I SA 2516/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Lenart Protokolant Joanna Grzyb po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2004 r. sprawy ze skargi A.N. na decyzję Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] w przedmiocie wycofania z obrotu produktów 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3) zasądza od Głównego Inspektora Inspekcji Handlowego na rzecz A.N. kwotę 100 (sto) zł tytułem zwrotu kosztów sądowych. I SA 2516/03 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] Główny Inspektor Inspekcji Handlowej po rozpatrzeniu wniosku A.N. właścicielki F.H.U. "[...]" w S. o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] marca 2003 r., nr [...], zarządzającej "wstrzymanie z obrębu [...] partii wyrobów tytoniowych na wartość [...] zł" - stwierdził nieważność decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu [...] i [...] marca 2003 r. inspektorzy Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w G., przeprowadzili kontrolę w punkcie sprzedaży artykułów spożywczo-przemysłowych "[...]" na terenie Wydziału [...] Uniwersytetu [...]. Właścicielką tego punktu była A.N. W toku kontroli inspektorzy ustalili, iż osoba prowadząca sprzedaż oferuje do sprzedaży [...] partie wyrobów tytoniowych o wartości [...] zł. W związku z tym [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w dniu [...] marca 2003 r. wydał decyzję, w której zarządził "wstrzymać z obrotu [...] partie wyrobów tytoniowych na wartość [...]". W związku z powyższym decyzją właścicielka punktu handlowego "[...]" złożyła wniosek, w którym wniosła o stwierdzenie jej nieważności twierdząc, iż wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca podniosła, że przepis art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych nie zakazuje sprzedaży wyrobów tytoniowych na terenie uczelni wyższej, gdyż nie mieści ona w pojęciu "szkoły" w rozumieniu tego przepisu oraz art. 18 ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji w związku z art. 2 pkt 1-5, 7, 9 i 10 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty. Rozpatrując wniosek organ drugiej instancji wskazał, że przepis art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o Inspekcji Handlowej, uprawnia organ kontroli do wydania decyzji zarządzającej ograniczenie wprowadzenia do obrotu lub wycofania z obrotu produktów, gdy jest to konieczne ze względu na bezpieczeństwo lub interes konsumentów, albo interes gospodarczy państwa. Przepis art. 18 ust. 1 ustawy o Inspekcji Handlowej nie przewiduje dla Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej kompetencji do zarządzania wstrzymania z obrotu, a taka właśnie decyzję wydał [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej. W świetle powyższego decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co uzasadnia stwierdzenie jej nieważności. Organ drugiej instancji wskazał także, że przesłanką wydania na podstawie art. 18 ust. 1 wyżej wymienionej ustawy decyzji organu kontroli jest konieczność jej wydania z uwagi na bezpieczeństwo lub interes konsumentów albo interes gospodarczy państwa. Wykazanie zaistnienia tych przesłanek było obowiązkiem organu administracji, co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia. Tymczasem wydana decyzja nie zawiera uzasadnienia w tym zakresie. Uzasadnienie z kolei jest obligatoryjnym elementem decyzji administracyjnej, a jego wadliwość stanowi obrazę przepisu art. 107 § 1 oraz § 3 kpa. Ponadto organ wskazał, że ze sprawy jednoznacznie wynika, iż kontrolowany podmiot gospodarczy wprowadzał do obrotu wyroby tytoniowe z naruszeniem prawa, ponieważ czynił to na terenie szkoły. Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej dokonał prawidłowej oceny stwierdzonego w toku kontroli stanu faktycznego, uznając, że pojęcie "uczelnia wyższa" mieści się w definicji "szkoły", w związku z czym zakaz sprzedaży wyrobów tytoniowych, zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych, obejmuje kontrolowany punkt sprzedaży "[...]". Organ powołał się na stanowisko Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia, który w piśmie z dnia [...] listopada 2001 r. skierowanym do Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej wskazał, że art. 6 ust. 2 ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych odnosi się także do uczelni wyższych. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyła A.N. Wniosła ona o uchylenie decyzji Głównego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] maj 2003 r. jako niezgodnej z prawem. Skarżąca wskazała, że skoro ustawodawca w art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (DZ. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) nie wymienił rodzajów szkół, to celem jego było, aby osoba zainteresowana stosując wykładnię prawa sama odszukała przepis szczególny określający jakie szkoły ustawodawca ma na myśli. Wskazała, że na zasadzie logiki prawniczej należy zinterpretować słowo "szkoła" wykorzystując ustawę o szkolnictwie. Skarżąca powołała się na przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (t.j. Dz. U. z 1996 r. Nr 67, poz. 329 ze zm.) oraz ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250 ze zm.) i podniosła, że pod pojęciem szkoły nie należy rozumieć szkoły wyższej, a na uczelni przebywają osoby pełnoletnie, którym prawo nie zabrania nabywania i używania wyrobów tytoniowych. Skarżąca wskazała, że na wielu uczelniach prowadzona jest sprzedaż papierosów, wobec czego stawianie jej zarzutów nielegalnej sprzedaży jest nierównym traktowaniem podmiotów gospodarczych. Skarżąca zarzuciła organowi drugiej instancji, że decyzja została podpisana przez osobę wskazaną jedynie z imienia i nazwiska bez wskazania stanowiska służbowego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podnosząc argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Odnosząc się do interpretacji pojęcia "szkoła" organ wskazał, że dyspozycja przepisu art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych odnosi się również do szkół wyższych. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o szkolnictwie wyższym z dnia 12 września 1990 r. (Dz. U. Nr 65, poz. 385 ze zm.) szkoły wyższe zwane uczelniami są częścią systemu nauki polskiej i systemu edukacji narodowej. Art. 70 Konstytucji RP stanowi, m.in., że "obywatele i instytucje mają prawo zakładania szkół podstawowych i ponadpodstawowych i wyższych oraz zakładów wychowawczych". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne badają legalność decyzji administracyjnej, to jest, czy została wydana przez uprawniony organ, oraz czy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i jej wnioskami oraz powołaną podstawą skargi – zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270). Skarga niniejsza zasługuje na uwzględnienie z przyczyn formalnych. Po otrzymaniu przez A.N. decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w G. z dnia [...] marca 2003 r. na której to decyzji było pouczenie o sposobie i terminie złożenia odwołania A.N. złożyła w dniu [...] marca 2003 r. pismo nazwane wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] marca 2003 r. Z treści pisma wynika, że nie zgadza się ona z treścią decyzji organu pierwszej instancji. Wniosek ten złożony był w terminie 14 dniowym, uprawniającym do wniesienia odwołania, a jego treść wskazuje na to, że zdaniem wnioskodawczyni decyzja organu pierwszej instancji jest sprzeczna z prawem. Pismo było więc faktycznie odwołaniem, pomimo, że zostało nieprawidłowo nazwane. Wobec powyższego organ drugiej instancji powinien rozpoznać pismo z dnia 20 marca 2003 r., jako odwołanie od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej z dnia [...] marca 2003 r. Rozpatrując odwołanie, organ odwoławczy może wydać decyzję jedynie na podstawie art. 138 kpa. Tryb odwoławczy postępowania zwykłego ma bowiem pierwszeństwo przed trybem nadzoru, jakim jest m.in. tryb art. 156 kpa. Do czasu zakończenia trybu odwoławczego nie mogą być podejmowane działania zmierzające do usunięcia nieprawidłowości decyzji w trybie nadzwyczajnym i niedopuszczalne jest orzekanie w postępowaniu odwoławczym na podstawie przepisu art. 156 kpa. Organ odwoławczy rozpatrując sprawę w trybie art. 138 kpa może utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję (art. 138 § 1 pkt 1), uchylić zaskarżoną decyzję w całości lub w części i orzec w tym zakresie co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2), uchylić decyzję i umorzyć postępowanie organu pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2), umorzyć postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 pkt 3), uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania (art. 138 § 2kpa). Wobec powyższego tylko tego rodzaju decyzje organ drugiej instancji mógł wydać w zależności od powyższych ustaleń. Dlatego uznać należało, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, 138 i 156 § 1 pkt 2 kpa, w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia i dlatego z mocy art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) podlega ona uchyleniu. Rozstrzygnięcie w pkt 2 wyroku uzasadnione jest treścią art. 152, a w pkt 3 treścią art. 200 wyżej powołanej ustawy. Podczas ponownego rozpoznania sprawy organ drugiej instancji rozpozna odwołanie skarżącej w trybie zwykłym i wyda decyzję zgodną z treścią art. 138 kpa.