I SA 2600/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędziowie NSA Izabella Kulig-Maciszewska WSA Emilia Lewandowska Protokolant Inga Szcześniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 marca 2004 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa [...] "M." S.A. w L. na decyzję Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] maja 2001 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej oddala skargę I S.A. 2600/03 Uzasadnienie Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdzającą nieważność decyzji z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody L.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji publicznej podniósł, że decyzją z dnia [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewoda [...], działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. 79, poz.464 ze zmianami) stwierdził, że Przedsiębiorstwo [...] M., nabyło z dniem [...] grudnia 1990 roku prawo użytkowania wieczystego do 26 działek gruntu szczegółowo opisanych w treści decyzji, położonych w L. przy ulicy [...] o łącznej powierzchni [...] hektarów [...] arów [...] metrów kwadratowych, dla których to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw.[...] oraz stwierdził, iż wskazane wyżej przedsiębiorstwo nabyło nieodpłatnie własność budynków i urządzeń znajdujących się na działkach gruntu objętych treścią tej decyzji. Aktem notarialnym z dnia [...] kwietnia 1973 roku E. M., B. M., D. M. i K. M., działając w trybie określonym w art.6 ustawy z dnia 12 marca 1958 roku o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. 10/74, poz.64 ze zmianami) sprzedali Skarbowi Państwa zabudowaną nieruchomość położona w L. przy ulicy [...] o powierzchni [...] metrów kwadratowych. W dniu 30 marca 1990 roku byli współwłaściciele zabudowanej nieruchomości objętej treścią aktu notarialnego z [...] kwietnia 1973 roku wystąpili o zwrot nieruchomości. Aktem notarialnym z dnia [...] maja 1992 roku numer Rep.Nr. [...] została utworzona spółka akcyjna pod firmą Przedsiębiorstwo [...] M. Spółka Akcyjna w L.. Aktem notarialnym z dnia [...] września 1992 roku numer Rep.Nr. [...] Skarb Państwa oddał na okres [...] lat do odpłatnego używania i pobierania pożytków Przedsiębiorstwu Robót [...] M. S.A w L. zespół składników [...] i [...]. W dniu 9 września 1996 roku E. M., D. M., B. M. i K. M. wystąpili z wnioskiem o uchylenie decyzji z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...] w części opisanej w punktach 15 i 16 decyzji, a obejmujących działki gruntu oznaczone numerami [...] i [...]. Postanowieniem z dnia [...] listopada 1996 roku, powołując się na przepis art.145 § 1 pkt.5 k.p.a., Wojewoda [...] wznowił postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...]. Decyzją z dnia [...] czerwca 1997 roku numer [...] Wojewoda [...] uchylił ostateczną decyzję z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...] i stwierdził, że Przedsiębiorstwo [...] M. z dniem [...] grudnia 1990 roku nabyło prawo użytkowania wieczystego gruntu położonego w L. przy ulicy [...], składającego się z [...] działek szczegółowo opisanych w treści decyzji o ogólnej powierzchni [...] metrów kwadratowych, dla których to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw.[...] oraz stwierdził, że wyżej wymienione przedsiębiorstwo nabyło nieodpłatnie własność budynków i urządzeń znajdujących się na działkach gruntu objętych treścią decyzji, a także odmówił stwierdzenia, że Przedsiębiorstwo [...] M. z dniem [...] grudnia 1990 roku nabyło prawo użytkowania wieczystego działek gruntu położonych w L. przy ulicy [...], oznaczonych numerami [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] metrów kwadratowych, dla których to nieruchomości była urządzona księga wieczysta Kw. [...]. Decyzją z dnia [...] stycznia 1999 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast uchylił decyzję z [...] czerwca 1997 roku numer [...] Wojewody [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Decyzją z dnia [...] listopada 1999 roku numer [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia decyzji z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...]. W dniu 13 grudnia 1999 roku E. M. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...] oraz w tej samej dacie złożył odwołanie od decyzji z dnia [...] listopada 1999 roku numer [...] Wojewody [...]. W dniu 23 listopada 2000 roku Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...]. Decyzją z dnia [...] lutego 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast stwierdził nieważność decyzji z dnia [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2001 roku numer [...] Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] lutego 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. Na decyzję z dnia [...] maja 2001 roku numer [...] Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosło Przedsiębiorstwo [...] M. Spółka Akcyjna w L.. Strona skarżąca domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji podniosła, że majątek objęty treścią decyzji uwłaszczeniowej nabyła w dobrej wierze, a następnie podjęła czynności prywatyzacyjne i dokonała na spornej nieruchomości szereg nakładów finansowych i rzeczowych. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast podtrzymał swoja argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia o charakterze procesowym . Po pierwsze stosownie do treści art.1 i art.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1271), z dniem 1 stycznia 2004 roku weszły w życie przepisy ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych oraz przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Po drugie z treści art.97 § 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika jednoznacznie, że sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i w których postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto podkreślić należy, że ocena działalności organów administracji publicznej dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny sprowadza się do kontroli prawidłowości rozstrzygnięcia będącego przedmiotem tej oceny pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Na wstępie podkreślenia wymaga okoliczność, że przedmiotem sądowej kontroli poddana została decyzja Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast wydana w wyniku przeprowadzenia postępowania nadzorczego. Przy uwzględnieniu treści art.156 § 1 k.p.a. oraz art.157 k.p.a., poza sporem winna pozostawać okoliczność, że przedmiotem postępowania nadzorczego jest wyjaśnienie czy w sprawie zaistniały przesłanki, o których mowa w art.156 § 1 k.p.a. Tak więc w tym postępowaniu organ nadzoru ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art.156 § 1 k.p.a., a więc nie może rozpatrywać sprawy co do istoty, tak jak to może mieć miejsce w postępowaniu odwoławczym. W postępowaniu nadzorczym organ nadzoru działa, jako organ kasacyjny i nie może rozstrzygać żadnej kwestii merytorycznej. Kasacyjny charakter decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji administracyjnej polega na tym, że decyzja, której nieważność stwierdzono przestaje funkcjonować w obrocie prawnym ze skutkiem ex tunc. Podkreślić jednak należy, że stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej nie następuje z mocy samego prawa, a przepisy kodeksu postępowania administracyjnego wymieniają jedynie przesłanki warunkujące wszczęcie postępowania nadzorczego. Dokonując oceny, czy zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, organ orzekający ma obowiązek zbadać stan faktyczny oraz stan prawny z daty wydania decyzji, w stosunku do której toczy się postępowanie administracyjne o stwierdzenie jej nieważności (vide wyrok NSA z 30.10.1998 r I S.A. 409/98 niepublikowany, wyrok NSA z 29.06.2001 r I S.A. 2134/99 niepublikowany). W tym miejscu należy także podkreślić, że w prawie administracyjnym dość powszechnie przyjmuje się, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy jest ewidentnie sprzeczne z nie budzącym wątpliwości przepisem prawa. Z materiału dokumentacyjnego zgromadzonego w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że decyzja z [...] maja 1992 roku numer [...] Wojewody [...] wydana został w oparciu o przepisy ustawy z 29 września 1990 roku o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości ( Dz. U. 79, poz.464 ze zmianami). Poza sporem pozostaje