I SA 2359/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka, Sędziowie WSA Emilia Lewandowska (spr.), NSA Janina Antosiewicz, Protokolant Ewelina Dębna, po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2004 r. sprawy ze skargi J.N. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [..] grudnia 2001 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2359/02 U Z A S A D N I E N I E Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 r., nr [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r., nr [...], którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej nr [...] z dnia [...].05.1960 r. utrzymującej w mocy orzeczenie administracyjne Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...].03.1960 r. o odmowie przyznania dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...], położonej przy ul. [...] , [...] i oznaczonej nr hip. [...] "[...]" dz. [...], [...] i [...] wynoszących [...] m2, [...] m2 i [...] m2. Z ustaleń poczynionych przez organ nadzoru wynika, że nieruchomość [...] położona przy ul. [...], [...] i oznaczonej nr hip. [...] "[...]" dz. [...], [...] i [...] wynoszących [...] m2, [...] m2 i [...] m2, stanowiąca własność M.N. została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Obecnie nieruchomość ta wchodzi w skład działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] z obrębu [...] będących własnością komunalną. Działka nr [...] znajduje się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]", której z tego tytułu przysługuje przymiot strony w niniejszym postępowaniu. W dniu [...].09.1949 r. M.N. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej gruntu wyżej opisanych nieruchomości. Wniosek ten został rozpatrzony orzeczeniem administracyjnym Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...].03.1960 r., którym odmówiono przyznania prawa własności czasowej do gruntu przy ul. [...], ul. [...] z uwagi na przeznaczenie tej nieruchomości w planie zagospodarowania przestrzennego pod społeczne budownictwo mieszkaniowe. Od powyższego orzeczenia M.N. złożyła odwołanie. Ministerstwo Gospodarki Komunalnej, decyzją nr [...]z dnia [...].05.1960 r., utrzymało w mocy zaskarżone orzeczenie z uzasadnieniem, że grunt przedmiotowej nieruchomości przeznaczony został w planie zagospodarowania przestrzennego pod budownictwo mieszkaniowe wielokondygnacjowe, zatem orzeczenie to znajduje uzasadnienie w przepisach dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Postanowieniem z dnia [...] lipca 1960 r. Sąd Powiatowy dla W. dokonał wpisu prawa własności przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa. Decyzją Prezydium Rady Narodowej w W. nr [...] z dnia [...].12.1965 r., na podstawie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, przyznano M.N. od Dyrekcji Rozbudowy Miasta [...] odszkodowanie za nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w W. przy ul. [...], nr hip [...] Nr [...] rej.hip [...] działka nr [...]. W dniu [...].07.2000 r. wpłynął wniosek J.N. – spadkobiercy byłej właścicielki, w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].05.1960 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Prezydium Rady Narodowej w W. z dnia [...].03.1960 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W obecnym stanie prawnym, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast jest właściwy do zbadania w trybie nadzoru jedynie decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej, bowiem nieruchomość ta stanowi mienie komunalne. Stosownie do przepisu art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) gmina obowiązana była uwzględnić wniosek o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu określonego w art. 7 ust. 1 tego dekretu, jeżeli korzystanie z gruntu dawało się pogodzić z przeznaczeniem według planu zabudowania. Ponadto w dacie wydania badanej w trybie nadzoru decyzji z dnia [...].05.1960 r. obowiązywał art. 51 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70), który stanowił, iż poprzedniemu właścicielowi może być odmówione prawo własności czasowej do gruntu niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 7 ust. 2 w/w dekretu z dnia 26 października 1945 r., także ze względu na cele określone w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r., który dopuszczał możliwość wywłaszczenia nieruchomości, jeżeli była niezbędna na cele użyteczności publicznej, na cele obrony Państwa albo dla wykonania zadań określonych w zatwierdzonych planach gospodarczych, a na terenie miasta lub osiedla gdy była niezbędna dla planowanej realizacji na ich terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W dacie wydania badanej w trybie nadzoru decyzji organu II instancji obowiązywał plan zagospodarowania przestrzennego - Plan Generalny na lata 1955-1965 zatwierdzony przez Prezydium Rządu w dniu 2 lipca 1956 r. Jednakże Archiwum Państwowe [...] nie posiada uwierzytelnionej wersji tego planu (pismo nr [...] z dnia [...].08.2000 r.). Natomiast z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość została objęta decyzją lokalizacyjną nr [...] z dnia [...].09.1959 r. pod budowę osiedla mieszkaniowego, co potwierdza, że zostały spełnione przesłanki z art. 51 ust. 1 ww ustawy z dnia 12 marca 1958 r. dopuszczające wywłaszczenie nieruchomości przeznaczonej pod budownictwo ogólnomiejskie i zorganizowane budownictwo