I SA 2517/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Kleiber Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi D.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] października 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy ustanowienia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...]; 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. I SA 2517/03 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] października 2003 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania D.Z. od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], odmawiającej przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W., przy ul. [...], oznaczonej nr hip. [...] dz. [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 1 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 278) nieruchomość położona w W., przy ul. [...], przeszła z dniem wejścia w życie dekretu na własność gminy W., a od 1950 r. na własność Skarbu Państwa. Przedmiotowa nieruchomość jest położona na terenie Dzielnicy [...] W. i stanowi obecnie własność komunalną. D.Z. jest następcą prawnym byłego właściciela nieruchomości O.Z. i w dniu 21 stycznia 1958 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa własności czasowej. W dniu 6 sierpnia 1968 r. do Prezydium Rady Narodowej został skierowany przez D.Z. kolejny wniosek w sprawie przyznania jej prawa własności czasowej. W sprawie zapadło kilka decyzji, które były uchylone przez organ drugiej instancji. Kolejną decyzją z dnia [...] sierpnia 2003 r., nr [...], Prezydent W. odmówił przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w W., przy ul. [...]. W uzasadnieniu wskazał, że przedmiotowa nieruchomość w dacie wejścia w życie dekretu z dnia 26 października 1945 r. nie była zabudowana budynkiem mieszkalnym poniżej 20 izb, a tym samym nie spełniała kryteriów ustalonych w przepisie stanowiącym podstawę rozpatrzenia wniosku strony – tzn. art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 z późn. zm.). Od tej decyzji D.Z. złożyła odwołanie, w którym zarzuciła niewłaściwą interpretację art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odwołaniu podniesiono także, że postępowanie przeprowadzono nieprawidłowo i nie wykazano, że istnieją negatywne przesłanki do przyznania użytkowania wieczystego nieruchomości oraz, że nie wykazano, iż budynek uległ zniszczeniu przed 21 listopada 1945 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że słusznie uznał organ pierwszej instancji, że postępowanie powinno toczyć się w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wskazał, że na podstawie zebranych materiałów należy stwierdzić, że na przedmiotowej działce był wybudowany drewniany budynek mieszkalny, który został spalony w 1944 r. Budynek ten należy traktować jako "dom jednorodzinny," ewentualnie jako "mały dom mieszkalny". Organ podkreślił, że ustalenie czy nieruchomość podlega zwrotowi, powinno nastąpić zgodnie ze stanem na dzień wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, czyli na dzień 21 listopada 1945 r. Tak więc o możliwości uznania wniosku decyduje, czy we wskazanym terminie nieruchomość była zabudowana jednym z budynków wymienionych w pierwszej części art. 214 ust. 2. Ponieważ w świetle zebranych materiałów, na przedmiotowej działce w dniu 21 listopada 1945 r. nie było żadnego budynku należy stwierdzić, że nie został spełniony drugi z warunków koniecznych do przyznania prawa użytkowania wieczystego. Zdaniem organu wynika to także z pisma D. Z. z dnia 27 października 1969 r. skierowanego do Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W., w którym stwierdziła, że "nie może być przedłożony opis budynku, albowiem budynek drewniany stojący na przedmiotowym placu został spalony przez okupantów w 1944 r." W tej sytuacji organ stwierdził, że nie zostały spełnione przesłanki do przyznania prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w trybie art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Na powyższą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie złożyła D.Z. