I SA 2283/03
WyrokWSA w Warszawie2005-01-17
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Joanna Banasiewicz, Krystyna Kleiber
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Zakład [...] [...] jako następca prawny Państwowego Zakładu [...] posiadał legitymację do wniesienia odwołania od decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Polską [...] [...] [...]?Ratio decidendi
Zakład [...] [...] nie posiadał legitymacji do wniesienia odwołania, ponieważ nie był stroną w postępowaniu uwłaszczeniowym. W dniu 5 grudnia 1990 r. nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa, a w zarządzie państwowej osoby prawnej – Polskiej [...] [...] [...] – znajdowała się od 1956 r. Zakład [...] [...] stał się następcą prawnym dopiero od 1 stycznia 1999 r., a przed tą datą był jedynie państwową jednostką organizacyjną bez osobowości prawnej, co uniemożliwiało mu skuteczne domaganie się praw rzeczowych do gruntu na podstawie wniosku złożonego na podstawie dekretu z 1945 r.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o umorzeniu postępowania odwoławczego, wszczętego na skutek odwołania Zakładu [...] [...] od decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu przez Polską [...] [...] [...]. Organ uznał, że Zakład [...] [...] nie posiadał statusu strony w postępowaniu, ponieważ nie był następcą prawnym pierwotnego właściciela gruntu w dacie uwłaszczenia (5 grudnia 1990 r.). Skarżący zarzucał m.in. naruszenie przepisów o gospodarce nieruchomościami oraz brak merytorycznego rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Krystyna Kleiber /spr./ Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Zakładu [...] [...] w W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę
I SA 2283/03
UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. po rozpoznaniu odwołania Zakładu [...] [...] od decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Polską [...] [...] [...], prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], oraz odpłatne nabycie prawa własności budynku i innych urządzeń położonych na uwłaszczonym gruncie; umorzył postępowanie odwoławcze.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w wydanej decyzji stwierdził, iż Zakład [..] [...] nie posiada praw strony wobec czego nie był legitymowany do wniesienia odwołania.
Zdaniem organu, odmowa przyznana Zakładowi [...] [...] cech strony, w rozumieniu art. 28 kpa, podyktowana jest następującymi ustaleniami.
Przedmiotowa działka gruntu, położona w W. przy ul. [...] stanowi z mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) własność Skarbu Państwa. Protokołem z dnia [...] kwietnia 1956 r. została przekazana przez Prezydium Rady Narodowej W. – Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w W. w trybie dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz.U. Nr 47 poz. 56) w zarząd Polskiej [....] [....] [...].
Po wejściu w życie ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (tekst jedn. Dz.U. Nr 22 z 1969 r. poz. 159), na podstawie art. 3 tej ustawy, Kierownik Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W., decyzją z dnia [....] grudnia 1969 r. ustalił stosowne opłaty roczne za użytkowanie gruntu.
Natomiast po wejściu w życie ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, zgodnie z art. 87 ust. l tej ustawy, grunty będące w dniu wejścia w życie ustawy w użytkowaniu państwowych jednostek organizacyjnych, przeszły w zarząd tych jednostek .
Stosownie do treści art. 200 ust. l i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 46 poz. 543 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stały się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego, a znajdujące się na tym gruncie budynki i inne urządzenia oraz lokale - własnością tych osób.
Osobowość prawna Polskiej [...] [...] [...] wynika z dekretu z dnia 28 września 1949 r o utworzeniu Polskiej Izby Handlu Zagranicznego (Dz.U. Nr 53 poz. 403 z późn. zm.).
Dekret ten utracił moc jednakże z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz.U. Nr 35 poz. 195 z późn. zm.) wynika, iż ustawodawca nakazał expressis verbis w odniesieniu do działalności "dawnej" [....] stosowanie dekretu z dnia 28 września 1949 r., co oznacza, iż "dawna" [...] zachowuje w dalszym ciągu status osoby prawnej prawa publicznego – równoznaczny z pojęciem państwowej osoby prawnej.
