I SA 2548/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędziowie WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) asesor WSA Maria Tarnowska Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi P. Spółka Akcyjna w W. na postanowienie Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] września 2003 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r., nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Ministra Infrastruktury na rzecz strony skarżącej kwotę 10 (dziesięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; I SA 2548/03 UZASADNIENIE Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast postanowieniem z dnia [...] września 2003 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia P. SA na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] maja 2003 r. zawieszające z urzędu postępowanie w sprawie nabycia prawa użytkowania wieczystego gruntu przy ul. [...] w W. - utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Uzasadniając swoje stanowisko organ drugiej instancji powołał się na zapis art. 97 § 1 pkt 4 kpa, zgodnie z którym w toku postępowania organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Przepis art. 34 ust 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2000 r., Nr 84, poz. 984 ze zm.) stanowi, iż grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP. Budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością PKP (ust 3). Natomiast zgodnie z art. 34 ust 4 wyżej powołanej ustawy nabycie prawa, o którym mowa w ust 1 i ust 3, nie może naruszać praw osób trzecich. Przedmiotem wniosku P. o uwłaszczenie jest nieruchomość oznaczona obecnie jako działka nr [...], obręb [...] o powierzchni [...]m2, położona przy ul. [...]. W skład tej nieruchomości wchodzi m.in. nieruchomość położona przy ul. [...], nr hip. [...]. zapisana w księdze wieczystej KW nr [...] o powierzchni [...] m2, której właścicielem był [...]. Odnośnie tej nieruchomości wpłynął wniosek spadkobierców byłego właściciela nieruchomości nr hip. [...]. "o zwrot placu oraz odszkodowanie za zniszczony dom i garaże", a więc wniosek w sprawie dotyczącej praw do gruntu z dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r., Nr 50, poz. 279). W związku z art. 34 wyżej wymienionej ustawy z dnia 8 września 2000 r. organ drugiej instancji przyjął, że postępowanie uwłaszczeniowe winno być zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy praw osób trzecich do przedmiotowej nieruchomości. Na powyższe postanowienie skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożyło P. SA, wnosząc o jego uchylenie. Skarżący odwołał się do argumentacji zawartej w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji gdzie zarzucił, iż spadkobierca dawanego właściciela może wystąpić do sądu o wydanie nieruchomości. Zdaniem P. - mając prawo własności budynku znajdującego się na działce nr [...], ma ona także prawo do gruntu, natomiast Skarb Państwa jako właściciel jest obowiązany oddać grunt w użytkowanie wieczyste właścicielowi budynku. Dlatego też zawieszenie postępowania uwłaszczeniowego jest niecelowe i szkodliwe. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, bowiem do zarzutów skarżącego odniósł się w swoim orzeczeniu. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ale z innych powodów niż w niej wskazane. Stosownie do treści art. 97 § 1 pkt 4 kpa organ zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ. Pod tym pojęciem rozumie się sytuację, gdy ocena zagadnienia wstępnego należy ze względu na jego przedmiot do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie. Jest to poza tym zagadnienie otwarte, tzn. nie było przedtem prawomocnie osądzone na właściwej drodze. Jego treścią może być wypowiedź, co do uprawnienia lub obowiązku, zdarzenia prawnego lub inne jeszcze okoliczności mające znaczenie prawne (vide Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, Wyd. C.H. Beck, str. 437). Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego postępowanie o zwrot nieruchomości w zbiegu z postępowaniem uwłaszczeniowym stanowi zagadnienie wstępne z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zajął m.in. w wyroku z dnia 1 sierpnia 2001 r., sygn. akt I SA 1530/00, gdzie wskazał, iż w ramach postępowania uwłaszczeniowego nie wchodzi w rachubę rozstrzyganie w jakiejkolwiek postaci zagadnienia zasadności żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części. Zagadnienie to ma bowiem charakter wstępny, stąd też, jeżeli poprzedni właściciel lub jego następca prawny zgłosi żądanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości przed wszczęciem, albo w toku postępowania uwłaszczeniowego, postępowanie uwłaszczeniowe powinno zostać zawieszone na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W wyroku z dnia 19 marca 2002 r. I SA 1286/00 Naczelny Sąd Administracyjny zajął stanowisko odnośnie pierwszeństwa postępowania o zwrot nieruchomości przed postępowaniem uwłaszczeniowym nawet, gdy wniosek o zwrot był późniejszy, aniżeli wszczęcie postępowania uwłaszczeniowego, wskazując, że jeżeli toczy się jednocześnie postępowanie uwłaszczeniowe i postępowanie o zwrot nieruchomości, to pierwsze powinno ulec zawieszeniu na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 kpa, bowiem jego wynik jest zależny od postępowania w przedmiocie zwrotu i to rozstrzygnięcie ma walor zagadnienia wstępnego. Nie sposób więc odmówić słuszności argumentacji prawnej organu co do kwestii zagadnienia wstępnego w niniejszej sprawie. Jednakże jak wynika z załączonego wniosku I. G. z dnia [...] marca 1996 r. o zwrot nieruchomości [...] (placu przy ul. [...]) wniosek złożono w imieniu spadkobierców A. E. Zgodnie z art. 7 i 77 kpa organ ma obowiązek podjąć wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Z akt sprawy uwłaszczeniowej nie wynika na jakim etapie znajduje się postępowanie o zwrot nieruchomości przejętej na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Organ w sposób nie budzący wątpliwości nie wyjaśnił, czy nieruchomość objęta wnioskiem spadkobierców A. E. wchodzi w całości czy tylko w części w skład nieruchomości objętej uwłaszczeniem P., tj. czy organ nie mógłby prowadzić postępowania uwłaszczeniowego co do pozostałej części nieruchomości, jeżeli względem niej nie występuje zagadnienie wstępne (nie ma wniosku zwrotowego). Nie wyjaśniając tych okoliczności organ naruszył przepisy art. 7 i 77 kodeksu postępowania administracyjnego. Charakter i rodzaj naruszeń uzasadnia uchylenie obu orzeczeń na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Rozstrzygnięcie z pkt 2 sentencji uzasadnione jest treścią art. 152 a rozstrzygnięcie z pkt 3 sentencji treścią art. 200 powołanej wyżej ustawy.