I SA 239/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Joanna Banasieiwcz WSA Jolanta Zdanowicz Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2004 r. sprawy ze skargi B.K. i M.W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu W. z [...] czerwca 2002 roku numer [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3) zasądza od Wojewody [...] na rzecz każdej ze skarżących kwoty po 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; I SA 239/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku, numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] czerwca 2002 roku, numer [...] Starosty Powiatu W. o odmowie przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości o powierzchni [...] metra kwadratowego położonej w W. przy ulicy [...], numer hipoteczny [...]. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że według zaświadczenia Wydziału Hipotecznego Sądu Okręgowego w W. z [...] maja 1947 roku, numer [...] właścicielem nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...] o powierzchni [...] arów [...] metrów kwadratowych była, na podstawie aktu notarialnego z [...] lutego 1946 roku numer rep. [...], M.G. Z treści zaświadczenia wynika także, że właścicielka nieruchomości weszła w posiadanie nieruchomości przed objęciem jej przez Zarząd Miejski. Nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...] wchodząca w skład księgi wieczystej o nazwie " Nieruchomości Nr.[...], położone w W. na S. miedzy ulicami [...] i [...]" objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. 50, poz.279). W dniu [...] czerwca 1948 roku M.G. wystąpiła z wnioskiem w trybie art.7 ust.1 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, o przyznanie jej prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. Aktem notarialnym z dnia [...] sierpnia 1949 roku numer Repertorium [...] M.G. przeniosła na A. i S. małżonków S. własność nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...] o powierzchni [...] arów [...] metrów kwadratowych. Aktem notarialnym z dnia [...] stycznia 1951 roku Repertorium numer [...], A. i S. małżonkowie S. sprzedali L.T. wszystkie prawa przysługujące im tak z tytułu własności jak i z dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, w stosunku do niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], oznaczonej numerem hipotecznym [...] o powierzchni [...] arów [...] metrów kwadratowych. Orzeczeniem administracyjnym z dnia [...] listopada 1959 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej miasta [...] W. odmówiło dotychczasowym właścicielom przyznania prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. W dniu [...] sierpnia 1948 roku Prezydent Miasta działając w imieniu Zarządu Miejskiego miasta [...] W. zatwierdził projekt budynku projektowanego w W. przy ulicy [...]. W dniu [...] sierpnia 1949 roku A. i S. małżonkowie S. otrzymali od Zarządu Miejskiego miasta [...] W. pozwolenie na roboty wstępne i zabezpieczające. Pismem z dnia [...] października 1949 roku numer [...] Dyrektor Biura Odbudowy [...] wskazał, że według opracowanego planu zagospodarowania przestrzennego teren nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...] jest przeznaczony pod stałą zabudowę mieszkaniową, a plan przewiduje zabudowę blokową 3-kondygnacyjną. Pismem z dnia [...] grudnia 1958 roku numer [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...], przekazało [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" wstępną propozycję lokalizacji szczegółowej budowy budynku mieszkalnego położonego w W. przy ulicy [...]. Zaświadczeniem o lokalizacji szczegółowej z [...] lipca 1959 roku numer [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...] zatwierdziło lokalizację szczegółową budynku mieszkalnego na terenie położonym w W. przy ulicy [...]. Z pisma z [...] maja 1961 roku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" wynika, że w dniu [...] czerwca 1959 roku zlecono wykonanie pomiarów geodezyjnych dla lokalizacji inwestycji przy ulicy [...], a wprowadzenie spółdzielni w zarząd i użytkowanie nieruchomości przy ulicy [...] nastąpiło protokołem z dnia [...] kwietnia 1960 roku. Decyzją z dnia [...] czerwca 1961 roku Prezydium Rady Narodowej miasta [...] W. zatwierdziło projekt podziału, między innymi nieruchomości położonej w W. i oznaczonej numerem hipotecznym [...]