I SA 2336/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Elżbieta Lenart Protokolant Małgorzata Mierzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi K. N. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2003 r., [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji nr [...] Dyrektora Oddziału Rejonowego w W. Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] czerwca 2003 r., 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącego K. N. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2336/03 UZASADNIENIE Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. zobowiązującej K. N. do zwolnienia i przekazania do dyspozycji Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. osobnej kwatery stałej nr [...] przy ul. [...] w W. W uzasadnieniu decyzji Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przedstawił następujący stan sprawy: K. N. złożył w dniu [...] marca 2003 r. wniosek do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o stwierdzenie nieważności decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] w W. w sprawie zwolnienia i przekazania osobnej kwatery stałej w W., jako wydanej z naruszeniem prawa. Wniosek powyższy, zgodnie z art. 65 kpa został przekazany do Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. Dyrektor Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją nr [...] z dnia [...] czerwca 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. w sprawie zwolnienia przez K. N. osobnej kwatery stałej nr [...] przy ul. [...]. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej stwierdził, że K. N., decyzją Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] nr [...] z dnia [...] marca 1986 r., otrzymał pomoc finansową z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej w formie zaliczkowej na budowę domu jednorodzinnego, na podstawie obowiązującej wówczas ustawy z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych (Dz. U. z 1992 r. Nr 5, poz. 19), otrzymał zatem pomoc finansową i przed 1 stycznia 1996 r. nie zwrócił przyznanej mu zaliczkowej pomocy finansowej na budownictwo mieszkaniowe. Powołana ustawa przewidywała dwie alternatywne formy pomocy państwa w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych żołnierzy: przydział kwatery albo pomoc finansową. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt. 1 powołanej ustawy kwatery stałej nie przydzielono osobie, która skorzystała z pomocy finansowej z budżetu Ministerstwa Obrony Narodowej. Natomiast w myśl art. 30 ust. 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy żołnierz zawodowy, który otrzymał pomoc finansową zobowiązany był do zwrotu zajmowanej kwatery. Ustawa z dnia 20 maja 1976 r. o zakwaterowaniu sił zbrojnych dopuszczała możliwość zwrotu pomocy finansowej. Możliwość zwrotu tej pomocy w myśl art. 29 ust. 3 i 4 ograniczona była do ściśle określonych (trzech) przypadków, które nie miały jednak miejsca w sytuacji K. N. Poza tymi trzema przypadkami przepis ustawy nie przewidywał, aby żołnierz mógł odzyskać prawo do przydziału kwatery w sytuacji skorzystania z pomocy finansowej. W myśl art. 41 ust. 1 pkt 2 obecnie obowiązującej ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 368 ze zm.) żołnierz zawodowy jest również obowiązany przekazać do dyspozycji Agencji dotychczas zajmowaną kwaterę, jeżeli otrzymał pomoc finansową na budownictwo mieszkaniowe udzieloną na podstawie dotychczasowych przepisów. Artykuł ten stanowi ponadto, że do wyżej wymienionych osób ma zastosowanie art. 47 ust. 8 ustawy, w myśl którego zwrot pomocy finansowej nie daje prawa do przydziału kwatery, choćby nawet żołnierz był przeniesiony do innej miejscowości. Dlatego też Dyrektor Oddziału Terenowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] w W. decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. zobowiązał K. N. do zwolnienia osobnej kwatery stałej w W. przy ul. [...]. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji nr [...] z dnia [...] marca 1986 r. Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] w sprawie przyznania K. N. pomocy finansowej w formie zaliczkowej, z uwagi na fakt, iż była wydana bez podstawy prawnej, nie niweluje zdarzenia jakim było przyznanie tej pomocy wymienionemu i nie oznacza, że wymieniony z niej nie skorzystał. Na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] września 2003 r. złożył skargę K. N. i zarzucił, że decyzja ta: - wydana została z rażącym naruszeniem prawa, - stała się nieważna w świetle decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej nr [...] z dnia [...] maja 2002 r., - do uzasadnienia dej decyzji przyjęto nieprawdziwe przesłanki twierdząc, że skarżący wykorzystał przyznaną pomoc finansową na budowę domu z funduszu mieszkaniowego Ministerstwa Obrony Narodowej oraz miał możliwość zwrotu tej pomocy finansowej jako warunku zachowania prawa do zajmowania osobnej kwatery stałej, lecz jej nie zwrócił przed datą 1 stycznia 1996 r. W uzasadnieniu skargi skarżący K. N. wskazał, że wydając zaskarżoną decyzję nie wzięto pod uwagę, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. nr [...] z dnia [...] listopada 1998 r. w sprawie zwolnienia osobnej kwatery stałej rażąco narusza prawo, gdyż przyjmuje, że skarżący otrzymał pomoc finansową na budowę domu. Tymczasem decyzja nr [...] z dnia [...] marca 1986 r. Szefa Służby Zakwaterowania i Budownictwa Garnizonu [...] w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zaliczkowej na budowę domu jednorodzinnego została wyeliminowana z obrotu prawnego, gdyż decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2002 r. Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej została stwierdzona jej nieważność. W następstwie tego pozostaje problem zwrotu kwoty przekazanej na podstawie tej decyzji do Spółdzielczego Zrzeszenia [...] "B." budującego osiedle domów jednorodzinnych. Z Zrzeszenia tego skarżący został wykluczony na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia z dnia [...] lutego 1993 r., zaś przyznana kwota powinna zostać wyegzekwowana na podstawie weksla dłużnego jaki skarżący złożył i to w wysokości nominalnej, czego skarżący nie kwestionuje. W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie i wskazał, że decyzja Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] w W. z dnia [...] listopada 1998 r. w sprawie zwolnienia kwatery stałej została utrzymana w mocy przez Dyrektora Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją nr [...] z dnia [...] marca 1999 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności stwierdzić należy, że zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Postępowanie w niniejszej sprawie toczy się na wniosek K. N. o stwierdzenie nieważności decyzji o zwolnienie osobnej kwatery stałej. Wniosku tego nie ma w aktach sprawy. Z odpowiedzi na skargę wynika, że sprawa zwolnienia kwatery stałej położonej w W. przy ul. [...] była rozpatrywana przez organy obu instancji, gdyż Dyrektor Oddziału Rejonowego Garnizonu [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] marca 1999 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Terenowego nr [...] Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 1998 r. Niezależnie więc od tego jak sformułowany został wniosek skarżącego K. N. o stwierdzenie nieważności (sąd nie może tego ocenić, gdyż nie ma tego wniosku w aktach sprawy), postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji mogło toczyć się wyłącznie w stosunku do decyzji ostatecznej, to jest decyzji z dnia [...] marca 1999 r. Dyrektora Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Zgodnie z art. 157 § 1 kpa właściwy do stwierdzenie nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia. Organem wyższego stopnia nad organem wydającym decyzję, to jest Dyrektorem Oddziału Rejonowego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej był Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej i ten organ był właściwy do przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 1999 r. jako organ pierwszej instancji. W niniejszej sprawie postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji przeprowadził organ niewłaściwy, co skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji, tak organu pierwszej , jak i drugiej instancji. Z tych względów sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i art. 157 § 1 kpa orzekł jak w sentencji. Na podstawie art. 152 powołanej wyżej ustawy sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Rozstrzygnięcie to traci moc w chwili uprawomocnienia się wyroku. O kosztach sąd orzekł na podstawie art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.).