I SA 2453/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta L. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] września 2003 r., nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa mienia Skarbu Państwa przez gminę 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej na rzecz Prezydenta Miasta L. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego; I SA 2453/03 UZASADNIENIE Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2003 r., nr. [...] stwierdził nieodpłatne nabycie z mocy prawa z dniem [...] maja 1990 r. przez Gminę Miast L. własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w L. przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2, budowlana zabudowana, a powstałej z podziału działki oznaczonej nr [...] i opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. W wyniku odwołania złożonego przez małżonków G. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa jako organ drugiej instancji decyzją z dnia [...] września 2003 r. nr [...] uchyliła decyzję Wojewody w całości i odmówiła stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę Miejską L. prawa własności zabudowanej nieruchomości położonej w L. przy ul. [...], działka nr [...]. W uzasadnieniu podano, że w decyzji z dnia [...] lipca 2003 r., jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Jak z treści tego przepisu wynika, komunalizacja mienia w trybie określonym w art. 5 ust 1 powoduje z mocy samej ustawy przepływ prawa własności mienia tym przepisem objętego, z dniem 27 maja 1990 r. Skoro więc skutki przepisu art. 5 ust 1 następują dokładnie i wyłącznie z dniem 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć składników – w tym nieruchomości – tylko w ich stanie, w tym ewidencyjnym, istniejącym w dniu 27 maja 1990 r. Dotyczy to zarówno stwierdzenia jak i odmowy stwierdzenia nabycia prawa własności konkretnego i istniejącego wówczas składnika majątku, a nie np. nie wydzielonej jeszcze wtedy części innej, odmiennie oznaczonej i mającej inne granice i powierzchnię nieruchomości. Z tych samych względów skutki przepisów uwłaszczeniowych powstające z dniem 5 grudnia 1990 r. i ich następstwa nie mogą odnosić się do mienia prawidłowo skomunalizowanego w trybie cytowanego art. 5 ust 1, bowiem w dniu 5 grudnia 1990 r. nie jest to już mienie ogólnonarodowe (państwowe), lecz mienie w stosunku do którego prawo własności przysługuje gminie na obszarze której było ono położone w dniu 27 maja 1990 r. Jak stwierdził organ drugiej instancji z materiału dowodowego wyraźnie wynika, że sporna działka nr [...] została utworzona po dniu 27 maja 1990 r. Na mapie sytuacyjnej obejmującej tę działkę znajduje się adnotacja, że podział poprzednio istniejącej działki nr [...] z której powstała działka [...] został zatwierdzony dopiero [...] stycznia 1995 r., a więc znacznie po dniu 27 maja 1990 r. czyli nie mogą mieć zastosowania do tej działki przepisy art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Ponieważ jednak działka nr [...] aktualnie istnieje, to postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, a skoro rozstrzygnięcie administracyjne naruszało prawo, to Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa podjęła decyzję o istocie sporu. Organ drugiej instancji przyjął też, że odwołujący mieli prawo uczestniczenia jako strona w tym postępowaniu. Skargę na decyzję organu drugiej instancji wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego Prezydent Miasta L. zarzucając naruszenie art. 129 § 1 kpa w związku z art. 28 kpa oraz art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Według skarżącego małżonkowie G. wnoszący odwołanie od decyzji komunalizacyjnej nie byli stroną tamtego postępowania, a zatem organ drugiej instancji rozpatrując takie odwołanie naruszył art. 129 i 28 kpa. Skarżący chce potwierdzenia prawa własności dla Gminy L. celem dochodzenia odszkodowania od Wojewody, wskazując, że decydujący jest dla nieruchomości stan prawny w dniu 27 maja 1990 r. i dlatego nieruchomość ta podlegała komunalizacji z mocy prawa, natomiast bez znaczenia dla procesu pozostawała kwestia podziału opisanych gruntów. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie, podkreślając rażące naruszenie prawa przez organ pierwszej instancji, stosujący ustawę z dnia 10 maja 1990 r. do działki, która w tym czasie jeszcze nie istniała. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, a stanowisko Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej należy uznać za błędne. Jedynym argumentem jaki powołała Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa dla uzasadnienia swojej decyzji jest to, że przedmiotowa działka nr [...] powstała w 1995 r., a więc po dacie 27 maja 1990 r., zaś w tej dacie była częścią działki nr [...] i nie mogła podlegać komunalizacji na podstawie art. 5 ust 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 31, poz. 191 ze zm.) zawarte w rozdziale 2 dotyczącym nabycia mienia komunalnego nie zawierają żadnego ograniczenia w tym zakresie. Przepisy te nie wyłączają komunalizacji w stosunku do części nieruchomości, o ile spełnione są przesłanki w nich określone (vide wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 kwietnia 2004 r., sygn. akt I SA 522/03). Dla komunalizacji w trybie powołanej ustawy znaczenie ma stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie komunalizacji z mocy prawa, tj. 27 maja 1990 r. Do organu orzekającego o komunalizacji należy więc zbadanie czy mienie mające podlegać komunalizacji, stanowi własność Skarbu Państwa oraz czy należało ono w tym czasie do terenowego organu administracji stopnia podstawowego. Przedmiotem postępowania komunalizacyjnego są wyłącznie przekształcenia własnościowe zachodzące pomiędzy Skarbem Państwa a gminami w odniesieniu do mienia ogólnonarodowego (vide: wyrok NSA z dnia 18 września 2001 r. I SA 694/00). Działając jako organ drugiej instancji Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa winna więc była zbadać, czy nieruchomość spełniała przesłanki z art. 5 ust 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy, bowiem wskazywały one stan prawny nieruchomości i tym samym stanowiły o możliwości bądź braku możliwości wydania decyzji komunalizacyjnej. Organ odwoławczy przesłanek tych nie badał, skupiając się na przytoczeniu i analizie przepisu zamiast jego zastosowania. Brak badania przesłanek ustawowych w odniesieniu do skomunalizowanej nieruchomości narusza prawo materialne – art. 5 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. a także art. 7, 77 i 107 § 3 kpa i stanowi podstawę uchylenia decyzji organu drugiej instancji. Rozpoznając sprawę organ drugiej instancji przeprowadzi ustalenia pod kątem przesłanek określonych w art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. dla przedmiotowej nieruchomości i stosownie do wyniku postępowania odwoławczego wyda odpowiednią decyzję. Gdy chodzi o naruszenie art. 28 kpa, to należy zarzut ten uznać za chybiony. Choć postępowanie komunalizacyjne z ustawy z dnia 10 maja 1990 r. wiąże się ze stanem prawnym nieruchomości tylko i wyłącznie na dzień 27 maja 1990 r., kiedy to małżonkowie G. nie byli właścicielami przedmiotowej działki, to jednak nie można im odmówić przymiotu strony postępowania komunalizacyjnego, jeżeli stali się właścicielami działki po tej dacie. Nie podlega kwestii fakt, że osoby te stały się właścicielami działki nr [...] na podstawie decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego tej działki w prawo własności, a wpis w księdze wieczystej został dokonany dnia 9 kwietnia 2001 r. Tak więc w dacie wydawania decyzji komunalizacyjnej przez Wojewodę małżonkowie G. byli właścicielami nieruchomości, a zatem postępowanie komunalizacyjne dotyczyło ich interesu prawnego. Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.