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazała, że organy niewłaściwie zinterpretowały zebrane w sprawie dowody, a niektóre dowody wręcz pominęły. Podniosła, że o fakcie zabudowy działki świadczą następujące dowody; zdjęcie lotnicze z 1945 r., dokumentacja zabudowy istniejącej na działce przy ul. [...] w 1945 r. sporządzona przez Biuro Odbudowy [...], protokół oględzin z dnia 25 września 2002 r., który potwierdza istnienie w tym dniu zabudowań z 1945 r., ankiety osobowe oraz zgłoszenia meldunkowe dotyczące lat 1929-1953 oraz wezwanie Dyrekcji Rozbudowy Miasta W. z 1977 r. do stawiennictwa się użytkownika budynku przy ul. [...] w sprawie jego rozbiórki w dniu 25 października 1977 r. w siedzibie dyrekcji przy ul. [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i wskazał, że na przedmiotowej działce był wybudowany drewniany budynek mieszkalny, który został spalony podczas powstania warszawskiego. Należy więc budynek ten traktować jako "dom jednorodzinny", ewentualne jako "mały dom mieszkalny". Organ podniósł, że ustawodawca stosując określenie "przed dniem 21 listopada1945 r." odnosi je wyłącznie do tych budynków, w których została wyodrębniona własność lokali. Brak konkretnego wskazania, że termin ten ma odnosić się do wcześniej wymienionych budynków, sugeruje, że ustalenie czy nieruchomość podlega zwrotowi, powinno nastąpić zgodnie ze stanem na dzień wejścia w życie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, czyli na dzień 21 listopada 1945 r. Dlatego, zdaniem organu o możliwości uznania wniosku decyduje, czy we wskazanym terminie nieruchomość była zabudowana jednym z budynków wymienionych w pierwszej części art. 214 ust. 2. Ponieważ w świetle zebranych materiałów na przedmiotowej działce w dniu 21 listopada 1945 r. nie było żadnego budynku należy stwierdzić, że nie został spełniony drugi z warunków koniecznych do przyznania prawa użytkowania wieczystego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sądy administracyjne dokonują oceny legalności zaskarżonych orzeczeń pod kątem ich zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego. Skarga zasługuje na uwzględnienie. W decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] wskazano, że wniosek skarżącej nie może być uwzględniony, gdyż nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 214 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.). Organ wskazał, że przedmiotowa nieruchomość nie była zabudowana budynkami, o których jest mowa w przepisie art. 214 ust. 2 wyżej powołanej ustawy. Jednakże podnieść należy, że twierdzenia organu nie zostały oparte na wszechstronnie zebranym materiale dowodowym, w tym także w kontekście wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2000 r. w sprawie I SA 383/99. Bezsporne jest, że budynek drewniany został spalony podczas powstania [...]. Jednakże skarżąca podniosła, że został on odbudowany, a członkowie jej rodziny zamieszkiwali w nim jeszcze w latach 60-tych. Jak wynika z protokołu oględzin nieruchomości z dnia 25 września 2002 r., na działce znajduje się budynek, którego forma architektoniczna i zastosowane materiały wskazują na realizację obiektu przed 1950 r. Jednakże organy pierwszej ani drugiej instancji nie podjęły starań zbadania w sposób precyzyjny wieku wybudowanego obiektu. Skarżąca twierdziła bowiem, że murowane części domu, po zakończeniu wojny zostały wyremontowane, a ona mieszkała w tym budynku w latach 1972-99. Organ pierwszej instancji podniósł, że niemożliwe jest dokładne określenie wieku budynku, gdyż z informacji uzyskanych z Ośrodka Rzeczoznawstwa i Techniki Budowlanej wynika, że nie jest to możliwe. Jednakże w aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego by to wynikało, brak również opinii rzeczoznawcy, który by w sposób fachowy ocenił wiek budynku, lub wskazał, że ocena taka jest niemożliwa i podał dlaczego. Organ także nie wyjaśnił, czy skarżąca otrzymała wezwanie do rozbiórki budynku w 1977 r. i jakie podjęła czynności w związku z tym wezwaniem. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo Dyrekcji Rozbudowy W. z 1977 r. (bez daty dnia i miesiąca) wzywające użytkownika budynku przy ul. [...], do stawienia się do Dyrekcji w dniu 25 października 1977 r. w sprawie rozbiórki budynku. Twierdzenia organu pierwszej instancji odnośnie zameldowania W.Z. w 1951 i 1952 r. na spornej nieruchomości, które zdaniem organu "mogą świadczyć o istnieniu drugiego nowo wybudowanego budynku" nie zostały w sprawie wykazane, lecz opierają się na przypuszczeniach, a ich interpretacja nie ma odniesienia w materiale dowodowym. Niewątpliwie pomocny w wyjaśnieniu tych kwestii byłby dowód z przesłuchania D.Z. na rozprawie administracyjnej. Pozwoliłby on wyjaśnić kiedy został dokonany remont pozostałych po zniszczeniach wojennych części budynku, jaki był zakres prac remontowych, kiedy powstały pozostałe obiekty, czy i kiedy skarżąca odebrała wezwanie z 1977 r. odnośnie rozbiórki budynku. Skarżąca bowiem twierdziła, że wówczas mieszkała na nieruchomości. Byłby to istotny materiał dla ewentualnego biegłego do spraw budowlanych, który mógłby dokonać oceny kiedy były wybudowane budynki, czy wzniesione zostały na przedwojennych fundamentach. Jeżeli ocena taka byłaby niemożliwa, biegły wyjaśniłby przyczyny niemożności oceny. Odnośnie zdjęć lotniczych i odbitki z planu z dnia 28 czerwca 1948 r. podnieść należy, że skarżąca i organ powołując się na te dowody wyciągają z nich odmienne wnioski. Jednakże zważyć należy, że argumenty podniesione przez organ odnośnie waloru dowodowego tych dokumentów nie mogą się ostać, wobec niemożliwości weryfikacji tych dowodów, których ocena, gdy chodzi o zdjęcie lotnicze wymaga wiedzy specjalnej. Jeżeli chodzi o mapę, to wobec jej nieczytelności i niewyraźnej odbitki, nie pozwala ona na ocenę, czy i w jak sposób sporna działka była zabudowana. Odnośnie zdjęć lotniczych nie sposób ocenić jakiego terenu dotyczą, gdzie na zdjęciu znajduje się przedmiotowa działka, co oznaczają kolory czarne, białe, szare, co oznaczają napisane pismem ręcznym symbole na brzegach zdjęcia, kto i kiedy napisał datę jak również czy zdjęcia były wykonane tuż po wyzwoleniu Warszawy, czy później. Zdjęcie nie zawiera opisu, legendy. Wobec tego twierdzenie przez organ pierwszej instancji, że zdjęcie lotnicze wykazuje brak budynku, gdyż na zdjęciu jest biała plama, jest wobec wyżej omawianej okoliczności nieuprawnione. Ponadto należy zwrócić uwagę, że organ drugiej instancji rozpoznając odwołanie skarżącej, ograniczył się do obszernego omówienia treści przepisu art. 214 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz w kilku zdaniach odniósł się do braku zabudowy na spornej działce na dzień 21 listopada 1945 r. Jednocześnie w konkluzji uzasadnienia organ drugiej instancji wskazał, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 214 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ nie odniósł się do twierdzeń i ustaleń organu pierwszej instancji odnośnie niezachowania terminu do złożenia wniosku z art. 214 ust. 1 tej ustawy. Organ pierwszej instancji przyjął bowiem, że składane przez skarżącą wnioski w 1958 r., 1968 r., 1971 r. i 1997 r. nie zostały złożone w terminie i nie może mieć do nich zastosowania przepis art. 214 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Organ pierwszej instancji powołał się przy tym na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 1998 r. OPK 11/98, jednakże tezę tej uchwały przytoczył błędnie, co spaczyło jej sens. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale wskazał, że w sprawie wniosku poprzedniego właściciela gruntu przejętego na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntu na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279) o oddanie gruntu w użytkowanie wieczyste i zwrot budynków, zgłoszonego z powołaniem się na uchwałę nr [...] Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 1965 r. w sprawie oddania niektórych terenów na obszarze W. w wieczyste użytkowanie (M. P. Nr [...], poz. [...]), jeżeli sprawa nie została zakończona decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami może mieć zastosowanie przepis art. 214 tej ustawy. Uszła uwadze organów obydwu instancji treść art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami, który stanowi, że sprawy wszczęte, lecz nie zakończone decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Żaden z wniosków skarżącej nie został bowiem rozpoznany przed dniem 1 stycznia 1998 r. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności, wskazać należy, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów art. 214 i 233 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543) i art. 7, 8, 10 § 1, 77 i 138 kpa, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a rodzaj i charakter naruszeń uzasadnia uchylenie decyzji organów obydwu instancji z mocy art. 145 § 1 pkt 1 a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Rozstrzygnięcie z pkt 2 wyroku uzasadnione jest treścią art. 152 wyżej powołanej ustawy.