I SA 2481/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka (spr.) Sędziowie NSA Anna Łukaszewska – Macioch WSA Elżbieta Lenart Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2004 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za grunt nieruchomości [...] oddala skargę I SA 2481/03 UZASADNIENIE W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.S. zaskarżyła decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2003 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2002 r. nr [...] o odmowie przyznania odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...], nr hip. "[...]" dz. [...] i [...], o powierzchni [...] m kw. położonej w granicach działek ewidencyjnych o numerach [...] i [...] w obrębie [...]. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. W związku z reformą sądownictwa administracyjnego, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. niniejsza skarga stała się – na podstawie przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271) – przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sad Administracyjny. Jak wynika ze zgromadzonego przez organ w niniejszej sprawie materiału dowodowego wnioskiem z dnia 9 lutego 1999 r. Z.S. wystąpiła o przyznanie odszkodowania za grunt o powierzchni [...] m kw. pochodzący z wyżej opisanej nieruchomości [...], mającej pierwotnie łączną powierzchnię [...] m kw. Powyższa nieruchomość stanowiła w 1945 r. własność rodziców wnioskodawczyni tj. S. i J. małżonków S., których jedyną spadkobierczynią jest Z. S. Przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na terenie m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ). Wniosek byłych właścicieli złożony w trybie przepisu art. 7 w/w dekretu został rozpatrzony odmownie następującymi decyzjami: - Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej Prezydium Rady Narodowej W. z dnia [...] lipca 1973 r. znak: [...]- w stosunku do cz. gruntu dz. [...] o pow. [...] m kw. i znak [...]– w stosunku do części gruntu dz. [...] o pow. [...] m kw. - Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] września 1977 r. znak: [...]w stosunku do części gruntu dz. [...] o pow. [...] m kw. i znak: [...] w stosunku do części gruntu dz. [...] o pow. [...] m kw. - ze względu na przeznaczenie części przedmiotowych działek pod użyteczność publiczną ( ulice ), - Wydziału Terenów Urzędu Dzielnicowego W. z dnia [...] października 1978 r. znak: [...] w stosunku do reszty gruntu dz. [...] o pow. [...] m kw. i znak [...] w stosunku do reszty działki [...] o pow. [...] m kw. - ze względu na przeznaczenie części w/w działek pod inwestycje ogólnomiejskie. Obecnie objęta niniejszym wnioskiem część opisanej wyżej nieruchomości położona jest w obrębie [...] i wchodzi w skład działki nr [...], stanowiącej własność Skarbu Państwa i działki nr [...] – stanowiącej własność komunalną. Decyzją z dnia [...] listopada 2002 r. Prezydent Miasta W., działając na zasadzie przepisu art. 104 k.p.a. w związku z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, poz. 543 z 2000 r. ze zm.), odmówił uwzględnienia powyższego wniosku. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia stwierdził, że ponieważ nieruchomość oznaczona jako "[...]" była zabudowana budynkiem frontowym, murowanym, mieszkalno-handlowym, wolnostojącym o trzech kondygnacjach, o kubaturze ok. [...] m kw., wielorodzinnym, posiadającym [...] lokali, [...] izb mieszkalnych i [...] izby użytkowe (notabene budynek ten został częściowo uszkodzony w czasie wojny i zakwalifikowany do I kategorii zniszczeń budynków najmniej uszkodzonych), nie spełniał on wymogu domu jednorodzinnego, przewidzianego przepisem art. 215 wspomnianej ustawy. Ponadto organ stwierdził, że ponieważ przepis ten nie przewiduje możliwości ustalenia odszkodowania za grunt pod budynkiem wielorodzinnym ani za naniesienia na gruncie, wniosek i pod tym kątem nie był uzasadniony. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. S. podniosła, że grunt którego dotyczył jej wniosek nie był zabudowany, został przejęty pod ulicę, budynek zaś, który znajdował się na dawnej nieruchomości "[...]" był umiejscowiony w innej jej części. W związku z powyższym – zdaniem odwołującej się, która wymienione na wstępie decyzje o odmowie przyznania własności czasowej określała jako decyzje wywłaszczeniowe, ustalenia organu dotyczące cech charakterystycznych w/w budynku, nie miały istotnego w sprawie znaczenia, gdyż podstawą przyznania odszkodowania za w/w grunt i ogrodzenie winny być przepisy działu III ustawy o gospodarce nieruchomościami tj. regulujące wywłaszczanie nieruchomości. Decyzją z dnia [...] października 2003 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swego stanowiska podzielił pogląd Prezydenta Miasta W., że przepis art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami przewiduje możliwość uzyskania odszkodowania jedynie za dom jednorodzinny i za grunt, który mógł być pod taki dom przeznaczony. Ponieważ w przedmiotowym stanie faktycznym budynek znajdujący się na dawnej nieruchomości "[...]" był budynkiem wielorodzinnym, stąd niespełnienie jednej z przesłanek warunkujących przyznanie odszkodowania w trybie przepisu art. 215 ustawy, czyniło zbędnym prowadzenie postępowania dowodowego w zakresie istnienia pozostałych. W skardze do Sądu skarżąca powtórzyła zarzuty zawarte w odwołaniu, podkreślając w dalszym ciągu, że wniosek jej dotyczy innej części gruntu niż ta na której stoi budynek i obszar ten nigdy nie był zabudowany a ponadto – w jej ocenie - nie przyznanie odszkodowania za ogrodzenie stanowiło nadinterpretację przepisu art. 215 cyt. ustawy, który jako przejściowy, nie mógł – zdaniem skarżącej stanowić podstawy dla jej roszczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za niezasadną i z tego powodu podlegała oddaleniu. Roszczenie skarżącej, które ona sama określała jako odszkodowanie za ogrodzenie i za grunt, który cyt. "... został przekazany w latach siedemdziesiątych inwestorowi Wojewódzkiemu Zarządowi Dróg i Mostów w związku z przebudową i poszerzeniem ul. [...] i ul. [...]" (vide: wniosek z dnia 9 lutego 1999 r.) dotyczyło nieruchomości [...], która podlegała działaniu dekretu z dnia 16 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ). Jak wspomniano wydanymi w latach 70- tych decyzjami odmówiono byłym właścicielom ustanowienia prawa wieczystego użytkowania (wg dawnej terminologii: własności czasowej). Zgodnie z przepisem art. 7 ust. 5 dekretu w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi wieczystej dzierżawy, gmina obowiązana była uiścić odszkodowanie Wg natomiast przepisu art. 8 dekretu w razie nieprzyznania dotychczasowemu właścicielowi gruntu w/w prawa wszystkie budynki, położone na gruncie, przechodziły na własność gminy, która również i w tym wypadku obowiązana była wypłacić właścicielowi odszkodowanie za budynki, nadające się do użytkowania lub naprawy. Powyższe odszkodowania miały być wypłacone w miejskich papierach wartościowych a sposób ustalania odszkodowania oraz kwestie związane z emisją papierów wartościowych winno uregulować w rozporządzenie Ministra Odbudowy ( art. 9 dekretu ), które nigdy nie zostało wydane. W dniu 1 sierpnia 1985 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127), która wygasiła ostatecznie prawa do odszkodowania za przejęte przez Państwo grunty, budynki i inne części składowe nieruchomości przewidziane w/w przepisami dekretu. Wprowadziła ona natomiast szczególne unormowania (art. 82 i 83) związane z konkretnymi sytuacjami dotyczącymi byłych właścicieli nieruchomości warszawskich. Przepisy te zostały następnie powtórzone w obecnie obowiązującej ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 46, z 2000 r. poz. 543 ze zm.) i są to odpowiednio art. 214 i 215. Podkreślenia wymaga, iż przepisy te mają charakter wyjątkowy i szczególny w stosunku do ogólnych zasad gospodarowania nieruchomościami Skarbu Państwa i gminy. Oznacza to, iż przepis art. 215 w/w ustawy jest wyłączną podstawą prawną dla przyznania odszkodowania z tytułu przejęcia przez Państwo gruntu stanowiącego działkę, która przed datą wejścia dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5 kwietnia 1958 r. Z tego powodu twierdzenie skarżącej, że przepisami w oparciu o które winno zapaść w tej sprawie rozstrzygnięcie winny być przepisy działu ustawy dotyczącego wywłaszczeń, nie było uzasadnione. Przedmiotowa nieruchomość nie została bowiem nigdy wywłaszczona a z mocy prawa przeszła na własność najpierw Gminy W. a następnie Państwa. Również w oparciu o przepis art. 215 cyt. ustawy roszczenie Z. S. nie mogło zostać uwzględnione. Odszkodowanie bowiem za grunt wtedy tylko mogło by być przyznane, gdy (oprócz spełnienia i innych warunków) stanowił on działkę, która w dniu 21 listopada 1945 r. (data wejścia w życie dekretu) mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowa nieruchomość w powyższej dacie składała się z dwóch geodezyjnie wyodrębnionych działek. Miały one numery [...] i [...] przy czym na części każdej z nich stał wielorodzinny budynek. Zatem żadna z nich nie spełniała przewidzianego przepisem art. 215 warunku. To, że w niniejszej sprawie skarżąca dowolnie wydzieliła sobie z całej nieruchomości jej część, która w dacie wejścia w życie dekretu nie była wyodrębniona geodezyjnie i która nie była zabudowana w/w budynkiem pozostawało – w świetle brzmienia omawianego przepisu - bez wpływu na rozstrzygnięcie. Przepis ten operuje bowiem pojęciem działki (i to jednej), przez co należy rozumieć nie jakikolwiek kawałek nieruchomości, ale wyodrębnioną geodezyjnie działkę gruntu. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał, że rozstrzygnięcie zapadłe w postępowaniu administracyjnym odpowiada prawu i z tego powodu – z mocy przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ) – orzekł jak w sentencji.