Wobec tego decyzja Wojewody [....] stwierdzająca nabycie z mocy prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz ustalająca opłatę roczną w kwocie [...] zł, co stanowi 3% ceny gruntu oraz cenę nabycia własności budynku w wysokości [...] zł jest uzasadniona prawnie.
Zakład [...] [...] domagał się uznania jego roszczeń jako następcy byłego właściciela zabudowanego gruntu, Państwowego Zakładu [...] gdy tymczasem Kierownik Urzędu Rejonowego w W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r. po rozpatrzeniu wniosku Państwowego Zakładu [...] z dnia [..] kwietnia 1948 r. odmówił ustanowienia użytkowania wieczystego na jego rzecz. W decyzji wskazano, iż przyznanie użytkowania wieczystego gruntu Zakładowi [...] [...] w W. naruszałoby przepis art. 4 ust. l ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Z przepisu tego wynika, iż grunty mogą być oddane w użytkowanie wieczyste osobom prawnym i fizycznym, natomiast zgodnie z treścią art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 25 listopada 1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 1989 r. Nr 25 poz. 137) Zakład [...] [..] jest [...] organem administracji państwowej i wobec tego nie posiada osobowości prawnej.
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r. i decyzja ta jest ostateczną. Do czasu pozostawania więc w obrocie prawnym decyzji Wojewody [...], utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W., nie ma podstaw do skutecznego podważania skutków prawnych tych decyzji.
Skoro zatem Zakładowi [...] [...] nie przysługuje jakiekolwiek uprawnienie do spornej nieruchomości, brak mu legitymacji do bycia stroną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2003 r. a więc również legitymacji do wniesienia odwołania.
Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast została zaskarżona przez Zakładu [...] [...] do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
W skardze Zakład podnosił:
Zgodnie z postanowieniem Sądu Grodzkiego w W. z dnia [...] grudnia 1938 r. nieruchomość ozn. [...] położona przy ul. [...] w W., na podstawie art. 728 kpc została przysądzona na własność Państwowemu Zakładowi [...], który wykonał w terminie warunki licytacyjne, a w szczególności uiścił całą cenę nabycia w kwocie [...] zł.
Państwowy Zakład [...] jako właściciel opisanej nieruchomości złożył w dniu [...] kwietnia 1948 r. na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr. 50 poz. 279) wniosek o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy. Wniosek ten został złożony w terminie przewidzianym w dekrecie, lecz przez długie lata nie był rozpatrzony przez właściwe organy.
Dopiero w 1991 r. Zakład [...] [...] jako następca prawny Państwowego Zakładu [...] złożył do Kierownika Urzędu Rejonowego w W. o rozpatrzenie wniosku z dnia [...] kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy do gruntu przy ul. [...] w W.
Decyzja Nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. Wojewody [...] jest decyzją deklaratywną o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa, z dniem 5 grudnia 1990 r., przez Polską [...] [...] [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu i własności budynku położonego w W. przy ul. [...]. Na dzień 5 grudnia 1990 r. budynek ten nie był własnością Skarbu Państwa, a jego właścicielem był następca prawny Państwowego Zakładu [...], gdyż w dacie tej leżał w urzędzie nierozpoznany wniosek z dnia [...] kwietnia 1948 r. o przyznanie prawa wieczystej dzierżawy na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r.
Na dzień 5 grudnia 1990 r. jedynie grunt przy ul. [...] był własnością Skarbu Państwa. Wydaje się wiec dziwnym dlaczego w punkcie V sentencji decyzji uwłaszczeniowej Nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. "strona zobowiązana jest wnieść kwotę równa cenie nabycia budynków i innych urządzeń należną Skarbowi Państwa..."
Za podstawę prawną decyzji nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 r. przyjęto art. 200 ust. 1 i 2 ustawy z dnia z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46 z 2000 r., póz. 543. ze zm.). Tymczasem art. 200 ust. 4 powołanej ustawy o gospodarce nieruchomościami brzmi: "nabycie własności oraz prawa użytkowania wieczystego, o którym mowa w art. 1 i 2 nie może naruszać praw osób trzecich."