. W wyniku podziału powstały dwie działki o powierzchni [...] metry kwadratowe i [...] metrów kwadratowych. Postanowieniem z dnia [...] lipca 1961 roku Sąd Powiatowy W. -[...] Wydział [...] Ksiąg Publicznych, wpisał na podstawie orzeczenia administracyjnego z [...] listopada 1959 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej miasta [...] W., jako właściciela nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] numer Hipoteczny [...], Skarb Państwa. Aktem notarialnym z dnia [...] października 1964 roku Repertorium [...] nr.[...] oddano w użytkowanie wieczyste [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] o powierzchni [...] metry kwadratowe. W dniu [...] października 1988 roku L.T. wystąpił z wnioskiem o wypłatę odszkodowania za samowolnie "zarekwirowany" w 1951 roku plac położony w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. Z protokołu rozprawy administracyjnej z [...] sierpnia 1990 roku wynika, że obecny L.T. oświadczył, że nie wyraża zgody na zaproponowane odszkodowanie oraz, że zajęcie działki nastąpiło w 1951 roku przez M. Z pisma Ministerstwa [...] z [...] marca 1992 roku wynika, że zbadane dokumenty nie potwierdziły faktu użytkowania przez Ministerstwo [...] nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Z pisma z dnia [...] lutego 1997 roku Urzędu Dzielnicy [...] Gminy W. [...] Wydziału Urbanistyki i Architektury wynika, że na nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] w latach sześćdziesiątych został zrealizowany dla [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]" budynek mieszkalny wielorodzinny. Z notaki służbowej z [...] sierpnia 1997 roku wynika, że w ogólnym planie zabudowy miasta [...] W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 roku, nieruchomość położona w W. przy ulicy [...], znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę luźną lub grupową o 2-kondygnacjach do 30% zabudowania. Na podstawie postanowienia z [...] lutego 1998 roku wydanego w sprawie sygnatura akt [...] przez Sąd Rejonowy dla miasta [...] W., spadek po L.T. zmarłym [...] listopada 1997 roku, nabyły córki B.K. i M.W. po 1/2części każda z nich. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2002 roku numer [...] Starosta Powiatu W. odmówił przyznania odszkodowania za grunt nieruchomości o powierzchni [...] metra kwadratowego położonej w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...]. Decyzją z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] sierpnia 2002 roku numer [...] Starosty Powiatu W. Na decyzję z dnia [...] grudnia 2002 roku numer [...] Wojewody [...] skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły B.K. i M.W. Skarżące domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosły sprzeczność ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności wskazują na brak odniesienia się przez organy administracji publicznej do dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, a wskazujących, iż L.T. utracił faktyczną możliwość władania nieruchomością położoną w W. przy ulicy [...] numer hipoteczny [...] po 5 kwietnia 1958 roku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Powiatu W. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Poza sporem pozostaje okoliczność, że mając na uwadze datę podejmowania przez organ administracji publicznej zaskarżonej decyzji, podstawę prawną żądania L.T. stanowił przepis art.215 ust.2 ustawy z 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami ( Dz. U. 46/00, poz.543 ze zmianami). Stosownie do treści art.215 ust.2 wymienionej wyżej ustawy przepisy ustawy dotyczące odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio także do działki, która przed dniem wejścia w życie dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. 50, poz.279) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Jednocześnie ustawodawca wskazał, że przyznane odszkodowanie za działkę gruntu może polegać na wypłacie odpowiedniej kwoty pieniędzy bądź na ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego na jednej działce przeznaczonej pod budowę domu jednorodzinnego. W tym stanie rzeczy w trakcie postępowania administracyjnego dotyczącego odszkodowania, o którym mowa w art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zadaniem organu administracji publicznej jest ustalenie i wyjaśnienie czy działka była objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, czy była przeznaczona lub mogła być wykorzystywana pod budownictwo jednorodzinne przed dniem wejścia w życie dekretu oraz czy właściciel lub jego następca prawny został pozbawiony faktycznego władztwa nad działką po dniu 5 kwietnia 1958 roku. Ponadto należy przypomnieć, że zgodnie z unormowaną w art.7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz uwzględniając treść art.77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością. Natomiast po przeprowadzeniu postępowania dowodowego organ administracji publicznej jest zobowiązany do dokonania oceny zaprezentowanych w tym postępowaniu środków dowodowych-art.80 k.p.a. Poza sporem pozostaje okoliczność, że wskazany przepis art.80 k.p.a. nie wprowadza żadnych merytorycznych reguł oceny wyników postępowania dowodowego, a tym samym statuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, która polega na tym, że organ przy ustalaniu prawdy obiektywnej na podstawie materiału dowodowego nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, to jest zgodnie z własna oceną wyników postępowania dowodowego w danej sprawie ustalić stan faktyczny. Przypomnieć także należy, że przepis art.107 § 3 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wskazania w uzasadnieniu faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia z przytoczeniem przepisów prawa. Z zebranego w sprawie materiału dokumentacyjnego wynika , że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] oznaczona numerem hipotecznym [...] o powierzchni [...] arów [...] metrów kwadratowych była objęta działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U. 50, poz.279). Ponadto z notatki znajdującej się w aktach sprawy z [...] sierpnia 1997 roku wynika, że w ogólnym planie zabudowy miasta [...] W. zatwierdzonym przez Ministerstwo Robót Publicznych [...] sierpnia 1931 roku, nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] znajduje się na terenie przeznaczonym pod zabudowę luźną lub grupową o 2 kondygnacjach do 30% zabudowania. Wskazane okoliczności winny być poddane ocenie z punktu widzenia spełnienia ustawowych przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania, o którym mowa w art.215 ust.2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Natomiast wbrew twierdzeniom organu administracji publicznej wymieniony przez organ dokument z [...] sierpnia 1948 roku Zarządu Miejskiego miasta [...] W. nie daje podstaw do uznania, iż jego treść dowodzi, że właściciel bądź jego następca prawny utracił możliwość faktycznego władania nieruchomością położoną w W. przy ulicy [...], przed dniem 5 kwietnia 1958 roku. Dokument dotyczy zatwierdzenia projektu budynku projektowanego w W. przy ulicy [...]. Oznacza to, że było projektowane wybudowanie budynku przy ulicy [...]. Według graficznego załącznika do decyzji z [...] sierpnia 1948 roku przy ulicy [...] znajdował się budynek, a przy ulicy [...] była projektowana rozbudowa. Okoliczność tę zdaje się potwierdzać pismo z [...] października 1949 roku Dyrektora Biura Odbudowy [...], w którym podaje się, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] jest przeznaczona pod zabudowę blokową 3 kondygnacyjną. Ponadto organ administracji publicznej winien odnieść się do treści pisma z [...] grudnia 1958 roku Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...], zaświadczenia o lokalizacji szczegółowej z [...] lipca 1959 roku numer [...] Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. [...], pisma z [...] maja 1961 roku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]". Organ administracji publicznej powinien ocenić czy w datach poddanych w tych dokumentach nieruchomość przy ulicy [...] była zabudowana, a jeśli nie była zabudowana i teren był dopiero przygotowywany do zabudowy, to czy teren sąsiedniej nieruchomości przy ulicy [...], graniczący bezpośrednio z tą nieruchomością był zabudowany. Istotne dla rozstrzygnięcia sprawy jest także wyjaśnienie okoliczności w jakich została wydana decyzja z [...] czerwca 1961 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej miasta [...] W., dotycząca zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości , w tym także nieruchomości oznaczonej numerem hipotecznym [...]. Z planu sytuacyjnego nieruchomości hipotecznych ( na którym znajduje się w/w decyzja) wynika, że nieruchomość oznaczona numerem hipotecznym [...] jest nie zabudowaną nieruchomością, a z rejestru powierzchni wynika, że w wyniku jej podziału powstały dwie działki, jedna do zagospodarowania o powierzchni [...] metry kwadratowe, a druga przeznaczona na inne cele o powierzchni [...] merów kwadratowych. Wreszcie należy podkreślić, że oświadczenie L.T. o zajęciu nieruchomości przez M. w 1951 roku nie znajduje potwierdzenia w piśmie Ministerstwa [...] z [...] marca 1992 roku. Treść tegoż pisma może wskazywać, że Ministerstwo [...] nigdy nie użytkowało nieruchomości położonych w W. przy ulicy [...]. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1 lit.c, art.152, art.200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) orzekł, jak w wyroku.