I SA 2593/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie NSA Anna Lech asesor WSA Anna Tarnowska-Mieliwodzka Protokolant Iwona Kosińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2005 r. sprawy ze skargi Z.K. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] października 2003 r. znak [...] w przedmiocie nabycia mienia państwowego z mocy prawa przez gminę oddala skargę Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] października 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę W., własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], [...] i [...], objętej zbiorem dokumentów ZD. Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Z uzasadnienia decyzji organu wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...] wydaną na podstawie art.18 ust.1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) stwierdził nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę W. własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], [...] i [...], objętej zbiorem dokumentów ZD. Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Wnioskiem z dnia 19 czerwca 1999 r. (data pierwszej prezentaty) J. B. reprezentowany przez pełnomocnika – żonę Z.K., wnosił o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody [...], zarzucając jej rażące naruszenie prawa, poprzez skomunalizowanie nieruchomości , która nie była własnością Skarbu Państwa, gdyż stanowiła własność jego matki – F. z H. B. Po rozpatrzeniu tego wniosku Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...]. Uznał on, że w aktach sprawy brak jest dowodów na potwierdzenie stanowiska J.B., iż skomunalizowana nieruchomość stanowiła własność jego matki i tym samym nie podlegała komunalizacji. Minister stwierdził też, że komunalizacja przedmiotowej nieruchomości nastąpiła prawidłowo, albowiem w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] października 1958 r. sygn. akt [...], wydanego w trybie dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich (Dz. U. Nr 13, poz. 87). J.B. zmarł w dniu 13 lipca 2002 r., a spadek po nim nabyła w całości żona Z.K.. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Ministra Z.K. pismem z dnia 29 kwietnia 2003 r. (data prezentaty) wnosiła o ponowne rozpatrzenie sprawy podnosząc fakt, że decyzja ta jest wadliwa, rażąco niesłuszna i została wydana z naruszeniem prawa, gdyż skomunalizowana nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, lecz była własnością matki jej męża – F. z H.B.. Decyzją nr [...] z dnia [...] października 2003 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy swoją decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę W., własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], [...] i [...], objętej zbiorem dokumentów ZD. Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Minister podtrzymał swoją dotychczasową argumentację, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości był Skarb Państwa, dodał także, że organy administracji państwowej nie mogą oceniać postanowień sądów powszechnych. Stwierdził, że decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nie można zarzucić tego, że została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jak również nie stwierdził wystąpienia którejkolwiek z pozostałych przesłanek określonych w art. 156 § 1 kpa, mogących stanowić podstawę do orzeczenia nieważności przedmiotowej decyzji. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego Z.K. wnosiła o uchylenie zaskarżonej decyzji podnosząc dotychczasową argumentację. W odpowiedzi na skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym. Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271 ze zm.), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż decyzja ta nie narusza przepisów prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Wprawdzie Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wydając decyzję nr [...] z dnia [...] października 2003 r. utrzymującą w mocy własną decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2003 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r., nie rozważył kwestii legitymacji J.B. do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę W., własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], [...] i [...], objętej zbiorem dokumentów ZD. Nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...], a zatem, czy ma on interes prawny do wystąpienia z takim żądaniem. Minister zajął się jednak tym problemem w ten sposób , iż wyjaśnił wszystkie przesłanki pozwalające stwierdzić, czy J. B., a następnie jego spadkobierczyni - żona Z. K., mogli być stroną niniejszego postępowania. Stroną - jak to określa art. 28 kpa, jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony rozstrzygają przepisy prawa materialnego, uczestniczenie jakiejś osoby w postępowaniu administracyjnym samo przez się nie czyni z niej strony. Musi ona wykazać, że ma materialno-prawny interes uczestniczenia w tej sprawie. To dopiero daje jej legitymację strony. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonał ustaleń, czy skarżący ma tytuł prawnorzeczowy do przedmiotowej nieruchomości. Z ustaleń organu wynika, że J. B. (a co za tym idzie i jego żona Z. K.) nie mają tytułu prawnego do skomunalizowanej nieruchomości. Przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności F. B., a następnie jej syna J., tylko Skarbu Państwa. Skarb Państwa nabył przez przedawnienie (jako nieruchomość opuszczoną), własność przedmiotowej nieruchomości na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] października 1958 r. sygn. akt [...]. Postanowienie to było podstawą do urządzenia dla przedmiotowej nieruchomości zbioru dokumentów ZD Nr [...], gdzie jako właściciel został ujawniony Skarb Państwa – postanowienie z dnia [...] grudnia 1959 r. Wcześniej jeszcze w Sądzie Wojewódzkim w K. pod sygn. akt [...] toczyła się sprawa z powództwa F. B. o wydanie spornej nieruchomości, która zakończyła się ugodą z dnia 18 kwietnia 1958 r., mocą której Skarb Państwa zobowiązał się oddać F. B. w posiadanie realność tej nieruchomość, przy czym ważność tej ugody uzależniona została od zatwierdzenia jej przez Wydział Finansowy PWRN w K. w ciągu miesiąca. Dla tej samej nieruchomości, na podstawie wniosku F. B., w oparciu o postanowienie o nabyciu praw do spadku z dnia [...] listopada 1957 r. sygn. akt [...], urządzony został - postanowieniem Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] maja 1962 r. - drugi zbiór dokumentów ZD Nr [...].Następnie w dniu [...] listopada 1962 r. Sąd Powiatowy w W. z urzędu uchylił powyższe postanowienie o urządzeniu ZD Nr [...], wobec stwierdzenia, że ta nieruchomość posiada już urządzony ZD Nr [...], gdzie jako właściciel wykazany jest Skarb Państwa na podstawie postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] października 1958 r. sygn. akt [...]. W dalszej kolejności postanowieniem z dnia [...] lipca 1963 r. Sąd Powiatowy w W. postanowił złożyć w zbiorze dokumentów ZD Nr [...] ugodę zawartą w Sądzie Wojewódzkim w K. w dniu [...] kwietnia 1958 r. w sprawie sygn. akt [...] i postanowienie Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] listopada 1957 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu praw do spadku. Następnie pismem z dnia 26 lipca 1963 r. Sąd Powiatowy w W. Oddział Ksiąg Wieczystych zwrócił się do adwokata R. O., aby załączony akt ugody z dnia 18 kwietnia 1958 r. zaopatrzył urzędową pieczęcią Sądu Wojewódzkiego w K., gdyż w fazie obecnej nie jest on tytułem do przeniesienia własności nieruchomości. W dniu 21 listopada 1991 r. J.B. złożył skargę do Sądu Rejonowego w W. o wznowienie postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia przez Skarb Państwa własności nieruchomości opuszczonej – sygn. akt [...]. Postanowieniem z dnia [...] października 1992 r. sygn. akt [...] skarga ta została odrzucona, a złożone zażalenie zostało oddalone przez Sąd Wojewódzki w B. postanowieniem z dnia [...] kwietnia sygn. akt [...]. Następnie w dniu 8 kwietnia 1994 r. J.B. wystąpił do Sądu Wojewódzkiego w B. z powództwem o ustalenie własności przedmiotowej nieruchomości. Wyrokiem z dnia [...] marca 1995 r. sygn. akt [...] powództwo zostało oddalone, a rewizja powoda nie została uwzględniona. W uzasadnieniu wyroku z dnia [...] marca 1995 r. Sąd Wojewódzki w B., oddalając powództwo J. B. o ustalenie prawa własności, stwierdził, iż nie może być mowy o niepewności prawa własności spornej nieruchomości, wobec treści postanowienia Sądu Powiatowego w W. stwierdzającego, że nieruchomość ta przeszła w całości na własność Skarbu Państwa. Sąd uznał też, iż bez znaczenia - dla tak jednoznacznego stanu prawnego nieruchomości - są wpisy dokonywane w zbiorze dokumentów ZD Nr [...] po dniu 24 grudnia 1959 r., gdzie ostatnim zapisem z 1963 r. jest postanowienie z dnia [...] lipca 1963 r. Sądu Powiatowego w W. o złożeniu w zbiorze dokumentów ZD Nr [...] ugody zawartej w Sądzie Wojewódzkim w K. w dniu 18 kwietnia 1958 r. w sprawie sygn. akt [...] i postanowienia Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] listopada 1957 r. sygn. akt [...] o stwierdzeniu praw do spadku. Wobec powyższego, skoro skarżąca nie legitymowała się tytułem prawnym do przedmiotowej nieruchomości, to brak było podstawy do przyjęcia przez Sąd, że w niniejszej sprawie przysługuje jej przymiot strony postępowania komunalizacyjnego legitymującego ją, w myśl art. 157 § 2 kpa w związku z art.28 kpa, do wystąpienia z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. nr [...] stwierdzającej nabycie z mocy prawa, nieodpłatnie, przez Gminę W., własności nieruchomości położonej w W., oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], [...] i [...], objętej zbiorem dokumentów ZD. Nr [...],opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nr [...]. Stronami postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993 r. był Skarb Państwa i Gmina W. Wynika to wyraźnie z utrwalonego poglądu Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w licznych orzeczeniach stwierdzał, że stronami postępowania komunalizacyjnego są tylko Skarb Państwa, jako dotychczasowy właściciel i właściwa gmina, zaś przedmiotem tego postępowania jest przejście własności konkretnego mienia Skarbu Państwa na rzecz gminy, chyba, że zostanie wykazany tytuł prawnorzeczowy do nieruchomości przez inną osobę, lecz skarżący tytułu tego nie wykazał. W tej sytuacji organ prowadzący postępowanie nadzorcze winien odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności, a nie odmówić stwierdzenia nieważności decyzji, lecz sąd uznał, że nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz. 1270) orzekł jak w sentencji.