W chwili wydawania przez Wojewodę [...] decyzji nr [...] uwłaszczającej Polską [...] [...] [...] nieruchomością przy ul. [...] czyli w dniu 5 lutego 2003 r. toczyło się postępowanie na wniosek Zakładu, wznowione przez [...] Urząd Wojewódzki, postanowieniem Nr [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. w sprawie zakończonej ostateczną decyzja Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] stycznia 1992 r., utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w W. Nr [...] z dnia [...] listopada 1991 r., odmawiającą ustanowienia na rzecz Zakładu prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w W. przy ul. [...], ozn. [...].
Według ewidencji gruntów dawna nieruchomość warszawska hip. [...] stanowi obecnie działka nr [...] i nr [...] w obrębie [...]; łącznej powierzchni [...] m². To właśnie na tych działkach w latach powojennych Państwowy Zakład [...] odbudował ze zniszczeń swoją dawną siedzibę. Zgodnie z art. 1 dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy grunt przy ul. [...] o pow. [...] m² przeszedł na własność gminy W., a obecnie jest własnością Skarbu Państwa. Do dnia dzisiejszego w ewidencji gruntów przy oznaczeniu nieruchomości są to "grunty nieuregulowane" po dniu 26 października 1945 r.
Skoro obydwie zabudowane działki nr [...] i nr [...] to grunty nieuregulowane w księgach wieczystych po dniu 26 października 1945 r., a w dziale II księgi wieczystej Hip. [...] brak wpisu własności Skarbu Państwa, to jako należące do jedynego właściciela, którym jest Państwowy Zakład [...], są jedną nieruchomością gruntową w rozumieniu art. 46 § 1 kodeks cywilnego.
Decyzja Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] lutego 2003 r. o uwłaszczeniu Polskiej [...] [...] [...], nie rozpatruje merytorycznie całej powierzchni nieruchomości obejmującej Hip. [...].
Zgodnie z art. 115 ust. 1-5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 37 poz. 887 z 1998 r. ze zm.) Zakład jest następcą prawnym Państwowego Zakładu [...] i jest uprawniony do występowania o zwrot nieruchomości, a orzeczenie o zwrocie na rzecz Zakładu nieruchomości następuje w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez wojewodę, która stanowi podstawę wpisu w księdze wieczystej.
Wspomniana wyżej decyzja wojewody nie jest wymagana jeżeli jednym ujawnionym w księdze wieczystej właścicielem jest działający do 1950 r. Zakład [...] [...], [...] społeczna lub [...] [...], którego następcą prawnym jest Zakład oraz nie ujawnione w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego osób trzecich. Wpis prawa własności Zakładu do księgi wieczystej następuje na jego jednostronny wniosek.
W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wnosił o jej oddalenie.
Z uwagi na reformę, z dniem 1 stycznia 2004 r., sądownictwa administracyjnego, właściwym do rozpoznania niniejszej skargi w miejsce Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.), jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył.
Skargę jako nieuzasadnioną należało oddalić.
Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast prawidłowo ocenił status prawny Zakładu [...] [...] i możliwość jego udziału w postępowaniu uwłaszczeniowym, prowadzonym na wniosek Polskiej [...] [...] [...]. Postawą postępowania jest przepis art. 200 i następnych ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 46 poz. 543 ze zm.)
Stronami takiego postępowania jest Skarb Państwa lub gmina jako właściciel gruntu oraz państwowa lub komunalna osoba prawna posiadająca w zarządzie przedmiotowy grunt w dniu 5 grudnia 1990 r. W świetle brzmienia przepisu w sprawie należało rozstrzygnąć trzy zagadnienia.
Po pierwsze – czy nieruchomość przy ulicy [...] w W. w dniu 5 grudnia 1990 r. była własnością Skarbu Państwa.
Po drugie – czy Zakład [...] [...] jest następcą prawnym byłego właściciela gruntu.
Po trzecie – czy zarządzająca nieruchomością w dniu 5 grudnia 1990 r. Polska [...] [..] [...] posiadała status państwowej osoby prawnej.
Niesporne jest w sprawie, że przedmiotowa nieruchomość przy ulicy [...] w W. z mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz.U. Nr 50 poz. 279) stanowiła własność Gminy W., a od 1950 r. Skarbu Państwa. Państwowy Zakład [...] działał przed wojną i został reaktywowany po wojnie. Do daty wejścia w życie dekretu był właścicielem. W dniu [...] kwietnia 1948 r. złożył wniosek o przyznanie własności czasowej gruntu.
