I SA 2546/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie NSA Anna Lech NSA Marek Stojanowski (spr.) Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lutego 2005 r. sprawy ze skargi P. S. A. w W. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie uwłaszczenia 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 roku, numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz P. S. A. w W. kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA 2546/03 U Z A S A D N I E N I E Przedmiotem postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie jest skarga P. w W. na decyzję z dnia [...] września 2003 r., nr [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] Wojewody [...]. Z zaświadczenia Prezydenta Miasta W. z dnia 22 maja 2001 r. i z dnia 8 maja 2001 r. wynika, że działki gruntu położone w W. przy ul. [...] róg ul. [...] oznaczone numerem [...] o pow. [...] m2, przy ul. [...] oznaczone numerem [...] o pow. [...] m2, przy ul. [...] oznaczone numerem [...] o pow. [...] przeszły na własność Skarbu Państwa na podstawie art. 2 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. R. P. Nr 13, poz. 87 ze zm.). Zarządzeniem (prawdopodobnie Ministra Oświaty) z dnia [...] października 1946 r., nr [...] z dniem 1 kwietnia 1946 r. utworzono Liceum [...] w W. Protokołem zdawczo-odbiorczym z [...] lutego 1953 r. Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w W. przekazało Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. w zarząd i użytkowanie nieruchomość położoną w W. między ulicami [...],[...],[...] i [...] oznaczoną jako parcele [...], [...], [...], [...] oraz od [...] do [...], od [...] do [...] i od [...] do [...] o ogólnej powierzchni [...] m2. W treści protokołu zdawczo-odbiorczego jest odwołanie do decyzji z dnia [...] grudnia 1952 r., nr [...] Ministra Gospodarki Komunalnej, której brak w aktach sprawy (nie ma jej również w zasobach archiwum państwowego). Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1958 r. Dzielnicowy Zespół Budynków Mieszkalnych W. powołując się na decyzję z dnia [...] stycznia 1958 r., nr [...] Ministra Gospodarki Komunalnej (brak jej w zasobach archiwalnych) przekazał Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. nieruchomość położoną w W. między ulicami [...], [...] i [...] oraz terenem kolejowym o pow. [...] ha [...] m2. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lipca 1956 r. Miejski Zarząd Budynków Mieszkalnych w W. przekazał Technikum [...] w W. w zarząd i użytkowanie nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] oznaczoną jako parcela nr [...] o pow. [...] m2 (do protokołu załączono plan sytuacyjny). Pismem z dnia 25 kwietnia 1956 r. Minister Gospodarki Komunalnej wyraził zgodę na przekazanie w zarząd i użytkowanie Technikum [...] nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej jako parcela nr [...]. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lipca 1956 r. Zarząd Budynków Mieszkalnych w W., powołując się na decyzję z dnia [...] maja 1956 r., nr [...] Ministra Gospodarki Komunalnej (decyzji tej nie posiada archiwum państwowe) przekazał Technikum [...] w W. w zarząd i użytkowanie nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczoną jako parcela nr [...]. Protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lutego 1985 r. Technikum [...] przekazało na stan środków trwałych Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. budynek szkolny przy ul. [...], budynek internatu szkolnego przy ul. [...], budynek garaży przy ul. [...] oraz obiekty nie będące środkami trwałymi w postaci boiska szkolnego, internatu w budynku stacyjnym W. i warsztaty szkolne, znajdujące się na terenie D W.. We wniosku z dnia 28 kwietnia 1994 r. [...] Dyrekcja Okręgowa Kolei Państwowych w W., powołując się na przepisy ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) wniosła o wydanie decyzji przekazującej nieodpłatnie w użytkowanie wieczyste działek gruntu położonych w W. i oznaczonych numerami: [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2, [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 oraz o uregulowanie na rzecz D. w W. stanu prawnego budynków usytuowanych na tych działkach. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] Wojewoda [...] odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe P. w W. prawa użytkowania wieczystego gruntu zabudowanego, stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego w W. przy ul. [...] oznaczonego jako działki o numerach: [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha, [...] o pow. [...] ha oraz prawa własności usytuowanych na tych działkach budynków Zespołu Szkół [...], sali gimnastycznej i internatu. Decyzją z dnia [...] września 2003 r., nr [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2003 r., nr [...] Wojewody [...]. W uzasadnieniu swojej decyzji organ centralny stwierdził, że P. nie przedłożyło dokumentów potwierdzających na dzień 5 grudnia 1990 r. prawo zarządu do działek nr [...], [...] i [...], jako że protokoły zdawczo-odbiorcze z dnia [...] lipca 1956 r. dotyczyły przekazania w zarząd i użytkowanie tych gruntów Technikum [...] a nie D.. Organ II instancji wskazał również, iż protokół z dnia [...] marca 1958 r. nie zawierał załącznika (wyrysu z mapy katastralnej), potwierdzającego które z działek zostały przekazane w zarząd D.. Jednocześnie organ centralny podniósł, iż protokół z dnia [...] lutego 1985 r. dotyczył przekazania na rzecz D. środków trwałych i budynków, a nie wymienionych wyżej działek. Ustosunkowując się do zarzutu niewydania na podstawie art. 34 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) decyzji stwierdzającej nabycie prawa użytkowania wieczystego do wymienionych wyżej działek, Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wskazał na brak stosownego wniosku P. o uwłaszczenie oraz niemożność działania z urzędu wobec treści art. 35 ust. 1 tej ustawy. Skargą z dnia 4 listopada 2003 r. P. S.A. w W. – zwane dalej P. - zarzuciły organowi I i II instancji naruszenie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.)-zwanej dalej KPA, art. 5 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) i art. 34 powołanej wyżej ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe oraz wniosły o uchylenie decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...]. W uzasadnieniu P. wskazało, iż w treści zaskarżonej decyzji organu centralnego brak odniesienia do - stawianych w odwołaniu strony od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. - zarzutów, dotyczących nie wykazania przez organ I instancji utraty bytu prawnego przez protokoły zdawczo-odbiorcze, potwierdzające prawo zarządu P. do nieruchomości objętych wnioskiem z dnia 28 kwietnia 1994 r., bądź ich fałszywości lub sprzeczności z wolą Ministra Gospodarki Komunalnej. Dodatkowo P. wytknęło organowi I instancji brak wykazania przesłanki negatywnej, świadczącej o oddaniu tych działek innej osobie w zarząd. Ponadto strona skarżąca podniosła, że zarówno Wojewoda [...] jak i Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast bezzasadnie ustalili odrębną podmiotowość prawną Technikum [...] w W. i jego wyłączenie ze struktur organizacyjnych P., mimo znajdujących się w aktach sprawy dokumentów potwierdzających podporządkowanie szkół [...] bezpośrednio Dyrekcji Generalnej P.. Jednocześnie P. wskazało, że Wojewoda [...] nie uprzedził skarżącego o konieczności zmiany podstawy prawnej wniosku o uwłaszczenie i w konsekwencji nie wydał decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa gruntów będących przedmiotem sporu, na podstawie art. 34 powołanej wyżej ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W związku z powyższym niniejsza sprawa podlega rozpoznaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Stosownie natomiast do treści art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działań administracji publicznej. Oznacza to, że sąd administracyjny ocenia prawidłowość stosowania przez organ administracji publicznej przepisów postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego i ustrojowego, stanowiących podstawę prawną wydanego przez ten organ rozstrzygnięcia. Postępowanie uwłaszczeniowe, uregulowane w art. 2 ustawy z dnia 29 września 1990 r. o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 79, poz. 464 ze zm.) w związku z art. 200 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543 ze zm.) umożliwia nabycie przez państwową osobę prawną prawa użytkowania wieczystego gruntów oraz własności budynków, stanowiących własność Skarbu Państwa, znajdujących się w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie tychże osób. Zgodnie z § 4 ust. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 marca 1993 r. w sprawie przepisów wykonawczych, dotyczących uwłaszczania osób prawnych nieruchomościami będącymi dotychczas w ich zarządzie lub użytkowaniu (Dz. U. Nr 23, poz. 97 ze zm.) stwierdzenia prawa państwowych osób prawnych do zarządu nieruchomościami dokonuje się na podstawie co najmniej jednego z następujących dokumentów: decyzji o przekazaniu nieruchomości w zarząd, umowy o przekazaniu prawa zarządu, wypisu z księgi wieczystej, potwierdzającej prawo zarządu, decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością oraz protokołu przekazania nieruchomości, sporządzonego między państwowymi jednostkami organizacyjnymi przed dniem 1 sierpnia 1985 r. Stwierdzenia prawa do zarządu nieruchomościami można także dokonać na podstawie zeznań świadków lub oświadczeń stron, w przypadku, gdy nie zachowały się wskazane wyżej dokumenty. Jeżeli właściwy organ nie dysponuje dokumentami, o których mowa wyżej może wezwać państwową osobę prawną do dostarczenia w wyznaczonym terminie, dokumentów stanowiących dowody przy stwierdzaniu prawa do zarządu nieruchomościami albo zeznań świadków lub oświadczeń stron złożonych w tym zakresie. Prowadząc postępowanie administracyjne w tym przedmiocie organ administracji publicznej (w niniejszej sprawie Wojewoda [...] oraz Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast) obowiązany jest podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy (art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej KPA). Realizację tego obowiązku zapewniają przepisy o dowodach, w szczególności zawarte w art. 77 § 1, i art. 80 KPA. Wymienione wyżej przepisy nakładają na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący i rozpatrzenia całego materiału dowodowego oraz oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W oparciu o powyższe należy stwierdzić, że Wojewoda [...] oraz Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast naruszyli wskazane wyżej reguły postępowania dowodowego. W szczególności należy zauważyć, iż organ I instancji mając wątpliwości co do oznaczenia działek wymienionych we wniosku P. z dnia 28 kwietnia 1994 r. oraz opisanych w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] marca 1958 r. winien wezwać P. do złożenia dodatkowych dowodów potwierdzających prawo zarządu (np. decyzji o naliczeniu lub aktualizacji opłat z tytułu zarządu nieruchomością) oraz - kierując się wynikającym z art. 7 i art. 77 KPA obowiązkiem poszukiwania z urzędu dowodów niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego – przeprowadzić dowody z dokumentów bądź zażądać opinii biegłych, celem precyzyjnego ustalenia numerów działek, będących przedmiotem postępowania uwłaszczeniowego, zwłaszcza w sytuacji niemożności wyjaśnienia tych wątpliwości przez P.. Jednocześnie należy zauważyć, że zarówno Wojewoda [...] jak i Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast w zaskarżonych decyzjach nie wyjaśnili zależności organizacyjnych, istniejących pomiędzy Dyrekcją Okręgową [...] w W., a wymienionym w protokole zdawczo-odbiorczym z dnia [...] lipca 1956 r. Technikum [...] w W., pozwalających stwierdzić, czy wymieniona wyżej szkoła była jednostką organizacyjną podległą P.. W ocenie Sądu, wskazane wyżej organy rozpatrując wniosek o uwłaszczenie z dnia 28 kwietnia 1994 r. bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy (tj. zbadania czy nieruchomości objęte treścią protokołu zdawczo-odbiorczego odpowiadają treści wniosku o uwłaszczenie), odmówiły P. stwierdzenia nabycia z mocy prawa użytkowania wieczystego działek gruntu nr [...], [...] i [...]. Mając bowiem wątpliwości co do oznaczenia numerów działek oraz co do statusu prawnego Technikum [...] w W., powinny wyjaśnić te kwestie przed wydaniem decyzji. Pomimo wyżej przedstawionych wątpliwości organy załatwiły sprawę, wydając rozstrzygnięcia negatywne dla strony, kwestionując przy tym złożone w sprawie protokoły zdawczo-odbiorcze z dnia [...] marca 1958 r. i z dnia [...] lipca 1956 r., czym naruszyły przepisy postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 KPA, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na marginesie należy dodać, iż należało uznać za nieuzasadniony zarzut P., dotyczący obowiązku wydania decyzji przez Wojewodę [...] na podstawie art. 34 powołanej wyżej ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego P., pomimo braku wniosku strony. Powyższe wynika z faktu, iż organ administracji jest związany żądaniem strony określonym w złożonym przez nią podaniu. Ponadto treść art. 35 ust. 1 tej ustawy jednoznacznie wskazuje, że to postępowanie zostaje wszczęte na skutek złożenia przez P. wniosku do właściwego w sprawie wojewody. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.