I SA 2415/03
WyrokWSA w Warszawie2005-10-18
Skład orzekający: Jolanta Zdanowicz, Daniela Kozłowska, Sławomir Antoniuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy możliwe jest ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na gruncie, który jest aktualnie wykorzystywany na cele publiczne (boisko szkolne), jeśli plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza dla tego terenu zabudowę mieszkaniową i usługową?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów administracji, uznając, że organy błędnie oparły odmowę ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na aktualnym sposobie wykorzystania gruntu (boisko szkolne), zamiast na kryterium możliwości pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego. Plan ten dopuszczał zabudowę mieszkaniową i usługową, co nie wykluczało możliwości ustanowienia prawa użytkowania wieczystego.Stan faktyczny
Skarżący domagali się ustanowienia prawa użytkowania wieczystego na części gruntu, która była częścią dawnej nieruchomości hipotecznej. Prezydent W. ustanowił użytkowanie wieczyste na części gruntu, ale odmówił ustanowienia go na działce nr ewid. [...], argumentując, że jest ona wykorzystywana na cele publiczne (boisko szkolne) i jest zgodna z planem zagospodarowania przestrzennego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów dekretu i kpa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...]. Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżących.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie WSA Daniela Kozłowska asesor WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Agnieszka Kozik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi K. K., H. S., M. M., A. J., T. R. i W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] maja 2003 r. nr [...] w części objętej punktem V dotyczącym działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] położonej w W. przy ulicy [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza na rzecz skarżących K. K. H. S., M. M., A. J., T. R. i W. R. solidarnie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. kwotę 450 złotych ( słownie: czterysta pięćdziesiąt złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
I SA 2415/03
UZASADNIENIE
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Prezydenta W. w części odmawiającej następcom prawnym dawnego właściciela ustanowienia prawa użytkowania wieczystego gruntu o powierzchni około [...] m², oznaczonego jako działka nr [...] – część przy ul. [...] w W., utrzymało w mocy decyzję pierwszej instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, co następuje:
Decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2003 r., wydaną po rozpatrzeniu wniosku byłego właściciela hipotecznego J. S. z dnia 29 listopada 1948 r. o ustanowienie prawa własności czasowej do gruntu położonego w W. przy ul. [...], oznaczonego nr hip. [...]. Prezydent W.:
- ustanowił użytkowanie wieczyste do działki wynoszącego 0,7480 części gruntu zabudowanego o łącznej pow. [...] m², oznaczonego jako działki nr ewid. [...] i [...] oraz do gruntu zabudowanego o pow. [...] m², oznaczonego jako działka nr [...], położonego w W. przy ul. [...]- na rzecz następców prawnych byłego właściciela – H. S., M. M., K. K., A. J., T. R. i W. R.,
- odmówił następcom prawnym byłego właściciela hipotecznego ustanowienia prawa użytkowania wieczystego części gruntu o powierzchni około [...] m² z dawnej hipoteki [...], oznaczonego jako działka ewid. nr [...] w obrębie [...], położonego w W. przy ul. [...].
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że w odniesieniu do części gruntu wchodzącego w skład działki nr ewid. [...] nie jest możliwe ustanowienie użytkowania wieczystego, bowiem grunt ten jest wykorzystywany na cele publiczne, boisko szkolne, a sposób zagospodarowania terenu nie jest sprzeczny z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego.
Rozpatrując sprawę w wyniku odwołania spadkobierców dawnego właściciela od części odmownej decyzji Prezydenta, organ odwoławczy stwierdził, że od czasu złożenia wniosku z dnia 29 listopada 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej nastąpiła zmiana stanu prawnego i faktycznego nieruchomości. Dawna nieruchomość hipoteczna została bowiem zniesiona i powstały nowe działki ewidencyjne oraz częściowo zmienił się sposób zagospodarowania tej nieruchomości. Część hipoteki nr [...] weszła w skład działki nr [...] o pow. [...] m², na której zlokalizowana została szkoła podstawowa. Szkoła ta, w tym boisko szkolne, stanowiące integralną część obiektu oświatowego, zrealizowana została zgodnie z przepisami prawa i stanowi – jak słusznie stwierdził organ pierwszej instancji – zagospodarowanie zgodne z ustaleniami planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność, że plan ogólny zagospodarowania przestrzennego W. nie jest planem o takiej szczegółowości, aby mogło wynikać z niego przeznaczenie spornego gruntu konkretnie pod usługi oświaty, nie zmienia faktu, że szkoła podstawowa jest obiektem usługowym (I stopnia obsługi) mieszczącym się zatem w funkcjach mieszkaniowo-usługowych obszaru, zaś plan przewiduje adaptację (zachowanie) istniejącej zabudowy zgodnej z funkcją obszaru. Brak jest podstaw do uznania, że użytkowanie terenu boiska szkolnego przez spadkobierców byłego właściciela da się pogodzić z ustaleniem planu przewidującym utrzymanie dotychczasowych form zagospodarowania.