Państwowy Zakład [...] zaprzestał działalności wobec wejścia w życie ustawy z dnia 29 grudnia 1951 r. o zniesieniu Państwowego Zakładu Emerytalnego (Dz.U. z 1952 r. Nr 1 poz. 4). Zgodnie z przepisem art. 2 i 3 ustawy zadania i majątek Państwowego Zakładu [...] przejął powołany ustawą z dnia 20 lipca 1950 r. (Dz.U. Nr 36 poz. 333) Zakład [...].
Zakład [...] [...] posiadał osobowość prawną, a bezpośredni nadzór nad jego działalnością miał Minister Pracy i Opieki Społecznej. Dekretem z dnia 2 lutego 1955 r. o przekazaniu wykonywania ubezpieczeń społecznych związkom zawodowych, ubezpieczenia społeczne zostały przejęte przez związki zawodowe, a ubezpieczenie rent i zaopatrzeń przez Ministra Pracy i Opieki Społecznej. Zakład [...] [...] został zlikwidowany (art. 1, 2, 4 dekretu).
W ustawie z dnia 13 kwietnia 1960 r. o utworzeniu Komitetu Pracy i Płac oraz o zmianach właściwości w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, rent, zaopatrzenia i opieki społecznej (Dz.U. Nr 20 poz. 119) ponownie pojawiła się nazwa Zakładu [...] [...], który obejmował problematykę rent i zaopatrzeń. Przejściowo pojawił się jeszcze fundusz emerytalny, którego dysponentem był Zakład [...] [...]. Ustawą z dnia 25 listopada 1968 r. ( Dz.U. Nr 3 poz. 7). Fundusz ten został zniesiony w 1986 r. ustawą o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 42, póz. 202 ze zm.). Z przepisów tej ustawy wynika, że w Zakładzie [...] [...] znalazły się aktywa i passywa ubezpieczeń społecznych, rent i zaopatrzeń, poddanych wcześniej różnym reorganizacjom, a także wykonywanie zadań powierzonych temu Zakładowi na podstawie odrębnych przepisów (art. 11 ust. 3 ustawy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych).
Ustawą z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137 poz. 887) nadano Zakładowi [...] [...] jako państwowej jednostce organizacyjnej osobowość prawną. W przepisie art. 114 ustawy stwierdzono, że majątek pozostający w zarządzie Zakładu, stanowiący własność Państwa staje się nieodpłatnie własnością Zakładu.
Natomiast art. 115 ustalił, że Zakład jest następcą prawnym działających do 1950 r. Zakładu [...] [...], ubezpieczalni społecznych i funduszy ubezpieczeniowych w zakresie ubezpieczeń społecznych i jest uprawniony jeżeli nie narusza to praw osób trzecich, do występowania o zwrot nieruchomości stanowiących w podanym okresie własności tych osób prawnych.
Analizując opisane przekształcenia należy stwierdzić, że następcą Państwowego Zakładu [...], ale dopiero od dnia 1 stycznia 1999 r., był Zakład [...] [...]. Przed tą datą pozostawał państwową jednostką organizacyjną, nie posiadającą osobowości prawnej. A więc w dacie 5 grudnia 1990 r. Zakład [...] [...] nie był następcą prawnym byłego właściciela gruntu [...], był nim Skarb Państwa reprezentujący mienie ogólnonarodowe.
Skarb Państwa likwidując w 1955 r. Zakład [...] [...] stał się też właścicielem budynku. Należy też stwierdzić, że zarówno Państwowy Zakład [...] jak i Zakład [...] [...] jako osoba prawna a następnie państwowa jednostka organizacyjna nie posiadał w zarządzie czy użytkowaniu przedmiotowego gruntu i budynku. Skarb Państwa w 1956 r. przekazał grunt i budynek Polskiej [...] [...] [...]. W ten sposób wykonując uprawnienia właścicielskie – Skarb Państwa przekazał majątek wskazanej osobie prawnej.
