I SA 2439/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Daniela Kozłowska (spr.) NSA Jan Paweł Tarno Protokolant Katarzyna Babik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2004r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2002r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2002r. , [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego na rzecz R. J.. I SA 2439/02 Uzasadnienie Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 1994 r., [...], stwierdził, na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), nabycie przez Gminę O. nieruchomości zapisanej w kw [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 1210 m2, położonej w O. Sąd Rejonowy w O. założył dla tej nieruchomości księgę wieczystą nr [...] i wpisał Gminę O. jako jej właściciela (postanowienie z dnia [...] czerwca 1994 r). Burmistrz Miasta i Gminy O. decyzją z dnia [...] lipca 1998 r. zatwierdził projekt podziału tej nieruchomości na działki nr [...] (80 m2) i [...] (1130 m2). Wnioskiem z dnia 25 sierpnia 1998 r. R. J. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody [...]. Wnioskodawca wskazał, że działka nr [...] odpowiada dawnej działce nr [...] o pow. 1212 m2 i jako jej właściciel wpisany jest w księdze wieczystej nr [...] J. J. (data wpisu od 1939 r). Różnica powierzchni powstała przy zakładaniu nowego operatu ewidencji gruntów w 1978 r. Wnioskodawca podał, że jest jednym ze spadkobierców Jerzego Jabłońskiego, właściciela działki nr [...]. Gmina O. wniosła o wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] podnosząc m.in., że pozostałym spadkobiercom J. J., żonie H. i córce E., przysługuje przymiot strony, a nie zawiadomione o wszczęciu postępowania. Zagadnienia powstałe w związku z odmiennymi numerami działek, wpisem do dwóch ksiąg wieczystych i ujawnieniem własności na rzecz Gminy O. i J. J., przy twierdzeniu wnioskodawcy, że jest to ta sama nieruchomości, nie może być rozstrzygnięte w postępowaniu administracyjnym. Wojewoda stan własności nieruchomości ustalił na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w O. z dnia [...] stycznia 1959 r. Istniały zatem podstawy do komunalizacji przedmiotowej nieruchomości. Zarzut wnioskodawcy sprowadza się do twierdzenia niezgodności wpisu w kw [...] z rzeczywistym stanem prawny. Do orzekania w takich sprawach uprawniony jest sąd powszechny na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Zebrany materiał nie pozwala na przyjęcie, że numery geodezyjne [...] i [...] oznaczają tę samą nieruchomość. Z informacji Starosty O. wynika, że w ewidencji gruntów z 1967 r. wpisana była nieruchomość nr [...] o pow. 2402 m2 stanowiąca własność Skarbu Państwa. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia [...] lutego 2002 r., [...], zawiesił z urzędu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Uzasadniając to stanowisko organ stwierdził, że badając prawidłowość komunalizacji nie jest w stanie samodzielnie rozstrzygnąć, który wpis w księgach wieczystych jest zgodny z rzeczywistym stanem prawnym. Oba wpisy - w kw. [...] i [...] - korzystają, zgodnie z art. 3 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, z domniemania prawdziwości. Powinno to być rozstrzygnięte w drodze powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej na podstawie art. 10 powyższej ustawy. Wnioskodawca R. J. powinien wystąpić do właściwego sądu powszechnego z żądaniem usunięcia tej niezgodności. Minister zobowiązał także R. J. do wystąpienia z powództwem w tej sprawie. Rozstrzygnięcie tej kwestii jest zagadnieniem wstępnym w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R. J. wniósł o uchylenie postanowienia Ministra SWiA z [...] lutego 2002 r. podnosząc, że organ bezpodstawnie przyjął, iż zachodzą okoliczności uzasadniające zawieszenie postępowania. W dniu wydania decyzji komunalizacyjnej sporna nieruchomość nie była ujawniona w dwóch księgach wieczystych. Dopiero po wydaniu decyzji komunalizacyjnej założona została nowa księga nr [...]. Nie zachodzi zatem konieczność uzgodnienia stanu prawnego nieruchomości w trybie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Skoro Wojewoda nie dysponował dokumentami, z których wynikałoby, że nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa - to decyzja komunalizacyjna rażąco narusza prawo. Gmina O. wniosła o utrzymanie w mocy postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2002 r. Minister SWiA postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2002 r. utrzymał w mocy swoje postanowienie o zawieszeniu postępowania argumentując. W skardze na to postanowienie R. J. zarzuca, że narusza ono art. 7, 77 i 97 § 1 pkt 4 k.p.a. i wnosi o jego uchylenie. Zdaniem skarżącego błędne jest ustalenie, że przedmiotowa nieruchomość była zapisana w dwóch księgach wieczystych (nr [...] jako własność Skarbu Państwa i [...] jako własność skarżącego). Księga wieczysta nr [...] obejmowała 3027 ha i brak jest dokumentów, z których wynikałoby, że objęta nią była także działka nr [...]. W dniu wydania decyzji komunalizacyjnej sporna nieruchomość nie była ujawniona w dwóch księgach wieczystych i wobec tego brak było przesłanek z art. 97 par.1 pkt 4 k.p.a. do zawieszenia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji komunalizacyjnem może stanowić podstawę do ewentualnego orzekania przez sąd powszechny w postępowaniu o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Odpowiadając na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie podnosząc, że określenie właściciela spornej nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. jest niezbędne do ustalenia, czy podlegała ona komunalizacji, a w konsekwencji, czy decyzja Wojewody Katowickiego z 26 marca 1994 r. jest zgodna z prawem. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W związku z powyższym niniejsza skarga podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co wynika z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Skarga jako uzasadniona podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 97 § 1 k.p.a. organ jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w razie wystąpienia jednej z przewidzianych w tym przepisie podstaw. Ma więc obowiązek zbadać z urzędu, czy nie powstało zdarzenie lub sytuacja wymagająca zawieszenia postępowania. Na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na tej podstawie uzależnione jest od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: postępowanie administracyjne jest w toku, rozstrzygnięcie sprawy będącej przedmiotem postępowania zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd i zagadnienie to nie zostało jeszcze rozstrzygnięte. Organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy a zagadnieniem wstępnym. W razie gdy związek ten nie występuje, nie jest dopuszczalne zawieszenie postępowania. W rozpatrywanej sprawie organ przedwcześnie uznał, że zachodzą podstawy do obligatoryjnego zawieszenia postępowania w sprawie prawidłowości decyzji w przedmiocie przekazania Gminie O. działki nr [...]. Akta sprawy pozwalają na stwierdzenie, że istnieją wątpliwości, czy skomunalizowana działka nr 2958 była objęta kw [...]. Księga ta obejmowała grunty o pow. 3027 ha, a brak jest dokumentów wskazujących, że objęta nią była także ta działka. Obowiązek wyjaśnienia tej wątpliwości ciąży na organie. Dopiero bezsporne ustalenie, że wymieniona działka wchodziła w skład kw [...] mogłoby ewentualnie stanowić podstawę do zawieszenia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Ustalenie rzeczywistej treści kw [...] powinno być dokonane w postępowaniu, którego celem jest zbadanie legalności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 1994 r. Gdyby się okazało, że księga ta nie obejmowała działki [...], stanowiłoby to przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej. Z postanowienia Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 1998 r., sygn. [...], wynika, że spadek po J. J. nabyli: żona H. J. oraz dzieci - córka E. J. i syn R. J. W postępowaniu natomiast brał udział tylko R. J., pozostali spadkobiercy nie zostali zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, ani nie brali w nim udziału. Naruszona więc została zasada czynnego udziału strony w postępowaniu, wyrażona w art. 10 k.p.a. Z powyższych względów Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 powyższej ustawy w związku z art. 97 § 2 Przepisów wprowadzających ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.