Uwzględnienie wniosku byłego właściciela w tej części gruntu naruszałoby aktualny stan prawny nieruchomości.
Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję wnieśli spadkobiercy dawnego właściciela domagając się uchylenia obu decyzji i zarzucając naruszenie art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. oraz przepisów art. 6, 7 i 77 kpa.
W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Ocena działalności organów administracji publicznej, dokonywana przez sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Niniejsza sprawa dotyczy nieruchomości [...] przy ul. [...], obejmującej działki nr [...],[...] i [...] i część działki nr [...]. Po decyzji organu nadzoru stwierdzającej nieważność decyzji Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia [...] września 1955 r. o odmowie przyznania własności czasowej do gruntu, a wydanie z naruszeniem prawa w części dotyczącej sprzedanych lokali mieszkalnych, organ odwoławczy uchylił decyzję Prezydium Rady Narodowej z dnia [...] sierpnia 1955 r. w części, w której stwierdzono nieważność i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Tym samym przedmiotem rozpoznania przez organ pierwszej instancji stał się wniosek dawnego właściciela o przyznanie własności czasowej. Organ pierwszej instancji uwzględnił ten wniosek co do działek [...],[...] i [...], odmawiając natomiast uwzględnienia prawa użytkowania wieczystego części gruntu o pow. [...] m² działki nr [...]. Stanowisko to podzielił organ drugiej instancji.
Organy administracji przyjęły, że skoro teren działki nr [...] wykorzystywany jest obecnie na boisko szkolne, czyli cel publiczny, to obecny stan zagospodarowania tej części nieruchomości wyklucza możliwość korzystania z niej przez dotychczasowego właściciela, a więc nie ma podstaw do uznania, że zaistniały przesłanki z art. 7 ust. 2 dekretu.
W myśl art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) gmina uwzględni wniosek byłego właściciela o ustanowienie własności czasowej, jeżeli korzystanie z gruntu przez dotychczasowego właściciela da się pogodzić z przeznaczeniem gruntu według planu zabudowania. Brzmienie tego przepisu wskazuje, że wolą ustawodawcy było przede wszystkim uwzględnienie wniosków o własność czasową, a jedynym kryterium, które winien mieć na uwadze organ rozpoznający wniosek byłego właściciela jest możliwość pogodzenia korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela z przeznaczeniem tego gruntu według planu zagospodarowania przestrzennego.
Jak trafnie podniosła skarżąca, organy administracji podjęły rozstrzygnięcie w oparciu o inne przesłanki niż art. 7 ust. 2 dekretu, bo u podstaw odmowy przyznania prawa użytkowania wieczystego leży fakt wykorzystywania przedmiotowego gruntu na boisko szkolne, co jest równoznaczne z przeznaczeniem na cele publiczne i zdaniem organu wyklucza możliwość korzystania z nieruchomości przez dotychczasowego właściciela. Oznacza to, jak podnosi skarżąca, iż dla organu istotny jest aktualny sposób wykorzystywania nieruchomości, nie zaś jej przeznaczenie w planie zagospodarowania przestrzennego przewidującym dla tego terenu zabudowę mieszkaniową, usługową i administracyjną, a zatem nie wykluczającą możliwości korzystania z gruntu przez dotychczasowego właściciela. Nie sposób nie zgodzić się z argumentacją skarżącej.
Organ pierwszej instancji niedostatecznie wyjaśnił, dlaczego nie da się pogodzić prawa użytkowania wieczystego gruntu przez dotychczasowego właściciela z funkcją jaką pełni ten teren i jaką przewiduje plan zagospodarowania przestrzennego. Ograniczenie się do stwierdzenia, że obecny stan zagospodarowania tej nieruchomości wyklucza możliwość korzystania z niej przez dotychczasowego właściciela nie jest wystarczającą argumentacją dla decyzji odmownej z art. 7 ust. 2 dekretu.
Z kolei decyzja organu odwoławczego podzielająca stanowisko organu drugiej instancji nie przytacza argumentów odwołania. Organ drugiej instancji powołując przepis ograniczył się do przywołania argumentacji organu pierwszej instancji, co jest naruszeniem zasady z art. 15 kpa.
Powyższe uchybienia jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy stanowią o uchyleniu decyzji obu instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Orzeczenie wydano z uwzględnieniem art. 152 powołanej ustawy.
O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło