I SA 2448/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska-Macioch WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant Jolanta Zagrzejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...] przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej 1) uchyla postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] września 2003 r., nr [...], 2) stwierdza, że postanowienie nie podlega wykonaniu. I SA 2448/03 UZASADNIENIE Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2003 r., po rozpatrzeniu wniosku H. i C. K. i M. D. (właścicieli sąsiadujących działek), stwierdził nieważność decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 1992 r. w przedmiocie komunalizacji działki nr [...] o powierzchni [...] ha na rzecz Gminy [...]. W uzasadnieniu decyzji wskazano: Decyzja Wojewody [...] z [...] maja 1992 r. stwierdzała nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa szeregu nieruchomości w tym działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...]. O stwierdzenie nieważności tej decyzji w części dotyczącej działki nr [...] wnieśli Państwo K. oraz M. D., wyjaśniając, że ta nieruchomość to nie droga a przejazd pod budynkiem mieszkalnym. Aktem notarialnym z 1968 r. nabyli oni nieruchomość zabudowaną oznaczoną nr [...] od Banku [...] w S., a do transakcji sporządzona była dokumentacja geodezyjna, między innymi protokół graniczny z którego opisu wynika, że przedmiotowa droga znajdowała się w granicach działki nr [...]. W latach 70-tych przeprowadzono aktualizację gruntów wsi L., w wyniku czego działka nr [...] uzyskała nr [...] i powierzchnię [...] ha, a działka nr [...] nr [...] i powierzchnię [...] ha. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] i rozpatrując sprawę stwierdził, że komunalizacji podlegało wyłącznie mienie ogólnonarodowe należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, a sprawdzenie lub w razie potrzeby wyjaśnienie stanu własnościowego tego mienia należało do podstawowych obowiązków organu pierwszej instancji przed podjęciem decyzji. Opierając się na zgromadzonym materiale sprawy Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że takich ustaleń nie dokonano, zaś z opisu działki nr [...] wynika, że przedmiotowa droga (działka nr [...]) znalazła się w granicach działki nr [...] (obecnie [...]), sprzedanej w 1968 r. małżonkom K. Uwzględniając powyższe Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że działka nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa na dzień 27 maja 1990 r. a zatem nie podlegała komunalizacji. Powyższe stanowiło podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji komunalizacyjnej z [...] maja 1992 r. W związku z decyzja stwierdzającą nieważność decyzji Wojewody, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy A. S. podnosząc, że działka nr [...] jest drogą dojazdową do działki nr [...] będącej jej własnością i działki nr [...]. Działka nr [...] (dawniej [...]) była własnością Skarbu Państwa jako droga powszechnego korzystania, jednakże w wyniku niezgodności dokumentacji technicznej z 1968 r. z protokołem granicznym powstała omyłka w dokumentach a właściciele działki nr [...] (dawnej [...]) uważają, że nabyli ją przy zakupie działki [...] i twierdzą, że droga ta jest wjazdem pod ich dom. Niewyjaśnienie nieścisłości w dokumentach stało się podstawą wydania decyzji przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Wnioskodawczyni czuje się pokrzywdzona, bowiem w ten sposób ma odcięty dojazd do swojego domu, zwłaszcza, że właściciele działki nr [...] zastawili wjazd elementami budowlanymi. Nie ma dokumentu, który wskazywałby, że zakupiona przez nich działka nr [...] obejmowała także działkę nr [...]. Postanowieniem z dnia [...] września 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji stwierdził, że wniosek A. S. jest niedopuszczalny, bowiem wnioskodawczyni nie przysługuje prawo strony w postępowaniu komunalizacyjnym. W postanowieniu wskazano, iż składająca wniosek nie legitymuje się dokumentami świadczącymi, że to jej w dacie 27 maja 1990 r. przysługiwało prawo własności do skomunalizowanego mienia, a zatem nie może być uznana za stronę w postępowaniu komunalizacyjnym, a tylko wtedy służyłoby jej prawo do złożenia takiego wniosku. W dacie [...] października 2003 r. A. S. wniosła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego domagając się oddalenia decyzji nr [...] Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji a utrzymania decyzji komunalizacyjnej Wojewody, gdyż wskutek błędów urzędników naruszone zostały jej prawa – została pozbawiona dojazdu do domu. Skarżąca uważa też, że jest stroną w postępowaniu komunalizacyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie podnosząc, że skarżąca nie wykazała żadnego tytułu prawnego do działki nr [...]. a tylko to pozwalałoby ją uznać za stronę postępowania. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W świetle przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.) dla komunalizacji mienia ogólnonarodowego z mocy prawa decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny dotyczący tego mienia istniejący w dniu 27 maja 1990 r., to jest w dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Nie podlega kwestii fakt, iż postępowanie administracyjne dotyczyło komunalizacji działki oznaczonej nr [...]. Z akt administracyjnych wynika, że skarżąca nie dysponowała i nie dysponuje tytułem prawnym do tej działki. W orzecznictwie sądowym dotyczącym komunalizacji mienia ogólnonarodowego (państwowego) z mocy prawa utrwalił się pogląd, że stronami postępowania administracyjnego, które ma potwierdzić przejście z mocy ustawy własności mienia ze Skarbu Państwa na gminę, są tylko Skarb Państwa i właściwa miejscowo gmina. Komunalizacja gruntów państwowych dotyczy stosunków własności pomiędzy Skarbem Państwa a gminami. Z istoty swej nie dotyka bezpośrednio ograniczonych praw rzeczowych obciążających nieruchomość (w tym użytkowania). Komunalizacja dotyczy wyłącznie prawa własności. Trudno więc w sytuacji skarżącej, która nawet nie twierdzi, że działka nr [...] do niej należała, przyjąć ,że posiada ona przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym a tym samym, że może składać odwołanie w takiej sprawie. Jednakże w orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalone jest stanowisko, że o braku interesu prawnego organ administracji publicznej orzeka w drodze decyzji a nie postanowienia. Stwierdzenie zatem przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 kpa winno nastąpić w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa w związku z art. 127 § 3 kpa. Szczegółowo kwestię tę wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 5 lipca 1999 r. OPS 16/98 (ONSA 1999/4/119). Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni stanowisko to podziela. Orzekając o braku interesu prawnego A. S. w formie postanowienia organ naruszył prawo, co decyduje o uchyleniu postanowienia z dnia [...] września 2003 r. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.