast orzekł o udzieleniu D.R. kary dyscyplinarnej w postaci nagany z wpisem do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych. Decyzją z dnia [...] września 2003 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Na decyzję z dnia [...] września 2003 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D.R.. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, a w szczególności przepisów art.178, art.175 ust.1, art.134 ust.2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami) oraz § 35 ust.1 i ust.3, § 36 Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lipca 1998 roku w sprawie szczegółowych zasad wyceny nieruchomości ( Dz. U. 98, poz.612), a także Standardu Zawodowego Rzeczoznawców Majątkowych VII.1, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie, przez przyjęcie, iż w operatach szacunkowych będących przedmiotem postępowania wyjaśniającego nastąpiło naruszenie wskazanych wyżej przepisów prawa. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoją argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest o tyle zasadna, że skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] kwietnia 2003 roku numer [...]. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi I SA 2273/03 (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W tym miejscu należy także podkreślić, że stosownie do treści art.134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi a także powołaną podstawą prawną. Oczywiście Sąd nie może orzec na niekorzyść skarżącego chyba, że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzjiart.134 § 2 w/w ustawy. Podkreślić należy, że ocena legalności zaskarżonej decyzji dokonywana jest przez sąd administracyjny przy uwzględnieniu stanu prawnego obowiązującego w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji. Zakres obowiązków rzeczoznawcy majątkowego został określony w art.175 ust.1-4 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami). Natomiast przepis art.178 ust.1 w/w ustawy ( w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji) ustanawiał zasadę, że rzeczoznawca majątkowy nie wypełniający obowiązków, o których mowa w art.175 ustawy podlega odpowiedzialności zawodowej. Jednocześnie przepis art.178 ust.2 pkt.1-5 ( w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji) zawierał katalog kar dyscyplinarnych, które można orzec wobec rzeczoznawcy majątkowego, w tym także w punkcie 2 tegoż przepisu wymieniona była kara nagany z wpisem do centralnego rejestru rzeczoznawców majątkowych. Z treści art.194 ust.1 i ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ( w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji) wynika, że o zastosowaniu kar dyscyplinarnych orzekał w drodze decyzji administracyjnej Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast na podstawie wyników postępowania wyjaśniającego przeprowadzonego przez I SA 2273/03 Komisję Odpowiedzialności Zawodowej. Przepis art.197 pkt.3 ustawy o gospodarce nieruchomościami zawierał ustawową delegację dla Rady Ministrów do określenia w drodze rozporządzenia szczegółowych zasad i trybu działania Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz jej organizację, przeprowadzania postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej oraz stosowania kar dyscyplinarnych z tego tytułu. W wykonaniu ustawowej delegacji wydane zostało Rozporządzenie Rady Ministrów z 18 sierpnia 1998 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, dotyczących działalności zawodowej ( Dz. U. 115/98, poz.745), w którym między innymi określono szczegółowe zasady i tryb działania Komisji Odpowiedzialności Zawodowej oraz jej organizację, a także szczegółowe zasady i tryb przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego z tytułu odpowiedzialności zawodowej oraz stosowania kar dyscyplinarnych z tego tytułu. W związku z powyższym podnieść należy, że podstawowym zadaniem organów administracji publicznej, które są uprawnione do orzeczenia o zastosowaniu kary dyscyplinarnej, jest ustalenie, że postępowanie wyjaśniające, którego wyniki stanowią podstawę do wydania stosownej decyzji, zostało przeprowadzone zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że zawiadomieniem z dnia 27 grudnia 2001 roku, Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej poinformował D.R. o wszczęciu postępowania mającego na celu wyjaśnienie zarzutów dotyczących operatów szacunkowych sporządzonych przez tegoż rzeczoznawcę majątkowego w dniu 30 października 2000 roku oraz w dniu 19 grudnia 2000 rok oraz szczegółowo określił zarzuty