I SA 2380/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA -Daniela Kozłowska (spr.) Sędziowie WSA - Emilia Lewandowska aWSA - Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant - Anna Jurak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2004 r. sprawy ze skargi J.N. na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... września 2002 r., nr ... w przedmiocie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania - oddala skargę - I SA 2380/02 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem z dnia ... marca 1999 r. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiesił postępowanie administracyjne w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody ... z dnia ... kwietnia 1993 r. o uwłaszczeniu Przedsiębiorstwa ... w ... nieruchomością oznaczoną jako działki nr ..., ... i .... Postanowienie to wydano w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Równocześnie L.H. został zobowiązany do wystąpienie do właściwego sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia ... października 1999 r. uchylił swoje postanowienie z dnia ... marca 1999 r. w części dotyczącej wezwania do wystąpienia do właściwego sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Pismem z dnia 2 lutego 2002 r. J.N. wniosła o podjęcie zawieszonego postępowania. Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia ... maja 2002 r., ..., podjął postępowanie w odniesieniu do działki nr ... i odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w odniesieniu do działek nr ... i ... uznając, że postanowienie Sądu Rejonowego w ... z dnia ... maja 1992 r., sygn. ..., ustala osoby, które nabyły spadek po C.N., jednak w księgach wieczystych jako właściciel tych nieruchomości figuruje nadal Skarb Państwa. Stanowisko, że Skarb Państwa nie nabył skutecznie własności nieruchomości objętych spadkiem po C.N. nie znajduje uzasadnienia. Prawa rzeczowe Skarbu Państwa i osób, które nabyły użytkowanie wieczyste na podstawie aktów notarialnych z ... grudnia 1996 r. i ... czerwca 1997 r. są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych (art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece). Sąd Rejonowy w ... odmówił wpisu w księdze wieczystej nr ... spadkobierców C.N. jako właścicieli nieruchomości. Zatem zawieszenie postępowania nastąpiło do czasu uregulowania stanu własności w księdze wieczystej. Przesądzenie sprawy prawa własności nieruchomości nie należy do organu administracji, lecz do sądu powszechnego. Działka nr ... nie wchodziła w skład spadku po C.N., dlatego orzeczono o podjęciu postępowania w części odnoszącej się do tej działki. Skoro dotychczas nie została uregulowania kwestia wpisu działek nr ... i ... na rzecz spadkobierców C.N. – nie ma podstaw do podjęcia zawieszone postępowania. Wiąże się to także z ewentualnymi nieodwracalnymi skutkami prawnymi wobec zbycia praw do tych działek na rzecz osób trzecich. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia ... września 2002 r., ..., utrzymał w mocy postanowienie z dnia ... maja 2002 r. W uzasadnieniu orzeczenia zacytował swoje wcześniejsze stanowisko i dodał, że zarzut o odmowie przyznania wiarygodności postanowieniu z ... maja 1992 r. (spadkowemu) nie ma pokrycia. Orzeczenie to nie jest kwestionowane. Z postanowienia tego nie wynika jednak, aby orzekający w tej sprawie Sąd nakazał dokonanie w kw ... zmiany właściciela nieruchomości – Skarbu Państwa i osób trzecich – i nakazał wpisanie w to miejsce prawa własności na rzecz spadkobierców C.N. . W postępowaniu uwłaszczeniowym nie orzeka się o prawie własności, lecz o przekształceniu prawa zarządu w prawo użytkowania wieczystego nieruchomości. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwłaszczeniowej nie jest możliwe przesądzenie, że prawo własności działek nr ... i ... przysługuje spadkobiercom C.N. . Wpisy w księgach wieczystych są chronione rękojmią wiary publicznej ksiąg wieczystych i obalenie tego domniemania nie należy do organu administracji, lecz do sądu powszechnego. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego J.N. wniosła o uchylenie postanowień Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia ... maja 2002 r. i ... września 2002 r. i stwierdzenie z urzędu nieważności postanowień tego organu z dnia ... marca 1999 r. i ... października 1999 r., względnie o nałożenie na organ obowiązku wydania decyzji na podstawie art. 26 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Zdaniem skarżącej bezsporne jest, że przedmiotowe działki wchodziły w skład spadku po C.N. . W sprawie nie zastosowano art. 97 § 2 k.p.a., który przewiduje podjęcie zawieszonego postępowania z urzędu lub na wniosek strony, gdy ustąpią przyczyny zawieszenia. Niezrozumiałe jest, że niebędący spadkobiercą ustawowym Skarb Państwa jest nadal w ocenie organu właścicielem nieruchomości, a spadkobiercy wskazani przez Sąd nie są jej właścicielami. Postanowienie z 1992 r. wywołuje skutek ex tunc, tzn. spadkobiercy nabyli spadek w dniu ... kwietnia 1950 r., tj. w dniu śmierci C.N. . Skoro nieruchomość wchodziła w skład spadku, gdyż C.N. był ujawniony w kw ... jako jej właściciel, to Skarb Państwa od daty orzeczenia Sądu z 1992 r. działał w złej wierze. Fakt ten świadczy o wyłączeniu publicznej wiary ksiąg wieczystych, bowiem już od dnia postanowienia z 1992 r. Skarb Państwa nie był właścicielem nieruchomości , a zatem nie mógł na niej ustanowić użytkowania wieczystego. Postanowienie z 1992 r. ustanowiło innych niż Skarb Państwa spadkobierców, co powoduje, że postanowienie z 1952 r. nie istnieje w obrocie prawnym i nie wiąże organów administracji. Uzasadniony jest także zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 – 2 ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości z tego powodu, że został zastosowany do gruntów i budynków stanowiących własność osób fizycznych. Organ nadużywa prawa, które przysługuje mu z mocy art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Z postanowienia Sądu Rejonowego Wydział Ksiąg Wieczystych z ... czerwca 1993 r. wynika, że jedyną przyczyną odmowy wpisu spadkobierców C.N. był wpis prawa użytkowania na rzecz Przedsiębiorstwa ... na podstawie decyzji Naczelnika Miasta ... z ... czerwca 1983 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Sąd administracyjny bada legalność, a więc zgodność z prawem wydanych orzeczeń i opiera się na przedstawionych mu aktach sprawy, oceniając zaskarżone akty według stanu prawnego i faktycznego z dnia wydania zaskarżonych postanowień. W ocenie Sądu postanowienia Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast nie naruszają prawa i dlatego skarga podlegała oddaleniu. Sąd podzielił pogląd Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, że wzruszenie decyzji Wojewody ... z dnia ... kwietnia 1993 r. w przedmiocie uwłaszczenia Przedsiębiorstwa ... w ... działkami nr ... i ... wymaga uprzedniego wykazania przez następców prawnych C.N., że byli oni właścicielami tej nieruchomości w dniu ... grudnia 1990 r., tj. w dniu, w którym nieruchomości Skarbu Państwa pozostające w zarządzie państwowych osób prawnych stawały się z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego tych osób prawnych. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter deklaratoryjny. Skoro skarżąca kwestionuje własność Skarbu Państwa do nieruchomości, to powinna w postępowaniu właściwym dla ustalenia rzeczywistej treści księgi wieczystej wykazać, że w dniu ... grudnia 1990 r. prawo własności przysługiwało jej, a nie Skarbowi Państwa wpisanemu jako właściciel w księdze wieczystej. Samo postanowienie z 1992 r. o uchyleniu wcześniejszego postanowienia z 1952 r. i ustaleniu, że spadkobiercami C.N. są określone w nim osoby nie wystarcza do przyjęcia, że nastąpiło równoczesne przejście własności należących do spadkodawcy nieruchomości na rzecz spadkobierców. Na podstawie postanowienia z 1992 r. spadkobiercy powinni wystąpić do sądu o uzgodnienie treści księgi wieczystej, aby następnie móc domagać się wzruszenia decyzji administracyjnych dotyczących nieruchomości, które zdaniem następców prawnych C.N. wchodziły w skład spadku. Wobec powyższego Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).