Analizując zagadnienie podmiotowości Zakładu [...] [...] nie można nie przytoczyć uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. Akt IV SA 1097/97, z dnia 2 kwietnia 1998 r. wydanego w sprawie ze skargi na decyzję Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia [...] czerwca 1996 r. w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o odmowie oddania Zakładowi [...] [...] w użytkowanie wieczyste przedmiotowego gruntu.
Za mającą podstawowe dla rozstrzygnięcia sprawy znaczenie Naczelny Sąd Administracyjny uznał kwestię, czy przepis art. 7 ust. 1 cyt. dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy stanowi normę prawną umożliwiającą realizowanie praw do nieruchomości [...] przez państwową jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej jaką niespornie jest Zakład [...] [...].
Jak wynika z brzmienia przepisu art. 7 ust. 1 dekretu, odnosił się on do dotychczasowych właścicieli gruntów, a także użytkowników gruntu oddanych "na podstawie obowiązujących przepisów" w zarząd i użytkowanie. Prawem, które mogło być przyznane była własność czasowa, a następnie wieczysta dzierżawa stosownie do przepisu art. 40 ustawy z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach (Dz.U. z 1969 r. Nr 22 poz. 159 z późn. zm.) Te prawa rzeczowe do nieruchomości nie mogły być przyznane państwowym jednostkom organizacyjnym, nie mającym osobowości prawnej.
W myśl przepisu art. 40 ustawy o gospodarce terenami w miastach i osiedlach, istniejące w dniu wejścia w życie tej ustawy "prawa własności czasowej, prawa zabudowy, prawa wieloletniej dzierżawy lub użytkowania gruntu albo zarząd i użytkowanie gruntu, ustanowione na rzecz innych jednostek niż państwowe, staną się prawem użytkowania lub prawem użytkowania wieczystego w rozumieniu niniejszej ustawy".
Z powyższego wyraźnie wynika, że nawet gdyby niespornie w sprawie wykazano, iż Zakład [...] [...] jako podmiot przejmujący zadania i majątek zlikwidowanego Państwowego Zakładu [...], który jako uprawniony złożył wniosek na podstawie art. 7 ust. 1 cyt. dekretu, był jego następcą prawnym, to nie byłoby to wystarczającą okolicznością do pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku na rzecz Zakładu [...] [...].
Państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej może bowiem korzystać z prawa do gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa tylko na ogólnych zasadach przewidzianych w przepisach o gospodarce gruntami (od dnia 1 stycznia 1998 r. - ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami Dz.U. Nr 115 poz. 141), a poprzednio, uchylonej tą ustawą, ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1991 r. Nr 30 poz. 127 z późn. zm.).
Brak jest natomiast podstaw prawnych, ".... co do tego, że państwowa jednostka organizacyjna nie posiadająca osobowości prawnej (w niniejszej sprawie Zakład [...] [...]) może skutecznie domagać się przyznania praw rzeczowych do gruntu w wyniku rozpoznania wniosku złożonego na podstawie art. 7 ust. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy".
Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznający tę sprawę związany był zacytowaną wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie ( art. 99 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające...), ale niezależnie od tego całkowicie podziela prezentowany pogląd.
Dokonując analizy uprawnień Polskiej [...] [...] [...] do uzyskania na swoją rzecz decyzji z dnia [...] lutego 2003 r. należy stwierdzić:
Polska [...] [...] [...] powstała na podstawie dekretu z dnia 28 września 1949 r. o utworzeniu Polskiej Izby Handlu Zagranicznego (Dz.U. Nr 53 poz. 40)
W dniu [...] kwietnia 1956 r. przejęła sporny grunt wraz z budynkiem w administrowanie. Członkami [...] były tylko i wyłącznie państwowe osoby prawne, a majątek [...] pochodził ze składek członków i dotacji budżetowych. Polska [...] [...] [...] była zatem państwową osobą prawną posiadającą osobowość prawną.
