I SA 2585/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie NSA Joanna Banasiewicz NSA Cezary Pryca (spr.) Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2004 r. sprawy ze skargi D. B. i W. K. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] sierpnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] kwietnia 2001 r. numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; I SA 2585/01 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] sierpnia 1952 roku nr. [...] Prezydium Rady Narodowej W. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że orzeczeniem administracyjnym z [...] sierpnia 1952 roku nr. [...]Prezydium Rady Narodowej W., działając w oparciu o przepisy art.1, art.5, art.7 i art.8 dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U 50, poz.279), nie przyznało dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej w W. przy ulicy [...] i stwierdziło, że wszystkie budynki znajdujące się na wskazanym wyżej gruncie przeszły na własność Skarbu Państwa. Nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] stanowiła przedmiot współwłasności W. K. i Z. K. i miała założoną księgę hipoteczną pod nazwą " W Mieście W. przy ulicy [...] pod Nr. [...]". Protokołem zdawczo-odbiorczym z 5 grudnia 1952 roku budynek mieszkalny wraz z gruntem położonym w W. przy ulicy [...] został przekazany w zarząd i administrację Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych. Decyzją z dnia [...] kwietnia 1989 roku numer [...] Kierownik Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Dzielnicowego W. odmówił uwzględnienia wniosku J. B. i W. K. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...]. W dniu 19 marca 1998 roku Z. K. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia administracyjnego z [...] sierpnia 1952 roku nr. [...]Prezydium Rady Narodowej W. Pismem z dnia 10 marca 2000 roku Wydział Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. zawiadomił Urząd Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast, iż w rejestrze wpływu wniosków dekretowych ( znajdujących się w tym Wydziale), brak jest zapisu dotyczącego złożenia wniosku w trybie art.7 dekretu z26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy, o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia administracyjnego z 18 sierpnia 1952 roku numer [...] Prezydium Rady Narodowej W. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Na decyzję z dnia [...] sierpnia 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli D. B. i W. K. Skarżący domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podnieśli, że w oparciu o zgromadzony w aktach sprawy materiał dokumentacyjny nie jest możliwe stwierdzenie, iż byli współwłaściciel nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...] nie złożyli w ustawowym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej przy ulicy [...]. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargi są o tyle zasadne, że skutkują uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Wreszcie stwierdzić należy, że Sąd, z zastrzeżeniem wynikającym z § 2 art.134 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, rozstrzyga sprawę w granicach tej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W sprawie bezsporną okolicznością jest, że nieruchomość położona w W. przy ulicy [...] objęta została działaniem dekretu z 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze miasta stołecznego Warszawy ( Dz. U.50, poz.279). Zgodnie z art.1 powołanego wyżej dekretu wszelkie grunty położone na obszarze W. przeszły z dniem wejścia w życie dekretu, na własność gminy W. Według treści art.7 dekretu, właścicielowi gruntu służyło, w terminie 6 miesięcy od dnia objęcia w posiadanie gruntu przez gminę, prawo do zgłoszenia wniosku o przyznanie na tym gruncie prawa własności czasowej. Z akt sprawy wynika, że objęcie w posiadanie przez Gminę W., gruntu położonego w W. przy ulicy [...] nastąpiło z dniem 16 sierpnia 1948 roku, to jest z dniem ogłoszenia o objęciu w posiadanie gruntów w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego miasta stołecznego Warszawy numer 20. W tym miejscu należy podkreślić, że stwierdzenie nieważności decyzji nie następuje z mocy prawa, a przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wymieniają jedynie przesłanki pozwalające na wszczęcie postępowania administracyjnego ( na wniosek lub z urzędu) o stwierdzenie nieważności. Przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności jest ustalenie czy decyzja administracyjna poddana kontroli w trybie nadzorczym jest dotknięta jedną z wad, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. oraz czy nie występują przesłanki negatywne, wymienione w art.156 § 2 k.p.a. Oznacza to, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej organ nie jest zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy zakończonej ostateczną decyzją. Kasacyjny charakter decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej powoduje ten skutek, że decyzja, której nieważność stwierdzono, przestaje istnieć w obrocie prawnym ze skutkiem wstecznym-ex tunc. Dokonując oceny, czy zachodzą przesłanki z art.156 § 1 k.p.a., organ orzekający w tym zakresie bada stan faktyczny, jak i stan prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności. Przedmiotem kontroli w trybie nadzorczym było orzeczenie administracyjne z [...] sierpnia 1952 roku nr. [...] Prezydium Rady Narodowej W., mocą którego nie przyznano dotychczasowym właścicielom prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...] oraz orzeczono o przejściu na własność Skarbu Państwa budynków znajdujących się na tym gruncie. Z treści wymienionego wyżej orzeczenia administracyjnego wynika, że zostało ono wydane z uwagi na to, iż dotychczasowi właściciele nie złożyli w ustawowym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej. Niewątpliwie okoliczność dotycząca złożenia wniosku posiada istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, bowiem dopiero ewentualne pozytywne ustalenia co do faktu złożenia w ustawowym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, daje podstawę do merytorycznego rozpatrzenia wniosku w trybie określonym w art.7 ust.2 dekretu. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika, że organ administracji publicznej oparł swoje ustalenia dotyczące złożenia wniosku w trybie art.7 ust.1 dekretu na piśmie z dnia 10 marca 2000 roku Wydziału Geodezji i Gospodarki Nieruchomościami [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. Z treści powołanego wyżej pisma wynika, że w rejestrze wpływu wniosków dekretowych ( znajdujących się w tym Wydziale) brak jest zapisu dotyczącego złożenia wniosku w trybie art.7 ust.1 dekretu o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości [...] położonej przy ulicy [...]. Poza sporem winna pozostawać okoliczność, że w postępowaniu nadzorczym organ administracji publicznej powinien kierować się zasadą prawdy obiektywnej i dążyć do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zgodnie z rzeczywistością-art.7 k.p.a. Ponadto stosownie do treści art.9 k.p.a. organ administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. W tym stanie rzeczy uznać należy, że organ administracji publicznej nie wyczerpał wszystkich możliwości związanych z ustaleniem, czy faktycznie byli współwłaściciel wystąpili w ustawowym terminie z wnioskiem w trybie art.7 ust.1 dekretu, który dotyczyłby nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. Bez zbadania zasobów archiwalnych oraz zobowiązania spadkobierców byłych właścicieli do złożenia dokumentów mogących świadczyć o złożeniu w ustawowym terminie wniosku o przyznanie prawa własności czasowej, stanowisko organu należy uznać za przedwczesne. Ponadto podkreślić należy, że organ administracji publicznej winien prowadzić postępowanie nadzorcze z udziałem wszystkich osób, którym przysługiwałby tytuł prawny do nieruchomości położonej w W. przy ulicy [...]. W aktach sprawy brak jest postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po H. K., a tym samym nie jest znany krąg osób, które winny brać udział w tym postępowaniu. Mimo, iż na rozprawie w dniu 31 marca 2004 roku skarżący oświadczyli, że nabyli spadek po H. K., to jednak uznać należy, iż dla określenia spadkobierców konieczny jest dokument w postaci prawomocnego postanowienia sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku. Nadto podkreślić należy, że organ administracji publicznej winien także odnieść się do okoliczności związanych z doręczeniem orzeczenia administracyjnego objętego postępowaniem nadzorczym. Z akt sprawy wynika, że wskazane wyżej orzeczenie zostało przesłane tylko do Z. K. Pamiętać przy tym należy, że w dacie wydawania orzeczenia administracyjnego, nie żył już drugi ze współwłaścicieli ale znani byli jego spadkobiercy ustawowi. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.145 § 1 pkt.1c, art.152 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1271) orzekł, jak w sentencji wyroku.