stawiane rzeczoznawcy majątkowemu i ustalił termin posiedzenia wyjaśniającego na 26 marca 2002 roku. W dniu 26 marca odbyło się posiedzenie zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, powołanego stosownie do treści § 40 ust.2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 1998 roku. Z posiedzenia zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej został sporządzony protokół. Z treści protokołu wynika, że w posiedzeniu zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej uczestniczył D.R. oraz jego obrońca A.R.. Z akt sprawy wynika, że protokół z posiedzenia zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej z 26 marca 2002 roku jest podpisany przez D.R. i A.R. ale nie zawiera podpisów członków I SA 2273/03 składu zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej. Natomiast zgodnie z treścią § 44 ust.2 pkt.8 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 1998 roku , z postępowania wyjaśniającego sporządza się protokół, który zawiera podpisy członków zespołu. Uchybienie to nie może być skutecznie konwalidowane przez podpisanie przez członków zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej znajdującego się w aktach sprawy protokołu sporządzonego w dniu 27 listopada 2002 roku i nazwanego protokół z postępowania wyjaśniającego. Z treści ostatniego z wymienionych protokołów wynika, że w dniu 27 listopada 2002 roku odbyło się posiedzenie zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, w którym nie uczestniczył D.R. ani jego obrońca A.R.. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika, aby rzeczoznawca majątkowy oraz jego obrońca byli zawiadomieni o terminie posiedzenia zespołu Komisji Odpowiedzialności Zawodowej wyznaczonego na dzień 27 listopada 2002 roku. Okoliczność ta stanowi naruszenie ustawowej zasady wynikającej z treści art.195 ust.1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( w brzmieniu obowiązującym w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji), która nakazuje aby postępowanie wyjaśniające odbywało się z udziałem osoby, w stosunku do której toczy się to postępowanie. Ponadto należy podkreślić, że postępowanie administracyjne zakończone wydaniem decyzji administracyjnej, o której mowa w art.194 ust.1 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami, podlega zasadom określonym w przepisach ustawy z 14 czerwca 1960 roku Kodeksu postępowania administracyjnego ( Dz. U. 9/80, poz.26 ze zmianami). Do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, złożonego w trybie art.127 § 3 k.p.a., stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji administracyjnych. Oznacza to, że organ administracji publicznej, o którym mowa w art.127 § 3 k.p.a., rozpoznając wniosek złożony w trybie wskazanym w/w przepisie prawa, obowiązany jest ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą przez ten organ w I instancji ( vide wyrok NSA z 11.06.1999 r. IV S.A. 2498/98 niepublikowany, wyrok NSA z 14.09.1999 r. III S.A. 8275/98 niepublikowany). W tym miejscu wskazać należy, że postępowanie administracyjne dotyczące postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej jest postępowaniem, które toczy I SA 2273/03 się w dwóch etapach. Pierwszy etap tegoż postępowania ma miejsce przed Komisją Odpowiedzialności Zawodowej, a ściślej rzecz ujmując przed zespołem Komisji Odpowiedzialności Zawodowej, prowadzącym postępowanie wyjaśniające i kończy się przedstawieniem wniosku tejże Komisji Odpowiedzialności Zawodowej organowi, o którym mowa w art.194 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, bądź w przypadkach, o których mowa w § 43 pkt.1 i pkt.2 w/w rozporządzenia Rady Ministrów z 18 sierpnia 1998 roku, Wiceprzewodniczący Komisji Odpowiedzialności Zawodowej umarza postępowanie wyjaśniające. Drugi etap postępowania z tytułu odpowiedzialności zawodowej odbywa się przed organem wskazanym w art.194 ust.1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zaskarżona decyzja wydana została po zastosowaniu normy art.127 § 3 k.p.a. Jak już wyżej podniesiono, powołany przepis prawa nakłada obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania w tej samej sprawie. To zaś oznacza, że postępowanie w sprawie odpowiedzialności zawodowej D.R. winno być przeprowadzone od początku. Natomiast w rozpoznawanej sprawie, przed wydaniem decyzji w II instancji, postępowanie zostało przeprowadzone tylko przed organem odwoławczym ( vide wyrok NSA z 7.09.2001 r. I S.A. 651/00 niepublikowany). Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w sentencji wyroku.