mieszkaniowe, za jakie niewątpliwie należy uznać osiedle mieszkaniowe budowane przez Spółdzielnię Mieszkaniowo-Budowlaną "[...]", na rzecz której ustanowiono użytkowanie wieczyste aktem notarialnym nr Rep. [...] z dnia [...].04.1964 r. zawartym w wykonaniu decyzji administracyjnej nr [...] z dnia [...].01.1964 r. W świetle powyższych ustaleń organ nadzoru uznał, że zebrany materiał dowodowy nie uzasadnia poglądu, aby decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].05.1960 r. była obarczona wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa, która może stanowić podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z dnia [...].04.1959 r. Skargę na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.2002 r. wniósł J.N. W ocenie skarżącego nie występuje niezgodność korzystania z gruntu przez jego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu w planie zabudowania. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 i 2 pkt 1 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powołany jest do kontroli legalności decyzji administracyjnych. Dokonując kontroli legalności decyzji ostatecznej Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...].08.2002 r. i poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...].12.2001 r. Sąd ocenił, że organ prowadzący postępowanie nadzorcze nie zebrał w sposób należyty materiału dowodowego w sprawie. Postępowanie nadzorcze, mające na celu weryfikację decyzji ostatecznej w aspekcie zaistnienia przesłanek z art. 156 § 1 kpa, podlega takim samym regułom procesowym jak postępowanie zwykłe. Oznacza to, że decyzję w trybie art. 158 kpa organ może wydać po podjęciu niezbędnych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia istotnych okoliczności, przeprowadzeniu postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa, wyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego, oparciu rozstrzygnięcia na całokształcie zebranego materiału dowodowego. Obowiązki te wynikają z obowiązujących w postępowaniu administracyjnym: zasady prawdy obiektywnej zawartej w art. 7 kpa i zasady zaufania do organów Państwa wyrażonej w art. 8 kpa, a także przepisów procesowych zamieszczonych w art. 77 § 1 i 80 kpa. Ze znajdujących się materiałów dokumentacyjnych w aktach administracyjnych wynika, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem powołanych wyżej reguł postępowania administracyjnego co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Weryfikowana w rozpoznawanej sprawie, w trybie nadzoru, decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej jest z daty [...].05.1960 r. Natomiast organ nadzoru pismem z dnia [...] sierpnia 2000 r. zwrócił się do Archiwum Państwowego [...] o nadesłanie "niezbędnych w sprawie materiałów inwentaryzacyjnych" sporządzonych przez Biuro Odbudowy [...] w latach 1945 – 1946. Archiwum udzieliło odpowiedzi, że takich materiałów nie posiada oraz nadesłało kopie dokumentów, przy piśmie z dnia [...].09.2000 r., nieprzydatnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Taki sposób gromadzenia dowodów należy uznać za niewłaściwy. Po pierwsze, to organ winien enumeratywnie wymienić jakie materiały ma przysłać Archiwum, bo zwrócenie się o "niezbędne" w sprawie materiały inwentaryzacyjne powoduje, że pozostawiono do decyzji Archiwum Państwowego jakie materiały archiwalne mają być w sprawie udostępnione. Po drugie, organ żądał materiałów archiwalnych z lat 1945 – 1946 w sytuacji gdy weryfikowana decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są z 1960 roku i organ winien gromadzić dokumentację obowiązującą na datę wydania tych decyzji. Nadto organ ograniczył się tylko do pozyskiwania dokumentów w archiwum państwowym. Brak jest dokumentów wskazujących, aby organ nadzoru podjął działanie jeszcze inne zmierzające do odnalezienia potrzebnej dokumentacji i by dołożył wszelkich starań w celu należytego zbadania sprawy. W szczególności nie wynika by dokumentów tych poszukiwano w archiwum Urzędu Gminy, czy też w Spółdzielni Budowlano – Mieszkaniowej "[...]" w W. Z treści aktu notarialnego z [...].04.1964 r. Rep. [...], dotyczącego oddania w wieczyste użytkowanie tej Spółdzielni gruntu objętego weryfikowaną decyzją, wynika, że w dacie sporządzenia tego aktu Spółdzielnia wybudowała już na tym gruncie cztery budynki wielomieszkaniowe. Powinna więc dysponować decyzją lokalizacyjną nr [...] z [...].09.1959 r. wydaną dla Dyrekcji Budowy Osiedli [..] [...] [...] pod budowę tego osiedla mieszkaniowego, której to decyzji brak jest w aktach administracyjnych. Załączenie tej decyzji pozwoliłoby na ocenę jej ważności w dacie wydania weryfikowanej decyzji. Spółdzielnia "[...]" może też dysponować innymi jeszcze materiałami archiwalnymi, których znajomość pozwalałaby na właściwą ocenę czy decyzja Ministerstwa Gospodarki Komunalnej z [...].05.1960 r. dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 kpa. Oparcie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności na tak pobieżnie zebranym materiale dowodowym narusza powołane wyżej przepisy prawa procesowego. W toku ponownego rozpatrzenia sprawy organ nadzoru podejmie czynności w celu wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego rozpatrzenia. Z powyższych względów Sąd na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz art. 152 tej ustawy orzekł jak w sentencji wyroku.