okoliczność, że uwłaszczenie państwowych osób prawnych następowało z mocy samego prawa z dniem 5 grudnia 1990 roku na podstawie przepisu art.2 ust.1 i ust.2 w/w ustawy. Tak więc decyzje administracyjne wydawane w trybie powołanego wyżej przepisu prawa miały charakter deklaratoryjny i odnosiły się do stanu prawnego, jaki istniał w dniu 5 grudnia 1990 roku, bez względu na to kiedy decyzja została wydana. Podstawowym obowiązkiem organu administracji publicznej było więc ustalenie niewątpliwego stanu prawnego nieruchomości objętej treścią decyzji uwłaszczeniowej, mając na uwadze datę wejścia w życie przepisów ustawy o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. W tym miejscu należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom zawartym w treści decyzji z [...] maja 1992 roku Wojewody [...], wniosek o wszczęcie postępowania uwłaszczeniowego nie pochodził od Przedsiębiorstwa [...] M., gdyż w aktach sprawy znajduje się wniosek z 30 grudnia 1991 roku [...] Przedsiębiorstwa [...] w P.. Z treści wniosku wynika wprost, że wnioskodawca wnosi o uwłaszczenie nieruchomością położoną w L. przy ulicy [...] [...] Przedsiębiorstwa [...] w P.. Istota zagadnienia w rozpatrywanej sprawie sprowadza się do tego, że w dniu 5 grudnia 1990 roku nie istniało przedsiębiorstwo państwowe wymienione w treści decyzji Wojewody [...] z [...] maja 1992 roku, jako podmiot na rzecz którego stwierdzono nabycie prawa użytkowania wieczystego do gruntu i prawa własności budynków oraz innych urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Jednoznaczne dowody znajdujące się w aktach sprawy wskazują wprost, iż zarządzeniem z dnia [...] października 1990 roku numer [...] Minister Transportu i Gospodarki Morskiej utworzył z dniem 1 stycznia 1991 roku Przedsiębiorstwo Robót [...] "M." w L., a następnie zarządzeniem z dnia [...] czerwca 1991 roku numer [...] zmienił z dniem 1 czerwca 1991 roku nazwę przedsiębiorstwa na Przedsiębiorstwo [...] "M." w L.. Oczywistym więc jest, że na dzień 5 grudnia 1990 roku nie istniało (w znaczeniu prawnym) przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Przedsiębiorstwo [...] "M." w L.. Zasadnie więc organ administracji publicznej uznał, że powyższa okoliczność stanowi o tym, że decyzja została skierowana do podmiotu nie będącego stroną w sprawie uwłaszczenia. Decyzja ta rozstrzygała więc o prawach podmiotu, który nie istniał w dacie powstania tych uprawnień, a więc w dniu 5 grudnia 1990 roku. Wyczerpuje to przesłankę, o której mowa w art.156 § 1 pkt.4 k.p.a. w związku z art.156 § 1 pkt.2 k.p.a. Trafnie także organ administracji publicznej uznał, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż w sprawie występuje którakolwiek z negatywnych przesłanek, wskazanych w treści art.156 § 2 k.p.a. W szczególności nie można mówić o powstaniu nieodwracalnych skutków prawnych w związku z zawarciem w dniu [...] września 1992 roku umowy o oddaniu mienia Skarbu Państwa do odpłatnego korzystania Przedsiębiorstwu [...] "M." w L. w trybie ustawy z 13 lipca 1990 roku o prywatyzacji przedsiębiorstw państwowych ( Dz. U. 51, poz.298 ze zmianami). Należy podkreślić, że w czasie trwania umowy leasingu, leasingobiorca korzysta odpłatnie z majątku oddanego do użytkowania, w tym także z prawa użytkowania wieczystego, lecz nie jest wieczystym użytkownikiem, a jedynie dysponentem tego majątku z opcją zakupu.( vide wyrok Sądu Najwyższego z 16.05.2002 r IV CKN 1059/00 niepublikowany). Z treści wskazanej wyżej umowy wynika, że umowa została zawarta na okres 10 lat oraz, że po zapłaceniu ostatniej raty za korzystanie z przedmiotu umowy oddający zobowiązuje się do przeniesienia na przedsiębiorstwo własności przedmiotu umowy i oddania gruntów w użytkowanie wieczyste. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że w dacie podejmowania zaskarżonej decyzji, nie upłynął okres czasu na który została zawarta w/w umowa. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270) w związku z art.97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Przepisy wprowadzające ustawę- Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( dz. U. 153, poz.1271) orzekł, jak w sentencji wyroku.