Ustawą z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (Dz.U. Nr 35 poz. 195) została powołana Krajowa [...] [...], zrzeszająca izby gospodarcze, a dla wykonywania wspólnych zadań w zakresie promocji handlu zagranicznego organizacyjnie wyodrębniono Polską [...] [...] [...]. Do czasu jej powstania, istniejąca Polska [...] [...] [...] prowadziła działalność na podstawie dekretu o jej utworzeniu, pomimo, że zgodnie z § 15 ustawy dekret ten utracił swą moc prawną. Krajowa [...] [...] uzyskała osobowość prawną z dniem wpisu do rejestru izb gospodarczych, to jest z dniem [...] lutego 1990 r. Nie została natomiast powołana, zgodnie z art. 12 ustawy, Polska [..] [...] [...]. Stosownie do treści art. 15 ust. 3 Krajowa [...] [...] przejęła wszelkie sprawy, zobowiązania i majątek dotychczasowej Polskiej [...] [...] [...], z wyjątkiem majątku jednostki organizacyjnej Polskiej [...] [...] [...] pod nazwą "[...] [...] [...]", której status określi Minister Współpracy Gospodarczej z Zagranicą.
Wskazany przepis oznacza, że w dniu 5 grudnia 1990 r. grunt przy ul. [...] w W. oraz budynek był zarządzany przez Polską [...] [...] [...], która miała pozostać do czasu utworzenia w trybie art. 12 ust. 2 nowej [...] [...] [...] połączonej organizacyjnie z Krajową [...] [...].
Zgodnie z art. 2 ust. l ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami (Dz. U. Nr 79 poz. 464 ze zm.) grunty stanowiące własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), z wyłączeniem gruntów Państwowego Funduszu Ziemi, będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych innych niż Skarb Państwa stają się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego. Nie narusza to praw osób trzecich. (...) Z kolei ust. 2 powołanego artykułu stanowił, że budynki i inne urządzenia oraz lokale, znajdujące się na gruntach o jakich mowa w ust. l, stanowiących własność Skarbu Państwa lub własność gminy (związku międzygminnego), będących w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie państwowych osób prawnych, stają się z tym dniem z mocy prawa własnością tych osób. Obecnie zasady te reguluje przepis art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000 r. Nr 40 poz. 543)
W toku postępowania administracyjnego i sądowego Polską [...] [...] [...] reprezentował kurator sądowy .
Wojewódzki Sąd Administracyjny, sprawując zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) kontrolę działalności administracji publicznej i nie będąc, zgodnie z art. 134 tej ustawy związany granicami skargi – uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszyła przepisów prawa. Analizowane w uzasadnieniu przepisy i ustalenia wskazały, że Zakład [...] [..] nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa. Właścicielem gruntu jest Skarb Państwa, reprezentowany w tym przypadku przez Wojewodę [...], który w ramach przyznanej mu ustawowo kognicji, stosownie do art. 200 ustawy o gospodarce nieruchomościami, przekazał go w użytkowanie wieczyste osobie prawnej, sprzedając mu stosownie do uprawnień znajdujący się na tym gruncie budynek.
Zakład [...] [...] wyodrębniony strukturalnie z majątku ogólnonarodowego w 1998-mym roku nie posiadał, z oczywistych względów przedmiotowej nieruchomości w zarządzie w dniu 5 grudnia 1990 r., a więc nie mógł być na niej uwłaszczony. Z ustawowo więc przesądzonych względów nie mógł być stroną postępowania administracyjnego o ustanowienie użytkowania wieczystego na nieruchomości Skarbu Państwa, będącą w zarządzie innej osoby prawnej oraz sprzedaży tej osobie budynku.
Reasumując
- zabudowana nieruchomość położona przy ul. [...] w W. w dniu 5 grudnia 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa;
- Polska [...] [..] [...] w dniu 5 grudnia 1990 r. była państwową osobą prawną;
a więc
- Decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast umarzająca postępowanie odwoławcze, z odwołania nie będącego stroną postępowania administracyjnego Zakładu [...] [...], nie narusza prawa.
W tym stanie, poza omówioną kwestią następstwa prawnego Zakładu [...] [...] po byłym właścicielu gruntu [...], inne zarzuty skargi zostały pominięte jako nieistotne dla orzekania w tej sprawie.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło