I SA 2555/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska Sędziowie WSA Elżbieta Lenart WSA Jolanta Zdanowicz (spr.) Protokolant Joanna Kaklin po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2004 r. sprawy ze skargi B. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2003 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Prezydenta W. z dnia [...] lutego 2003 r. nr [...], 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz B. M. kwotę 30,00 (trzydzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z dnia [...] września 2003 r. znak [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję nr [...] Prezydenta W. z [...] lutego 2003 r. orzekającej w pkt. I o zwrocie części nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 i [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] i odmawiającej w pkt. III zwrotu części nieruchomości oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...], nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz działek nr [...] (część działki ewd. [...]) o pow. [...] m2 i nr [...] (część działki ewid. nr [...]) o pow. [...] m2, działki nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] i nr [...] o pow. [...] m2, z obrębu [...], stanowiącej własność W. (położonej w Dzielnicy [...] przy ul. [...]). W uzasadnieniu decyzji organ drugiej instancji stwierdził: Przedmiotowe działki oznaczone dawniej jako działki nr [...],[...],[...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...] zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa aktem notarialnym nr rep. [...] z dnia [...] maja 1975 r. w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r., Nr. 10, poz. 64) z przeznaczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego "[...]", zgodnie z decyzją lokalizacyjną Wydziału Architektury Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W. nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r. Orzekając o odmowie zwrotu działek wymienionych w punkcie III organ pierwszej instancji uznał, iż nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 137 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami. W ocenie organu odwoławczego ocena stanu faktycznego i prawnego jest prawidłowe i nie budzi zastrzeżeń formalnych i materialnych. Z dokonanych ustaleń wynika, iż na działce ewidencyjnej [...] z obrębu [...] o pow. [...] m2, działce nr [...] o pow. [...] m2 i działce nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] zrealizowano budowę ul. [...]. Jak wynika z pisma Dyrekcji Rozbudowy Miasta z dnia 27 lutego 1974 r. "... Na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Dyrekcja Rozbudowy Miasta wywłaszczyła również gospodarstwo rolne – część siedliskową oraz grunt rolny o pow. [...] ha [...] m2 stanowiące własność T. i J. małżonków C. – przy czym obywatel [...] wyraził gotowość odstąpienia całego swego gruntu rolnego o pow. [...] ha ...". Na pozostałych gruntach miała zostać zawarta umowa notarialna po uzyskaniu prawomocnego aktu własności ziemi przy czym cała reszta była w posiadaniu Dyrekcji Rozbudowy Miasta Północ i część położona poza lokalizacją była dla Dyrekcji zbędna. Wprawdzie akt notarialny nabycia nieruchomości nie określa części znajdującej się poza lokalizacją osiedla mieszkaniowego jednakże z powołanej w umowie decyzji nr [...] z dnia [...] listopada 1971 r. o lokalizacji inwestycji oraz załącznika graficznego i mapy do celów wywłaszczeniowych wynika, iż pozostała część nieruchomości, stanowiąca obecnie działki ewidencyjne nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...], nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 i nr [...] o pow. [...] m2 z obręby [...], nr [...] o pow. [...] m2, nr [...] o pow. [...] m2 oraz działka nr [...] o pow. [...] m2 (część działki ewidencyjnej [...]) i działka nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...] znajdowała się poza lokalizacją osiedla "[...]". Zatem ta część nieruchomości była zbędna dla potrzeb realizacji inwestycji już w dacie wykupu, bowiem nabycie prawa własności nastąpiło nie dla realizacji jakiegokolwiek celu wskazanego w art. 3 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. lecz jak wynika z akt sprawy – na wniosek właściciela. Zatem ta część gruntu mogła być wykorzystana na jakikolwiek cel przewidziany w planie zagospodarowania przestrzennego. Ewentualny zwrot tej części gruntu mógłby być więc rozpatrzony tylko w sytuacji, gdyby grunt znajdujący się w ramach lokalizacji osiedla "[...]" stał się zbędny na cel w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji wynika, iż teren objęty lokalizacją szczegółową został wykorzystany na cel nabycia. Na powyższą decyzję skargę do Sądu wnieśli spadkobiercy dawnych właścicieli domagając się zwrotu przedmiotowych działek. Zarzucili, że decyzja opiera się na nie potwierdzonej opinii, iż sporna nieruchomość została nabyta przez Skarb Państwa w drodze umowy kupna-sprzedaży na wniosek właściciela oraz, że postępowanie administracyjne wykazało, iż cel wywłaszczenia nie został zrealizowany na całości wywłaszczonej nieruchomości, a zatem zgodnie z obowiązującymi przepisami ta część podlega zwrotowi. Powoływanie się przez organ administracyjny na inne decyzje lokalizacyjne, niż wymienione jako cel wywłaszczenia, jest sprzeczne z art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zrealizowanie innego celu niż zakładany przy wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości. Na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1958 r., Nr 17, poz. 70) stanowi, że na obszarze miasta może być wywłaszczona nieruchomość niezbędne dla planowej realizacji na jej terenie budownictwa ogólnomiejskiego i zorganizowanego budownictwa mieszkaniowego. W myśl art. 6 powołanej ustawy ubiegający się o wywłaszczenie obowiązany był przed wszczęciem postępowania wywłaszczeniowego wystąpić do właściciela o dobrowolne odstąpienie nieruchomości i porozumieć się w przedmiocie ewentualnej umowy. W art. 15 i następnych ustawy wskazano przebieg postępowania wywłaszczeniowego. W przedmiotowej sprawie sporna nieruchomość została sprzedana Skarbowi Państwa aktem notarialnym z dnia [...] maja 1975 r., rep. [...] w trybie art. 6 cytowanej wyżej ustawy z przeznaczeniem na teren budowy osiedla mieszkaniowego "[...]" zgodnie z decyzją nr [...] o lokalizacji inwestycji z dnia [...] listopada 1971 r. wydaną przez Wydział Architektury, Nadzoru Budowlanego i Geodezji Prezydium Rady Narodowej W. Cel wywłaszczenia został więc wskazany w umowie notarialnej zawartej w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. W 1992 r. spadkobiercy dawnych właścicieli wystąpili o zwrot przedmiotowej nieruchomości. Decyzją administracyjną orzeczono zwrot tylko dwóch działek w pozostałej części nieruchomości nastąpiła odmowa zwrotu. Już w uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji przyznał, że ta część nieruchomości znajdowała się poza lokalizacją, ale że została nabyta w drodze dobrowolnej umowy i nie miała określonego celu wywłaszczenia, więc Skarb Państwa wykorzystał tę część na cele zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Zainteresowani spadkobiercy w odwołaniu podnosili argumenty, iż wywłaszczenie nastąpiło w trybie art. 6 ustawy oraz zakwestionowali twierdzenie jakoby sami występowali z wnioskiem o objęcie wywłaszczeniem całej nieruchomości. Organ drugiej instancji nie odniósł się do zarzutów podnoszonych przez spadkobierców byłych właścicieli i nie badał kwestii podnoszonych w odwołaniu. Orzekając na podstawie akt i w oparciu o argumentację organu pierwszej instancji powołał się gołosłownie na wyrażenie życzenia przez właścicieli w przedmiocie zbycia nieruchomości, choć w sprawie braku takiego dokumentu i nie zostało wykazane, aby nabycie części przedmiotowych nieruchomości nastąpiło na wniosek właścicieli. Organ administracji nie ustosunkował się też do kwestii terenu poza lokalizacją, która to kwestia powinna być rozpatrzona zgodnie z zapisem ustawy. Stosownie do treści art. 136 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r., Nr. 46, poz. 543) nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny, niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, a w razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony przy wywłaszczaniu, poprzedni właściciel powinien być powiadomiony o tym z równoczesną informacją o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Poprzedni właściciel może skutecznie żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 stała się zbędna na cel określony w akcie wywłaszczającym. Późniejsza zmiana tego celu nie jest dopuszczalna, bowiem o tym czy nieruchomość stała się zbędna decyduje cel na który została wywłaszczona i to cel rozumiany bardzo ściśle. Zrealizowanie innego celu niż zakładany przy wywłaszczeniu nie stoi na przeszkodzie zwrotu nieruchomości na podstawie art. 136 cytowanej ustawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 listopada 2000 r., sygn. I SA 1650/99). Organ tej kwestii nie rozważył, a więc nie dokonał wyczerpującego zbadania wszelkich okoliczności faktycznych i stanu prawnego sprawy, czym naruszył dyspozycję art. 7, 77 i 80 kpa., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i co w świetle art. 145 § 1 pkt. 1 c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi podstawę uchylenia decyzji obu instancji.